Sáng 13/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chủ trì Phiên họp lần thứ 36 của Ban Chỉ đạo.
Phó Thủ tướng yêu cầu từ nay đến cuối năm quyết liệt thực hiện “5 không” trong chống khai thác IUU: không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện hoạt động; không để vi phạm VMS kéo dài; không để lô hàng thiếu khả năng truy xuất nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai lệch so với dữ liệu, hồ sơ và thực tế. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC.
Nhiều khuyến nghị của EC đang được hoàn thiện
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Phiên họp, trong số 38 khuyến nghị của EC, ngoài 31 khuyến nghị đã hoàn thành, còn 5 khuyến nghị đang tiếp tục được hoàn thiện theo lộ trình và 2 khuyến nghị cần trao đổi, làm rõ thêm để bảo đảm phù hợp với thực tế và pháp luật Việt Nam.
Đến ngày 30/9/2026, cả nước có hơn 80.000 tàu cá từ 6 mét trở lên được đăng ký, cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase; tỷ lệ tàu có giấy phép khai thác còn hạn đạt khoảng 96%. Số tàu đã lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt gần 99%.
Đáng chú ý, các địa phương đã rà soát, phân loại 5.586 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, 1.247 tàu đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng tồn tại, và 2.961 tàu có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU. Cách làm này hướng tới quản lý cụ thể từng tàu, xác định rõ trạng thái hoạt động và trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan.
Theo ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công tác chống khai thác IUU tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài mặc dù đã giảm so với cùng kỳ năm ngoái nhưng vẫn tồn tại 13 vụ việc từ đầu năm đến nay. Bên cạnh đó, những bất cập trong kiểm soát tàu ra vào cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản vẫn là những điểm nghẽn cần tập trung xử lý, trong bối cảnh Việt Nam quyết tâm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026.
“Tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài, bị bắt giữ vẫn diễn biến phức tạp. Bên cạnh đó, việc kiểm soát tàu rời, cập cảng tại một số địa phương chưa hiệu quả còn khoảng 20% tàu cá chưa có thông tin cập cảng trên eCDT. Các địa phương cần rà soát, xác minh cụ thể những tàu đã rời cảng nhưng chưa có dữ liệu cập cảng, làm rõ vị trí, tình trạng hoạt động và nguyên nhân, từ đó có biện pháp quản lý, xử lý phù hợp”, ông Trần Đình Luân thông tin.
Đẩy nhanh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu nghề cá
Về chuyển đổi số trong chống khai thác IUU, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long đánh giá Đồng Tháp có sáng kiến đáng chú ý khi xây dựng phần mềm trên điện thoại để quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Phần mềm cho phép cán bộ xã, phường chụp ảnh hiện trường, ghi nhận thời gian, vị trí thực tế của tàu và theo dõi, giám sát, góp phần ngăn chặn tàu không đủ điều kiện ra khơi.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi số, liên thông các dữ liệu, đảm bảo hiệu quả cho công tác quản lý tàu cá.
“Đề án của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang được triển khai; nếu đẩy nhanh tiến độ sẽ giúp hoàn thiện hệ thống và nâng cao hiệu quả quản trị. Hiện nay, hệ thống vẫn đáp ứng tốt yêu cầu quản lý. Minh chứng rõ nhất là một số địa phương đang làm rất tốt và có nhiều chuyển biến tích cực, bởi chúng ta đã có đầy đủ dữ liệu phục vụ cho công tác chỉ đạo, điều hành”, ông Phạm Đức Long cho biết.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU đánh giá, công tác chống khai thác IUU thời gian qua đã có nhiều chuyển biến. Bước đầu, Việt Nam chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý bằng dữ liệu, theo dõi trạng thái từng tàu cá, khắc phục nhiều hạn chế trước đây. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng yêu cầu tuyệt đối không chủ quan, từ nay đến cuối năm, phấn thực hiện “5 không” trong chống khai thác IUU.
"Cố gắng thực hiện 5 không. Không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, không để cho tàu không đủ điều kiện hoạt động, không để vi phạm VMS kéo dài, không để lô hàng không truy xuất được nguồn gốc, không để số liệu báo cáo khác dữ liệu, khác hồ sơ thực tế. Và đồng bộ dữ liệu", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, hiệu quả chống khai thác IUU phụ thuộc trực tiếp vào trách nhiệm của người đứng đầu và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ tỉnh đến xã, phường. Các địa phương phải quản lý chặt từng tàu cá, bảo đảm dữ liệu chính xác, liên thông, có thể kiểm chứng; khắc phục triệt để những tồn tại, không để một số địa phương làm chưa tốt ảnh hưởng đến nỗ lực chung trong mục tiêu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC.
