Ukraine mắc kẹt giữa hai gọng kìm
Ukraine cho biết quân đội nước này đột ngột mất quyền truy cập vào Starshield, phiên bản dịch vụ liên lạc vệ tinh dành cho quân sự của Starlink, vốn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống thông tin liên lạc trên chiến trường. Chi phí sử dụng dịch vụ này do Lầu Năm Góc chi trả. Việc kết nối bị hạn chế khiến các quan chức và chuyên gia Ukraine nghi ngờ động thái này xuất phát từ Washington, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gia tăng sức ép đối với ban lãnh đạo Ukraine.
Cùng thời điểm, Nga tiến hành một đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, phóng hàng chục tên lửa đạn đạo vào sáng sớm 14/10. Theo Tổng thống Ukraine Zelensky, khoảng 600.000 người tại thủ đô Kiev bị mất điện. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng bảo đảm nguồn cung năng lượng khi mùa đông đang đến gần, trong bối cảnh Nga được cho là tiếp tục gia tăng sức ép lên hệ thống phòng thủ vốn đang thiếu hụt của Ukraine.
Hiện chưa rõ các hạn chế đối với Starshield sẽ kéo dài bao lâu. Tuy nhiên, diễn biến này đã gây căng thẳng tại Ukraine, quốc gia đang phải đối mặt với hàng loạt khó khăn trên cả mặt trận quân sự lẫn kinh tế.
Hệ thống năng lượng Ukraine đứng trước nguy cơ chịu sức ép nghiêm trọng trong những tháng tới. Nền kinh tế nước này cũng chịu tác động từ các cuộc tấn công nhằm vào cảng biển, nhà kho và nhà máy thép. Trong khi đó, ngân sách quốc gia dự kiến thâm hụt hàng tỷ USD trong năm nay và năm tới, làm gia tăng nguy cơ thiếu kinh phí cho các hoạt động quân sự.
Tại Ukraine, việc Starshield bị hạn chế được xem là một phần trong sức ép từ chính quyền Tổng thống Trump, có thể ảnh hưởng đến năng lực tác chiến của nước này. Ông Trump đang thúc ép Kiev chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga, trong bối cảnh Moscow tìm cách tăng nguồn cung dầu diesel cho thị trường toàn cầu. Động thái này được cho là có liên quan đến những lo ngại về giá nhiên liệu cao và tác động đối với Đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
“Rõ ràng, hành động này không thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà có liên quan đến tình hình chính trị hiện nay”, ông Serhiy Beskrestnov, chuyên gia quân sự Ukraine và cố vấn của Tổng thống Zelensky về công nghệ vũ khí, viết trên mạng xã hội khi đề cập đến các hạn chế đối với Starlink.
SpaceX, công ty vận hành Starlink và Starshield, cùng Giám đốc điều hành Elon Musk chưa phản hồi các yêu cầu bình luận. Lầu Năm Góc cũng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.
Khả năng tác chiến của Ukraine bị suy giảm
Thông tin về các hạn chế đối với Starshield đã khiến giới chức Ukraine bất ngờ. Theo phía Ukraine, tình trạng này gây gián đoạn một số hoạt động tác chiến. Quân đội nước này sử dụng Starshield để hỗ trợ điều khiển đội UAV ngày càng lớn, trong đó có các UAV đánh chặn được triển khai nhằm đối phó với UAV của Nga. Các quan chức Ukraine cho rằng những hạn chế đối với hệ thống liên lạc này đang làm suy giảm khả năng tác chiến của Kiev, trong khi Nga vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc tập kích.
Mặc dù các đối tác châu Âu đã nỗ lực bù đắp khoản thâm hụt ngân sách ngày càng lớn của Ukraine trong bối cảnh các cuộc tấn công của Nga gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế nước này, châu Âu được cho là khó có thể thay thế hoàn toàn nguồn thông tin tình báo từ Mỹ nếu Washington ngừng hỗ trợ.
Lo ngại của Ukraine gia tăng trong hai ngày qua, sau khi Tổng thống Zelensky cho biết Kiev không nhận được cảnh báo sớm về các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định rằng hoạt động chia sẻ thông tin tình báo vẫn được duy trì.
Một số quan chức và nhà phân tích Ukraine bày tỏ thất vọng trước diễn biến trên. Họ cho rằng Kiev đã tuân thủ yêu cầu của ông Trump về việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, nhưng thay vì nhận được những tín hiệu tích cực, Ukraine dường như lại phải đối mặt với các hạn chế mới. Một số người cho rằng Mỹ đã bỏ rơi Ukraine.
“Thật đáng tiếc khi chúng tôi đang mất đi một đối tác mạnh mẽ”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn với báo chí.
Nếu tiếp diễn, các hạn chế đối với Starshield có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động quân sự của Ukraine. Các thiết bị đầu cuối của hệ thống này được sử dụng trong nhiều hoạt động trên chiến trường, từ phương tiện vận chuyển binh sĩ và khí tài, UAV tiếp tế lương thực, nước uống cho lực lượng ở tiền tuyến, đến UAV tấn công tầm xa nhằm vào các vị trí của Nga. Quân đội Ukraine sử dụng hàng nghìn thiết bị đầu cuối kết nối với Starshield, phiên bản mạng lưới liên lạc vệ tinh có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cuộc tấn công mạng và hoạt động gây nhiễu. Đầu năm nay, tỷ phú Elon Musk cho biết Starshield do “chính phủ Mỹ vận hành”.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, SpaceX đã bất ngờ áp dụng giới hạn tốc độ đối với các thiết bị đầu cuối Starshield đang di chuyển. Theo đó, khi phương tiện hoặc thiết bị vượt quá tốc độ 161 km/h, kết nối có thể bị ngắt. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết đang liên hệ với Chính phủ Mỹ, SpaceX và các đối tác NATO để tìm cách giải quyết vấn đề.
Các binh sĩ Ukraine cho biết những hạn chế này đã làm gián đoạn một số nhiệm vụ. Ông Oleksandr, sĩ quan thuộc Quân đoàn Tấn công Đường không số 8 của Ukraine, cho biết biện pháp trên chủ yếu ảnh hưởng đến các UAV ném bom hạng nặng và UAV cánh cố định được sử dụng để tấn công các tuyến hậu cần, vị trí quân sự của Nga tại những khu vực do Moscow kiểm soát.
Theo ông Oleksandr, nếu các hạn chế tiếp tục được duy trì, Nga có thể khôi phục những tuyến tiếp tế quan trọng chỉ trong vài ngày, đồng thời tăng cường bảo vệ các khí tài có giá trị cao, trong đó có tàu thuyền, trước các cuộc tấn công của Ukraine.
Ông Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Zelensky về công nghệ quân sự, cho biết Starshield cũng hỗ trợ kết nối cho các UAV đánh chặn mà Ukraine sử dụng để đối phó với UAV tấn công Shahed của Nga. Đáng chú ý, các mẫu Shahed sử dụng động cơ phản lực có tốc độ cao đang được Nga triển khai với số lượng lớn trong các đợt tập kích nhằm vào Ukraine.
“Trên thực tế, hành động của các đối tác đang tước đi một trong số ít phương thức mà chúng tôi có để bảo vệ đất nước trước các UAV Shahed chạy bằng động cơ phản lực”, ông Beskrestnov nói.
