Chiều nay (11/6), tại Hà Nội, Ban Nội chính Trung ương tổ chức hội nghị tổng kết hoạt động của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương từ khi thành lập đến nay và biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác cải cách tư pháp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị; cùng dự có nguyên Chủ tịch nước Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Kể từ khi được thành lập ngày 2/1/2002 đến nay, trải qua 24 năm hoạt động, Ban Chỉ đạo đã thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được giao; ban hành kịp thời, đầy đủ các chương trình, kế hoạch công tác toàn khóa và hằng năm; bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng về công tác tư pháp và mục tiêu, quan điểm, phương hướng, nhiệm vụ cải cách tư pháp nêu trong Nghị quyết số 49, các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng có liên quan đến cải cách tư pháp và yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế, tình hình thực tiễn của các cơ quan tư pháp.
Đặc biệt, công tác nghiên cứu, đề xuất, kiến nghị với Bộ Chính trị xem xét, quyết định những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, những vấn đề mới phát sinh đã được thực hiện tích cực, kịp thời, góp phần quan trọng vào việc thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm công tác cải cách tư pháp, nhất là thể chế hóa được nhiều chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp; tích cực, chủ động triển khai thực hiện đồng bộ, có hiệu quả các nhiệm vụ cải cách tư pháp nêu trong các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, nhất là Nghị quyết Đại hội các nhiệm kỳ của Đảng. Ban Chỉ đạo cũng chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng, cho ý kiến sâu, có chất lượng đối với nhiều đề án, báo cáo quan trọng nhằm đổi mới tổ chức, hoạt động của các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp; chủ động kiểm tra, đôn đốc, nắm tình hình việc triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp...
Nhìn lại chặng đường hoạt động qua các nhiệm kỳ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định Ban Chỉ đạo đã hoàn thành tốt trọng trách mà Đảng, Nhà nước giao phó; tham mưu giúp Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc thực hiện các chủ trương, nhiệm vụ về cải cách tư pháp; góp phần giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động tư pháp, tạo cơ chế phối hợp liên ngành trong một số lĩnh vực rất hệ trọng, phức tạp, nhạy cảm liên quan trực tiếp đến công lý, quyền con người, quyền công dân, lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Qua đó, góp phần quan trọng giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước.
Đặc biệt, Ban Chỉ đạo cũng đã góp phần thúc đẩy phát triển các thiết chế bổ trợ tư pháp; quan tâm hơn đến điều kiện bảo đảm cho hoạt động tư pháp; thúc đẩy hiện đại hóa tư pháp, công khai bản án, xét xử trực tuyến, tòa án điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin; quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp có bản lĩnh, trách nhiệm, tận tụy, liêm chính.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, để đạt được những kết quả quan trọng này là do Ban Chỉ đạo luôn giữ vững sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tư pháp, đồng thời tôn trọng và bảo đảm các nguyên tắc pháp quyền trong tổ chức, hoạt động tư pháp. Theo đó, Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương, định hướng chiến lược, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát; không đồng nghĩa với can thiệp vào hoạt động xét xử cụ thể. Đây là ranh giới rất quan trọng để vừa bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa bảo vệ tính khách quan, độc lập, liêm chính của tư pháp. Đồng thời, cải cách tư pháp đã được đặt trong tổng thể xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Sau khi chỉ rõ một số vấn đề tồn tại, hạn chế trong hoạt động của Ban Chỉ đạo thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, theo chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương được kiện toàn, sắp xếp trong cơ chế mới, hợp nhất với Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật; yêu cầu thống nhất nhận thức thật rõ việc kết thúc hoạt động của Ban Chỉ đạo theo mô hình cũ không có nghĩa là kết thúc nhiệm vụ cải cách tư pháp. Ngược lại, đây là bước chuyển sang một mô hình lãnh đạo, chỉ đạo mới với tầm nhìn rộng hơn, yêu cầu cao hơn, phương thức đồng bộ hơn và trách nhiệm rõ hơn.
Trên tinh thần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị: “Tư duy mới là phải đặt cải cách tư pháp trong chu trình pháp quyền thống nhất: xây dựng pháp luật tốt, tổ chức thi hành pháp luật nghiêm, hoạt động tư pháp liêm chính, công lý được bảo vệ, quyền lực được kiểm soát, quyền con người, quyền công dân được bảo đảm, phát triển đất nước được phục vụ bằng thể chế thông suốt, minh bạch, hiệu quả. Cải cách tư pháp giai đoạn mới không chỉ là cải cách đối với các cơ quan tư pháp, mà là nâng cao năng lực vận hành Nhà nước pháp quyền; không chỉ là xử lý vụ việc, mà là bảo vệ công lý và kiến tạo niềm tin; không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu nghiệp vụ, mà là phục vụ Nhân dân, phục vụ phát triển, bảo vệ tương lai của đất nước bằng pháp luật và công lý”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu tiếp tục quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, không vì thay đổi mô hình tổ chức Ban Chỉ đạo mà làm chậm lại, làm nhẹ đi hoặc làm đứt đoạn nhiệm vụ cải cách tư pháp.
Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao chất lượng hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và hoạt động của các cơ quan tư pháp. Trong đó, pháp luật phải rõ ràng, ổn định, khả thi, minh bạch, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, dễ giám sát. Điều tra phải dựa trên chứng cứ khách quan, khoa học, điện tử, dữ liệu. Công tố, kiểm sát phải chặt chẽ, khách quan. Xét xử phải bảo đảm độc lập, chỉ tuân theo pháp luật, nâng cao tính thuyết phục của bản án. Thi hành án phải được coi là khâu quyết định hiệu lực thực tế của công lý.
“Kiểm soát chặt chẽ quyền lực tư pháp, phòng chống tiêu cực trong hoạt động tư pháp; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp và đẩy mạnh tư pháp số, quản trị cải cách tư pháp bằng dữ liệu. Phải hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi can thiệp trái pháp luật; xử lý nghiêm chạy án, môi giới án, làm sai lệch hồ sơ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong hoạt động tư pháp; thúc đẩy hồ sơ điện tử, chứng cứ điện tử, công khai bản án, quản lý án bằng dữ liệu và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan tư pháp với các cơ sở dữ liệu quốc gia”.
Dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến; Huân chương Lao động hạng Nhì tặng Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Lê Khánh Hải, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng và Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga vì có thành tích xuất sắc trong công tác cải cách tư pháp.
