CNN dẫn 2 nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết vào cuối tháng trước, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, đã có chuyến đi bí mật tới trụ sở Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tại bang Florida để trực tiếp nghe báo cáo về phương án triển khai lực lượng bộ binh tới Iran nhằm thu giữ kho urani làm giàu cao của nước này.
Theo các nguồn tin, tính chất khẩn cấp và nhạy cảm của kế hoạch khiến ông Caine phải rời cuộc họp của các quan chức cấp cao NATO tại Brussels (Bỉ) để bay trở lại Tampa, Florida vào ngày 19/5.
Tướng Caine sau đó đã báo cáo với Tổng thống Donald Trump về các lựa chọn quân sự liên quan. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, ông Trump đã quyết định tạm dừng kế hoạch sau khi được cảnh báo rằng chiến dịch có thể dẫn tới các đòn đáp trả mạnh từ Iran, kéo dài xung đột và gây thêm bất ổn cho kinh tế toàn cầu. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ lo ngại về khả năng quân đội Mỹ phải hứng chịu thương vong lớn - điều mà ông cho rằng khó nhận được sự ủng hộ của công chúng Mỹ.
Dù vậy, các cuộc thảo luận về khả năng đưa quân bộ binh vào Iran hồi tháng trước cho thấy Mỹ đã từng ở rất gần một bước leo thang quân sự quy mô lớn.
“Mức độ rủi ro là rất lớn”, một nguồn tin nắm được kế hoạch cho biết, đồng thời nhận định việc ông Trump không bật đèn xanh cho chiến dịch vào thời điểm đó là điều dễ hiểu.
Kho urani của Iran - mục tiêu chưa đạt được của Mỹ
Việc kiểm soát lượng urani làm giàu cao của Iran vẫn là một trong những mục tiêu quan trọng nhất mà chính quyền Tổng thống Trump chưa thể đạt được, dù thông qua đàm phán hay biện pháp quân sự. Ông Trump nhiều lần đề cập khả năng Mỹ có thể trực tiếp thu giữ số urani này, song vẫn tỏ ra dè dặt trước nguy cơ chiến dịch sẽ khiến quân đội Mỹ chịu thương vong lớn.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn Fox News ngày 11/6 liên quan đến một lựa chọn quân sự khác - kiểm soát đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ của Iran - ông Trump nói rằng: “Tôi không biết nước Mỹ có sẵn sàng chấp nhận điều đó hay không”.
Dù tỏ ra thận trọng với các chiến dịch quân sự có nguy cơ gây thương vong lớn, ông Trump vẫn chưa loại bỏ hoàn toàn phương án thu giữ kho urani làm giàu cao của Iran.
Sự thất vọng của nhà lãnh đạo Mỹ ngày càng gia tăng khi Tehran chưa sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận đòi hỏi những nhượng bộ đáng kể về chương trình hạt nhân, trong đó có việc từ bỏ lượng urani làm giàu cao đang nắm giữ.
Lượng vật liệu này được phân tán tại nhiều cơ sở hạt nhân khác nhau của Iran, chủ yếu ở Isfahan, Natanz và Fordow, đồng thời được cất giữ sâu trong các hệ thống hầm ngầm.
Nhiều chuyên gia hạt nhân hoài nghi việc quân đội Mỹ có thể xác định chính xác vị trí toàn bộ lượng urani này, chưa nói đến việc thu hồi hoàn toàn trong điều kiện chiến đấu.
Theo các báo cáo trước đây, số urani nói trên được cho là vẫn tồn tại dưới dạng khí, giống như thời điểm Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiến hành xác minh lần gần đây nhất vào tháng 6/2025.
Sau các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran, Tehran đã ngừng cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận các địa điểm này. Các cuộc tấn công khi đó gây thiệt hại cho các cơ sở hạt nhân nhưng không phá hủy hoàn toàn vật liệu hạt nhân, do đó phần lớn chúng vẫn nằm trong các đường hầm ngầm.
Theo các nguồn tin, cộng đồng tình báo Mỹ tin rằng họ vẫn nắm được vị trí của toàn bộ số urani nhờ hoạt động giám sát liên tục từ trên không.
Chiến dịch có thể khiến Mỹ chịu tổn thất lớn
Để bảo đảm kiểm soát được kho urani của Iran, Mỹ sẽ phải triển khai lực lượng mặt đất quy mô lớn, bao gồm hàng trăm binh sĩ thuộc lực lượng tác chiến đặc biệt.
“Mọi thứ sẽ cực kỳ khó khăn khi phải rà soát toàn bộ hệ thống đường hầm và các thùng chứa bên trong. Mỹ sẽ phải thiết lập một sự hiện diện quân sự quy mô lớn. Về cơ bản, đó gần như là một cuộc xâm nhập quân sự”, một nguồn tin nhận định.
Các chỉ huy quân sự Mỹ đánh giá chiến dịch này nằm trong nhóm có mức độ rủi ro từ “cao” đến “cực cao” theo thang đo chấp nhận rủi ro dành cho lực lượng đặc nhiệm, đồng nghĩa với khả năng thương vong đáng kể ngay cả khi nhiệm vụ thành công.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cũng thừa nhận rằng việc loại bỏ lượng urani làm giàu cao của Iran sẽ rất phức tạp, ngay cả trong trường hợp Tehran đồng ý.
“Cho dù phía Iran cam kết phá hủy hoặc loại bỏ số vật liệu làm giàu này, việc thực hiện cũng rất phức tạp. Chúng tôi vẫn cần thêm thời gian để giải quyết các chi tiết kỹ thuật. Đây là loại vật liệu rất nhạy cảm và nguy hiểm. Không thể đơn giản mang máy xúc tới rồi cho người thu gom là xong”, vị quan chức nói.
Nguy cơ Iran đáp trả bằng “quân bài kinh tế”
Ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran đã chuẩn bị một “lựa chọn hạt nhân về kinh tế” trong trường hợp đàm phán với Mỹ đổ vỡ và xung đột bùng phát trở lại. Theo đó, Tehran có thể thúc đẩy lực lượng Houthi tại Yemen phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb - tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và là một trong những điểm nghẽn thương mại quan trọng nhất thế giới.
Theo nguồn tin tình báo Mỹ, lực lượng Houthi đến nay vẫn chưa nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào tàu thuyền Mỹ hoặc châu Âu, mà chủ yếu nhắm vào các tàu mang cờ hoặc có liên hệ với Israel. Nếu Houthi mở rộng phạm vi mục tiêu sang tàu phương Tây, đây sẽ là bước leo thang rất nghiêm trọng.
Theo các nguồn tin, Iran hiện chưa sử dụng "quân bài" này vì lo ngại làm chệch hướng các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra. Tuy nhiên, đây vẫn là một lựa chọn mà Tehran có thể cân nhắc nếu tiến trình đàm phán thất bại và Mỹ nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn.
Các nguồn tin nhận định những mối đe dọa lớn nhất đối với lực lượng Mỹ trong trường hợp triển khai chiến dịch vẫn là các đường hầm được gài bẫy, hệ thống tên lửa phòng không, tên lửa vác vai, cùng kho máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo mà Iran vẫn đang sở hữu.
Tướng Dan Caine và nhiều lãnh đạo quân sự Mỹ đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về quy mô, độ phức tạp cũng như nguy cơ thương vong của một chiến dịch quân sự kéo dài nhằm vào Iran. Các quan chức Lầu Năm Góc cũng cảnh báo rằng một cuộc xung đột lâu dài sẽ ảnh hưởng đáng kể tới kho dự trữ vũ khí và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Mỹ.
Dù từng đề cập khả năng thu giữ urani của Iran, Tổng thống Trump hôm 11/6 đã bác bỏ lựa chọn này. “Không ai có thể tiếp cận được số urani đó vì chúng được chôn sâu dưới lòng núi”, ông Trump nói.
