Trường xuống tận kiểm tra ngay từ nơi chế biến
Tại Trường THCS Trưng Vương, phường Cửa Nam, thay vì chỉ chờ suất ăn đưa đến trường mới kiểm tra, hiệu trưởng trực tiếp đến cơ sở chế biến ngay từ những ngày đầu tổ chức bán trú.
Ghi nhận của phóng viên tại Trường THCS Trưng Vương, khoảng 10h45, xe chuyên dụng chở suất ăn đến trường. Nhà trường tiến hành tiếp nhận, kiểm tra trước khi chia suất cho học sinh. Nhiệt độ, định lượng, mẫu lưu và thực đơn được đối chiếu trước giờ ăn. Khoảng 11h10, học sinh bắt đầu dùng bữa.
Cô Đinh Mai Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương, cho biết nhà trường kiểm tra hồ sơ của các đơn vị cung cấp nguyên liệu, đồng thời đối chiếu với thực tế khi nguyên liệu được đưa vào cơ sở chế biến. “Về khâu kiểm tra nguyên liệu, nhà trường cũng đã nhận được danh sách các đơn vị cung cấp cho cơ sở chế biến suất ăn. Những đơn vị cung cấp như thịt, rau... thì nhà trường đã có danh sách và trước tiên là kiểm tra hồ sơ, kiểm tra việc họ có được cấp chứng nhận về an toàn thực phẩm hay không, đồng thời kiểm tra xem sản phẩm khi nhập đến cơ sở chế biến có đúng, có trùng với hồ sơ năng lực họ đã gửi cho nhà trường hay không”, cô Thanh nói.
Theo cô Thanh, nhà trường cũng đặt yêu cầu cụ thể với đơn vị cung cấp về thời gian và phương tiện vận chuyển. Hiệu trưởng trực tiếp giám sát tại cơ sở chế biến trong những ngày đầu để kiểm tra quá trình chuẩn bị, chế biến và chia suất.
“Việc thứ nhất là tiếp nhận suất ăn và kiểm tra thực tế suất ăn của học sinh. Hiện nay, một số trường cũng có tình trạng vận chuyển, đồ ăn đến muộn hoặc thực phẩm có vấn đề. Để tránh những vấn đề như vậy, trước khi tổ chức bán trú, nhà trường đã có một buổi làm việc với công ty cung cấp thức ăn và đưa ra những yêu cầu cụ thể. Ngay từ những ngày đầu tiên, cô hiệu trưởng đã trực tiếp sang bên công ty để giám sát phần chuẩn bị. Từ ngày đầu tiên học sinh ăn bán trú đến nay, nhà trường chưa có buổi nào học sinh bị chậm nhận thức ăn, các cháu đều được ăn đúng giờ”, cô Thanh cho biết.
Một điểm được nhà trường kiểm tra ngay khi suất ăn về trường là nhiệt độ. Theo cô Thanh, suất ăn được vận chuyển bằng xe chuyên dụng và nhà trường đo nhiệt độ khi tiếp nhận.
“Khi chế biến, nhà trường cũng chú trọng kiểm tra để bảo đảm các khâu chế biến đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm. Còn về việc vận chuyển suất ăn sang trường thì phương tiện phải là xe chuyên dụng và có đo nhiệt độ. Nhiệt độ thấp nhất phải bảo đảm 60 độ C. Từ đầu năm học đến giờ, xe vận chuyển suất ăn của công ty sang nhà trường đều đạt nhiệt độ đúng yêu cầu, hầu như đều từ 70 độ C trở lên”, cô Thanh nói.
Nhưng với bữa ăn bán trú, đúng giờ và đủ số suất mới chỉ là một phần. Nhà trường còn kiểm tra định lượng từng suất ăn. “Khâu này do nhân viên y tế của nhà trường thực hiện. Trước khi học sinh ăn, nhân viên y tế cân kiểm tra một suất ăn và so sánh với thực đơn, định lượng mà nhà cung cấp đã gửi sang nhà trường. Nếu có hiện tượng suất ăn thiếu định lượng, nhà trường sẽ phản hồi ngay với phía công ty”, cô Thanh cho biết.
Theo cô Thanh, từ đầu năm học đến thời điểm ghi nhận, các suất ăn đều đáp ứng định lượng nhà trường yêu cầu.
Phụ huynh được vào cuộc giám sát bữa ăn
Một điểm được các trường thực hiện là mở rộng người tham gia giám sát, thay vì việc kiểm tra chỉ nằm trong nội bộ nhà trường.
Tại Trường THCS Trưng Vương, đại diện cha mẹ học sinh được tham gia kiểm tra bữa ăn. Anh Bùi Văn Nghiêm, phụ huynh học sinh của trường, cho biết đã trực tiếp kiểm tra suất ăn và trao đổi với học sinh. “Thông qua việc tôi đi vào kiểm tra bữa ăn của các cháu, tôi thấy suất ăn bao gồm đầy đủ các thành phần dinh dưỡng cơ bản như tinh bột, protein, chất xơ và các vitamin. Về số lượng, tôi có thể nói là cũng nhiều”, anh Nghiêm cho biết.
Theo ông, việc phụ huynh được tham gia trực tiếp giúp có thêm thông tin về bữa ăn thay vì chỉ nghe phản ánh từ con. “Trường Trưng Vương luôn có chính sách cởi mở trong việc cùng giám sát. Trước khi vào bữa ăn và một số công việc khác, nhà trường luôn mời các thành viên Ban phụ huynh tham gia cùng giám sát. Theo tôi, đây là việc rất tốt, bởi chúng tôi được tham gia trực tiếp vào việc giám sát vệ sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm cho các cháu”, anh Nghiêm nói.
Tại Trường THCS Trần Duy Hưng, phụ huynh Nguyễn Thị Hoài Thu cũng từng trực tiếp tham gia kiểm tra bếp ăn. Chị cho biết có thể quan sát các khu vực từ tiếp nhận thực phẩm đến chế biến và chia suất. “Tôi là đại diện phụ huynh trực tiếp tham gia kiểm tra bếp ăn của trường. Tại Trường THCS Trần Duy Hưng, tôi thấy khu vực tiếp nhận thực phẩm, chế biến và khu vực chia suất ăn được bố trí, phân chia khá rõ ràng và sạch sẽ. Thực phẩm cũng có đầy đủ các giấy tờ liên quan đến an toàn thực phẩm”.
Với phụ huynh, giám sát không chỉ để kiểm tra an toàn thực phẩm mà còn giúp phản ánh trực tiếp chất lượng bữa ăn. Tại Trưng Vương, nhà trường duy trì sổ nhật ký để học sinh và phụ huynh phản hồi về món ăn. Cô Thanh cho biết thực đơn được đơn vị cung cấp xây dựng trên phần mềm, sau đó gửi nhà trường xem xét, điều chỉnh theo phản ánh của học sinh và phụ huynh.
“Sau mỗi bữa ăn đều có sổ nhật ký để học sinh, phụ huynh nêu ý kiến. Từ đó, chúng tôi đề xuất với bên cung cấp thức ăn những món học sinh thích ăn và những món chưa thích lắm để họ điều chỉnh phù hợp”, cô Thanh nói.
Có giám sát nhưng phải xử lý được khi phát hiện vấn đề
Tại Trường THCS Giảng Võ, thầy Vũ Đình Phương, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết năm nay có thay đổi trong khâu lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm khi UBND phường quyết định đấu thầu.
“Năm nay có đổi mới, UBND phường là người quyết định đấu thầu các đơn vị cung cấp thực phẩm vào trường. Chúng tôi hoan nghênh. UBND phường có tư cách pháp nhân, phòng chuyên môn đủ để thẩm định, duyệt hồ sơ, lựa chọn các đơn vị uy tín, đảm bảo chất lượng trong nhiều năm”, thầy Phương cho biết.
Tuy nhiên, việc nhà cung cấp được lựa chọn qua đấu thầu không có nghĩa nhà trường buông khâu kiểm tra trong quá trình thực hiện. “Như mọi năm, trường có đoàn giám sát. Nhân viên từ khâu tiếp nhận thực phẩm và chia thức ăn, giám sát tất cả các khâu. Ngoài ra, nhà trường phối hợp với phụ huynh nhận thực phẩm và kiểm tra quá trình từ sơ chế đến bàn ăn”, thầy Phương nói.
Đây cũng là điểm đáng chú ý từ những phản ánh đầu năm học: kiểm soát bữa ăn không thể chỉ dừng ở hồ sơ năng lực của nhà cung cấp. Khi suất ăn được vận chuyển từ bên ngoài vào trường, nhà trường phải kiểm tra thực tế những gì học sinh nhận được.
Từ khâu nguyên liệu, nhà trường có thể kiểm tra nguồn cung và hồ sơ. Tại cơ sở chế biến, có thể kiểm tra điều kiện chế biến, chia suất. Khi suất ăn về trường, có thể kiểm tra thời gian giao nhận, số lượng, nhiệt độ, định lượng và chất lượng cảm quan. Sau đó là lưu mẫu, ghi nhận phản hồi của học sinh và phụ huynh.
Quan trọng không kém là cơ chế xử lý khi phát hiện vấn đề. Trường Tiểu học Trung Giã đã phải tạm dừng bán trú một ngày để chuyển sang đơn vị cung cấp mới sau phản ánh của phụ huynh. Với các trường khác, nếu phát hiện suất ăn thiếu định lượng, giao chậm hoặc không bảo đảm yêu cầu, phản hồi phải được chuyển ngay tới đơn vị cung cấp và có biện pháp khắc phục cụ thể.
Ngày 9/9, Sở GD-ĐT Hà Nội yêu cầu các cơ sở giáo dục rà soát việc tổ chức bữa ăn bán trú, trong đó lưu ý năng lực thực tế của đơn vị cung cấp, khoảng cách vận chuyển, số điểm giao nhận, nhân lực, phương tiện và phương án dự phòng.
Với các trường sử dụng suất ăn chế biến bên ngoài, những yêu cầu này càng cần được cụ thể hóa thành việc kiểm tra hằng ngày. Bởi khoảng cách từ nơi chế biến đến trường cũng chính là một khâu cần kiểm soát. Thực tế tại các trường cho thấy, thay vì chỉ đặt câu hỏi “nhà cung cấp có đủ hồ sơ hay không”, việc kiểm soát hiệu quả phải trả lời được những câu hỏi cụ thể hơn: nguyên liệu hôm nay từ đâu, suất ăn được giao lúc nào, nhiệt độ bao nhiêu, một suất thực tế nặng bao nhiêu, ai kiểm tra và nếu không đạt thì xử lý ra sao?
Một suất ăn đến đúng giờ, đủ định lượng và bảo đảm an toàn không thể chỉ dựa vào cam kết của nhà cung cấp. Điều phụ huynh cần là một quy trình mà ở mỗi khâu đều có người kiểm tra, có bằng chứng để đối chiếu và có trách nhiệm rõ ràng khi xảy ra vấn đề.
