Ngoại giao góp phần củng cố môi trường hòa bình, ổn định, phát triển đất nước

“Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, văn minh là điều kiện quyết định mọi thắng lợi". Phát biểu đó của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội XIV của Đảng đã khái quát một trong những bài học, kinh nghiệm quý giá nhất mà Đảng ta đã đúc rút từ những chặng đường cách mạng. Đó cũng là bài học khắc cốt, ghi tâm của các thế hệ cán bộ của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại.

Công tác xây dựng Đảng - nhân tố quyết định thành công của ngành ngoại giao

Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”, Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị Bộ trưởng đầu tiên, người đặt nền móng và trực tiếp rèn luyện nền ngoại giao cách mạng Việt Nam – đã viết: “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”[1]. Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, các thế hệ cán bộ ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh luôn quán triệt chỉ đạo đó, nhận thức sâu sắc xây dựng Đảng là kim chỉ nam, có vai trò quyết định đối với thành bại của cách mạng dân tộc, đặc biệt là trên mặt trận đối ngoại trong mọi giai đoạn.

Từ những ngày đầu còn khó khăn, thiếu thốn trăm bề về nguồn lực, thông tin, quan hệ, kinh nghiệm, dưới sự dìu dắt, rèn luyện của Bác Hồ và Đảng ta, các thế hệ cán bộ Bộ Ngoại giao đã luôn coi trọng rèn luyện về chính trị, tư tưởng, xây dựng đội ngũ về chuyên môn, tuyên truyền, giáo dục về các chủ trương, đường lối của Đảng, về sứ mệnh vinh dự và những trọng trách mà Đảng và nhân dân đã giao phó, cùng cả đất nước vươn lên vượt qua nhiều khó khăn, thử thách to lớn, trong đó có những thử thách từ tình hình thế giới, môi trường đối ngoại của ta. Từ đó, ngành ngoại giao đã có những đóng góp xứng đáng trong sự nghiệp đấu tranh đầy cam go để giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc.

Bước vào thời kỳ đổi mới, tiếp tục ý thức sâu sắc về lời nói của Lê-nin rằng Bộ Ngoại giao là một “bộ máy cộng sản”,[2] các cán bộ ngoại giao đã chú trọng giữ vững lập trường chính trị, tư tưởng, quyết tâm kiên trì chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới trong triển khai đường lối của Đảng.

Điều đó là hết sức ý nghĩa trong bối cảnh tình hình quốc tế có những biến động to lớn, sâu sắc như sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, cũng như các khó khăn do các biện pháp bao vây, cấm vận đối với ta kéo dài đến giữa thập niên 1990.

Cùng với việc tham mưu xây dựng đường lối của Đảng về đối ngoại, ngoại giao, Ban Cán sự đảng Bộ, Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Ngoại giao cũng đồng thời chú trọng công tác xây dựng ngành, xây dựng tổ chức, đội ngũ một cách toàn diện, góp phần bảo đảm các thế hệ cán bộ ngoại giao cùng quân dân cả nước vượt qua các khó khăn, thử thách để đáp ứng các yêu cầu về phá thế bị bao vây, cấm vận, xây dựng môi trường hòa bình cho phát triển, tạo những tiền đề cho việc đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế.

Trong những năm qua, ngành ngoại giao cũng quán triệt sâu sắc những chỉ đạo lớn của Trung ương, Chính phủ, tích cực tham gia triển khai cuộc cách mạng về tinh gọn, sắp xếp bộ máy, đóng góp tích cực vào củng cố môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ những nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Những nỗ lực đó đã góp phần để công tác đối ngoại được Đảng ta, các đồng chí lãnh đạo chủ chốt đánh giá là một điểm sáng nổi bật trong các thành tựu chung của đất nước.

Kỷ nguyên mới, yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại

Hội nghị Ngoại giao 33 (diễn ra từ 1-7/8/2026) là Hội nghị có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành ngoại giao, là hội nghị ngoại giao đầu tiên trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình, phát triển thịnh vượng của dân tộc.

Đại hội XIV của Đảng tháng 1/2026 đã đề ra những đường lối, phương hướng lớn cho sự phát triển của dân tộc trong thời kỳ mới, với các mục tiêu chiến lược là phấn đấu đến năm 2030 chúng ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Hội nghị Trung ương 3 Khóa XIV tháng 7/2026 vừa qua đã thông qua Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển của đất nước, cùng với các nghị quyết chiến lược khác của Đảng, Nhà nước đã đề ra kế hoạch tổng thể nhằm đạt tầm nhìn đó. Những nhiệm vụ, trọng trách hết sức nặng nề và cũng vinh dự đang đặt ra đối với tất cả các ngành, các cấp, trong đó có ngành ngoại giao.

Đại hội XIV cũng lần đầu tiên khẳng định đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” bên cạnh nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh. Để cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược, tư tưởng và tư duy đột phá của Đảng về đối ngoại, ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng với sứ mệnh mới đòi hỏi ngoại giao Việt Nam phải chuyển dịch mạnh mẽ: từ trạng thái “ngoại giao bảo vệ không gian phát triển” sang “ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia”; từ “hội nhập thị trường” sang “kiến tạo thị trường”; từ “tham gia luật chơi” sang “góp phần định hình luật chơi”.

Trung ương cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ; đối ngoại phải đi trước mở đường, phát huy vai trò tiên phong trong việc chủ động nhận diện, hóa giải các nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa, kiến tạo cục diện quốc tế thuận lợi nhất cho lợi ích quốc gia - dân tộc.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 06 (tháng 6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh “việc thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 với mô hình phát triển đất nước trong tình hình mới… có thành công hay không, một phần lớn và rất quan trọng phụ thuộc vào việc triển khai hiệu quả công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế đồng bộ với phát triển bên trong”.

Phát huy công tác xây dựng Đảng của ngành ngoại giao trong kỷ nguyên mới

Đứng trước những trọng trách vinh dự đó, Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Ngoại giao xác định phương châm “định hướng đúng, chuyên môn giỏi, kỷ luật nghiêm”, hết sức quán triệt tầm quan trọng của việc tích cực triển khai công tác xây dựng Đảng một cách chủ động, sáng tạo, sát yêu cầu trong tình hình mới, đồng thời đưa ra và quyết liệt triển khai những biện pháp, chương trình, kế hoạch cụ thể.

Trước hết, việc xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng sẽ được triển khai ngày càng thực chất, hiệu quả, gắn với các nhiệm vụ chính trị đối ngoại của ngành, gắn quán triệt với triển khai. Việc quán triệt các chủ trương, đường lối của Đảng, các chủ trương, chính sách của Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ được tổ chức trực tiếp, cụ thể tới công tác, sinh hoạt của từng đơn vị, chi bộ, chú trọng các điểm mới, các nội dung gắn với công tác của ngành ngoại giao, của Đảng bộ, đi cùng với việc ban hành và nghiêm túc triển khai các chương trình hành động cụ thể đối với các đơn vị cả trong và ngoài nước.

Việc tham mưu, đề xuất các chủ trương, chính sách về công tác đối ngoại là nhiệm vụ chính trị chuyên môn chính của ngành cũng được tích cực đổi mới, với yêu cầu vừa theo sát tình hình, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống, vừa gắn liền với việc triển khai các chủ trương lớn như đổi mới mô hình phát triển, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Thứ hai, xây dựng Đảng về cán bộ đối ngoại sẽ tiếp tục theo hướng phục vụ việc đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của đất nước trong kỷ nguyên mới. Chiến lược phát triển ngành ngoại giao được Thủ tướng Chính phủ thông qua năm 2025 sẽ tiếp tục được quyết liệt triển khai, nhất là với những chủ trương, định hướng mới sau Đại hội XIV và Nghị quyết 06.

Cán bộ ngoại giao trong giai đoạn tới sẽ ngày càng được trang bị kiến thức đầy đủ hơn về văn hóa, lịch sử, các thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, nắm sâu về đường lối của Đảng, Nhà nước, có kỹ năng và khả năng làm việc tốt hơn trong môi trường quốc tế, có trình độ ngoại ngữ được nâng cao và đa dạng hơn, với bản lĩnh chính trị vững vàng, tác phong chuyên nghiệp, hiện đại.

Trong công tác hàng ngày, đội ngũ đó cũng sẽ đứng trước yêu cầu tham gia gắn kết chặt chẽ hơn giữa những thế mạnh và nhu cầu của đất nước với những lợi thế và quan tâm của các đối tác quốc tế. Việc phát triển đội ngũ chuyên gia về đối ngoại, hội nhập quốc tế cũng là một trọng tâm, kỳ vọng có những đột phá nhằm nâng cao chất lượng công tác.

Thứ ba, việc tổ chức triển khai công tác đối ngoại sẽ quán triệt theo tinh thần mới là “kỷ luật thực thi phải trở thành nguyên tắc hành động”. Tại tất cả các tổ chức đảng, đơn vị tại Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện ở nước ngoài, công tác đó sẽ tiếp tục chuyển mạnh từ “quản lý dựa trên mệnh lệnh hành chính” sang “quản trị dựa trên kết quả”; từ đánh giá “bằng báo cáo hình thức” sang đánh giá bằng sản phẩm cụ thể, kết quả đầu ra, tiến độ xử lý công việc, sự tín nhiệm của nhân dân, trong đó có việc đánh giá dựa trên KPI ngay từ tháng 7/2026, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Trong quá trình đó, toàn ngành triển khai các cơ chế, biện pháp cụ thể để phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không né tránh, đùn đẩy, chủ động, sáng tạo trong triển khai nhiệm vụ. Bộ Ngoại giao cũng sẽ tham mưu, phục vụ các cơ chế, chỉ đạo lãnh đạo về đối ngoại như Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế theo tinh thần đó.