Việc chuyển dịch từ công cụ hỗ trợ thuần túy sang năng lực vận hành cốt lõi của AI hứa hẹn tạo bước đột phá trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số hiện đại. Tỉnh Cà Mau cũng đang định hướng phát triển theo xu thế này.
Xu hướng "AI tự hành"
Dẫn đánh giá của tổ chức uy tín trên thế giới, ông Vũ Trọng Đạo, Giám đốc Ban Kinh doanh và Tư vấn công nghệ cao (Tập đoàn VNPT) cho biết, đến năm 2028, dự kiến hơn 80% nhân sự khu vực công trên toàn cầu sẽ ứng dụng AI Agent để tự động hóa các quyết định thường quy.
Tại Việt Nam, AI đang thay đổi rõ rệt cách thức vận hành và mức độ sẵn sàng của nền kinh tế. Tỷ lệ người trong độ tuổi 15–64 sử dụng AI tăng từ 26,5% ở quý I lên 27,9% ở quý II, vượt xa mức trung bình toàn cầu (18,8%). Đáng chú ý, 39% người dùng AI thuộc nhóm "Nhân sự Tiên phong", cao gấp 2,4 lần bình quân thế giới.
Trong khối doanh nghiệp, tỷ lệ ứng dụng AI tăng từ 18% năm 2025 sẽ tăng lên khoảng 26% năm 2026. Xu hướng cốt lõi hiện nay là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ công cụ đơn thuần sang "AI tự hành" – công nghệ tham gia sâu vào vận hành và tự động ra quyết định.
Ông Đạo nhận định, Cà Mau đã sẵn sàng khi các quy định, quy trình được ban hành, chuẩn hóa; bộ máy cấp xã, phường được kiện toàn; các nền tảng số được kết nối và đội ngũ cán bộ, công chức từng bước làm quen, sử dụng.
Để nâng cao hiệu quả, tỉnh cần tập trung vào 4 trụ cột: Năng suất xử lý (nhanh hơn, đúng hạn hơn), phối hợp liên thông (kết nối nhịp nhàng giữa các cấp), khai thác dữ liệu hiệu quả và điều hành chủ động theo thời gian thực.
Theo ông Nguyễn Tấn Tài, chuyên gia tư vấn AI đến từ Tập đoàn FPT, trước yêu cầu tinh gọn bộ máy và tăng tốc độ xử lý công việc, các giải pháp AI chuyên ngành đang từng bước giải quyết "cơn khát" về hiệu suất. Đội ngũ trợ lý ảo (AI Agent) hỗ trợ cán bộ rà soát văn bản quy phạm pháp luật, tổng hợp báo cáo, trích xuất dữ liệu nghiệp vụ, đồng thời tự động tiếp nhận, giải đáp phản ánh của người dân qua tổng đài 24/7 và các cổng thông tin.
Thực tế triển khai tại nhiều địa phương đã ghi nhận kết quả tích cực. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Cà Mau ứng dụng Tổng đài AI tiếp nhận hàng trăm cuộc gọi mỗi ngày, tư vấn tự động về chính sách bảo hiểm thất nghiệp, giới thiệu việc làm và học nghề cho hơn 10.000 người lao động.
Tỉnh Gia Lai triển khai đồng bộ trợ lý AI đến 100% sở, ban, ngành và 135 xã, phường để quản lý, điều hành hằng ngày. Tại TP. Hồ Chí Minh, ngành Thuế đang định hướng xây dựng "nhân sự AI" có tri thức chuyên ngành để phân tích rủi ro, kiểm tra hồ sơ và tự động trả lời văn bản nghiệp vụ.
Cẩn trọng với AI và lộ trình cho Cà Mau
Ông Nguyễn Tấn Tài lưu ý, khác với công cụ AI phổ thông dành cho cá nhân, việc ứng dụng AI trong khu vực công đòi hỏi tính chuyên biệt khắt khe về nghiệp vụ và an toàn thông tin.
Dữ liệu phải được quản trị nội bộ, lưu trữ trên hạ tầng điện toán đám mây riêng tại Việt Nam và tuân thủ quy định bảo mật cấp độ 4. Đồng thời, hệ thống vận hành theo nguyên tắc: AI phân tích, tra cứu, tham mưu; người có thẩm quyền kiểm duyệt và ra quyết định cuối cùng.
Để ứng dụng đạt hiệu quả thực chất, chuyên gia FPT khuyến nghị, Cà Mau nên triển khai cuốn chiếu theo 3 bước: Thử nghiệm trợ lý AI tra cứu, soạn thảo văn bản tại một đơn vị chuyên môn (như Sở KH&CN) với bộ câu hỏi chuẩn hóa; Mở rộng ra các sở, ngành, UBND cấp xã, hình thành kho tri thức dùng chung toàn tỉnh với phân quyền bảo mật riêng biệt; Tích hợp trợ lý AI lên Cổng Dịch vụ công, Cổng Thông tin điện tử và kênh Zalo OA để tương tác trực tiếp với người dân, doanh nghiệp.
Những nội dung trên, được các chuyên gia nêu ra trong hội thảo về phát triển công nghiệp công nghệ số vừa được tổ chức tại tỉnh Cà Mau. Tại hội thảo, ông Phạm Thống Nhất, Phó Giám đốc Sở KH&CN Cà Mau cho rằng, với thế mạnh về kinh tế biển, thủy sản, nông nghiệp, năng lượng tái tạo và du lịch sinh thái, việc ứng dụng AI cùng dữ liệu lớn vào giám sát môi trường, truy xuất nguồn gốc, dự báo sản lượng và tự động hóa quản lý chuỗi cung ứng là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp Cà Mau nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của các ngành kinh tế chủ lực; tạo mô hình kinh doanh mới và tăng sức hấp dẫn đầu tư.
Thời gian qua, tỉnh đã quan tâm đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, phát triển dữ liệu và nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, người dân. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn những hạn chế về nguồn nhân lực, quy mô doanh nghiệp công nghệ cũng như khả năng tiếp cận các cơ chế, chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư.
Chủ động ứng dụng AI an toàn, bài bản và đúng quy định không chỉ là giải pháp kỹ thuật nâng cao năng lực quản trị, điều hành của bộ máy chính quyền các cấp, mà còn là "chìa khóa" mở ra bước đột phá trong cải cách hành chính. Vượt qua rào cản về nhân lực và cơ chế sẽ giúp Cà Mau tận dụng tối đa cơ hội từ công nghệ số, hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả và ngày càng gần dân.
