Iran biến dữ liệu cá nhân thành “bản đồ tác chiến” tấn công mục tiêu Mỹ

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp) | 17/11/2026, 09:59

Khi lên kế hoạch tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông, Iran được cho là đã khai thác một nguồn thông tin tình báo ít được chú ý: dữ liệu cá nhân do chính các quân nhân Mỹ để lại trên không gian mạng.

Cách Iran lập bản đồ tác chiến từ dữ liệu cá nhân

Theo các chuyên gia an ninh và giới chức quân đội Mỹ, Iran đã thu thập thông tin từ tài khoản mạng xã hội, ứng dụng theo dõi hoạt động thể chất, thậm chí cả dữ liệu từ các nền tảng quảng cáo để xác định thói quen sinh hoạt và hoạt động tại các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Kết hợp với hình ảnh vệ tinh, những dữ liệu này giúp Tehran xây dựng bức tranh tương đối chi tiết về vị trí tập trung binh sĩ Mỹ cũng như các mục tiêu có thể bị tấn công.

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa sau đó đã gây ra những thiệt hại đáng kể. Dù nhiều quả đạn bị đánh chặn, một số vẫn đánh trúng mục tiêu, khiến hơn 10 quân nhân Mỹ thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và gây thiệt hại hàng tỷ USD đối với cơ sở hạ tầng và khí tài quân sự.

Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump cân nhắc phát động một chiến dịch tấn công mới, nguy cơ Iran mở rộng các hoạt động trả đũa tiếp tục phủ bóng lên khu vực. Quân đội Mỹ đang khẩn trương di chuyển hoặc tìm cách che giấu các khí tài quân sự. Các binh sỹ cũng được yêu cầu hạn chế để lộ dấu vết kỹ thuật số, nhằm ứng phó với điều mà giới chuyên gia gọi là kỷ nguyên giám sát kỹ thuật số phổ quát (UTS).

Trong những tháng gần đây, dưới sức ép giám sát của Quốc hội, một số binh chủng Mỹ đã vô hiệu hóa mã định danh trên thiết bị di động do chính phủ cấp. Đây là những mã nhận dạng riêng biệt, có thể được sử dụng để theo dõi hoạt động và vị trí của người dùng.

Hải quân Mỹ cũng ban hành cảnh báo về an toàn thông tin trước các mối đe dọa trên không gian mạng, khuyến cáo thủy thủ hạn chế hoạt động trên mạng xã hội, đồng thời tắt quyền truy cập vị trí đối với camera điện thoại và các dịch vụ định vị trên thiết bị cá nhân. Trong một thông điệp sau đó, quyền Bộ trưởng Hải quân kêu gọi quân nhân siết chặt quyền riêng tư và bảo mật thông tin trên các tài khoản trực tuyến của bản thân, đồng thời hướng dẫn các thành viên gia đình thực hiện những biện pháp tương tự.

Hoạt động giám sát của Quốc hội được đẩy mạnh sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thừa nhận với Quốc hội hồi tháng 4 rằng các đối thủ có thể khai thác dữ liệu vị trí thương mại để theo dõi hoặc xác định mục tiêu là binh sĩ Mỹ tại các khu vực tác chiến.

Vào thời điểm đó, CENTCOM cũng xác nhận binh sĩ Mỹ vẫn được phép sử dụng thiết bị cá nhân tại những khu vực đang diễn ra hoạt động quân sự. Kể từ đó, một số đơn vị đóng quân tại các địa bàn có nguy cơ cao đã áp dụng quy trình thu và lưu giữ thiết bị cá nhân. Nhân sự tại những khu vực này cũng được cảnh báo rằng thiết bị có thể bị tịch thu.

Theo ông Erik Wittreich, Giám đốc điều hành công ty Veilant, chuyên cung cấp các giải pháp truyền thông bảo mật và mạng riêng, việc hạn chế thông tin trên những thiết bị do chính phủ cấp mới chỉ là bước đầu. Ông cho rằng các biện pháp bảo vệ dữ liệu cần được đưa vào một chỉ thị bảo vệ lực lượng trọng yếu, thay vì chỉ được triển khai như những điều chỉnh an ninh mang tính ứng phó sau khi sự cố xảy ra.

Ông nhấn mạnh: “Vấn đề này phải được tích hợp vào công tác lập kế hoạch nhiệm vụ, trở thành một phần trong văn hóa tổ chức và thay đổi tư duy của chúng ta về cách thức thực hiện các hoạt động trong tương lai”.

Ông Erik Wittreich giải thích, UTS về bản chất là một mạng lưới gồm nhiều loại cảm biến có khả năng thu thập thông tin và theo dõi vị trí: “Nó không chỉ nằm trong các ứng dụng hay điện thoại di động của chúng ta. Nó còn xuất hiện trong hệ thống viễn thông trên phương tiện di chuyển, bộ điều nhiệt thông minh tại căn hộ hay nhà riêng của bạn. Đó mới chỉ là bốn ví dụ trong hàng triệu cảm biến đang tồn tại xung quanh chúng ta”.

Mỹ chạy đua bịt lỗ hổng dữ liệu

Hiện chưa rõ các biện pháp cảnh báo và siết chặt an ninh thông tin của quân đội Mỹ đã mang lại hiệu quả đến đâu. Trong thư gửi Lầu Năm Góc hồi tháng 9, Thượng nghị sĩ Ron Wyden, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Oregon, và Hạ nghị sĩ Pat Harrigan, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang Bắc Carolina, đã chỉ trích tình trạng dữ liệu vị trí tiếp tục bị rò rỉ từ các cơ sở quân sự của Mỹ. Hai nghị sĩ cũng đặt nghi vấn về khả năng những thông tin này bắt nguồn từ các thiết bị cá nhân.

Ông Justin Sherman, chuyên gia phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng không thể giải quyết vấn đề giám sát kỹ thuật số phổ quát bằng cách yêu cầu hàng nghìn nhân viên tình báo quân sự và nhà ngoại giao ngừng đăng đánh giá nhà hàng, sử dụng ứng dụng hẹn hò Tinder hay liên lạc với gia đình. Theo ông, đó là những yêu cầu không thực tế.

Các chuyên gia cảnh báo dữ liệu cá nhân, phần lớn được các công ty trung gian thu thập và rao bán trên mạng, có thể bị khai thác để xác định nhịp độ hoạt động tại một căn cứ quân sự, từ lịch đổi ca trực đến thời gian ăn uống của binh sĩ. Dữ liệu từ ứng dụng Strava thậm chí có thể giúp xác định vị trí và phác họa sơ đồ bố trí bên trong các căn cứ với độ chính xác cao.

“Bạn không cần phải xâm nhập vào một hệ thống nữa. Bạn có thể bỏ tiền ra mua dữ liệu đó. Điều này đặt một phần trách nhiệm trở lại phía chúng ta”, ông Wittreich nhận định.

Một phần nguyên nhân xuất phát từ việc quân đội Mỹ đã duy trì sự hiện diện tại một số căn cứ ở Trung Đông trong nhiều thập kỷ, với nhận định rằng các đối thủ của Washington không đủ khả năng hoặc không có ý định tiến hành những cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các cơ sở này.

Tâm lý này phần nào được phản ánh qua lượng thông tin công khai trên Internet về NSA Bahrain. Trên Google Maps, người dùng có thể dễ dàng tìm thấy vị trí các tiện ích bên trong và gần khu vực cầu cảng của căn cứ, từ sân bowling, sân bóng rổ, sân bóng quần (racquetball) đến nhà ăn và phòng tập thể dục.

Không chỉ NSA Bahrain, những thông tin tương tự cũng có thể được tìm thấy trên mạng về các cơ sở quân sự khác của Mỹ trong khu vực, như Trại Arifjan ở Kuwait và Căn cứ Không quân Muwaffaq Al-Salti ở Jordan.

Ông Mark Cancian, chuyên gia an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho biết hình ảnh vệ tinh về các căn cứ bị tấn công không cho thấy những hố bom xuất hiện ngẫu nhiên. Theo ông, điều này cho thấy các cuộc tập kích đã được tiến hành với độ chính xác cao.

Mặc dù Mỹ và các đồng minh đánh chặn được hơn 90% số đòn tấn công của Iran, các cuộc tập kích vẫn gây hư hại nghiêm trọng cho hàng trăm công trình và khí tài quân sự, trong đó có đường băng, nhà chứa máy bay, máy bay, các hệ thống radar tiên tiến và khu nhà ở.

Chi phí khắc phục thiệt hại tại các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực, chưa bao gồm thiết bị và máy bay, được ước tính lên tới 9 tỷ USD. Trong bối cảnh năng lực tấn công của Iran ngày càng được chú ý và những hạn chế trong việc bảo vệ các cơ sở hạ tầng cố định bộc lộ rõ hơn, ngày càng có nhiều ý kiến đặt câu hỏi liệu Mỹ có nên khôi phục toàn bộ các căn cứ bị hư hại hay không.

Bài liên quan
Đọc tiếp

(0) Bình luận
Nổi bật VOVLIVE
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lên đường dự Tuần lễ cấp cao APEC 33
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn APEC lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc từ ngày 17 - 20/11.
  • Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lên đường dự AIPA - 47
    Sáng 17/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam lên đường tham dự Đại hội đồng liên Nghị viện các nước ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47) tại Philippines, từ ngày 17-18/11 theo lời mời của Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III.
  • Giá xăng dầu hôm nay 17/11: Dầu thế giới giảm sâu
    Lúc 6h ngày 17/11, giá dầu WTI ở mức 85,05 USD/thùng, giảm 3,51 USD/thùng, dầu Brent ở mức 91,80 USD/thùng, giảm 4,04 USD/thùng so với phiên giao dịch trước.
  • Chung một đại dương - chung một tương lai
    Các nền kinh tế cần giữ chuỗi cung ứng ổn định và chuyển hóa tăng trưởng thành cuộc sống tốt đẹp hơn, vì một châu Á - Thái Bình Dương thịnh vượng, bền vững.
Mới nhất