Tham dự hội thảo có đại diện Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515), Bộ Chiến tranh Mỹ, Cơ quan Kiểm đếm Tù binh và Người mất tích Mỹ (DPAA), Đại sứ quán hai nước cùng các chuyên gia nghiên cứu của Đại học Công nghệ Texas và Đại học Georgia.
Phát biểu tại hội thảo, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Việc các chuyên gia hai nước phối hợp nghiên cứu, đối chiếu tư liệu không chỉ mang giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, củng cố lòng tin và thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ.

Đại sứ đề xuất bốn định hướng hợp tác trong thời gian tới, gồm thiết lập quy trình xác minh hai chiều, chuẩn hóa các báo cáo nghiên cứu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tăng cường hỗ trợ về ngoại giao và nguồn lực.
Trưởng đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Đại tá Lê Văn Sơn, đánh giá hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh đã trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt - Mỹ. Ông cho biết, trọng tâm chuyến công tác lần này là nghiên cứu, tiếp nhận hồ sơ, tài liệu và kỷ vật liên quan đến bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tích trong chiến tranh, đặc biệt là 52 hồ sơ mộ liệt sĩ tập thể mà phía Việt Nam đã chuyển cho các đối tác Mỹ.
Đại tá Lê Văn Sơn đề nghị phía Mỹ tiếp tục chia sẻ tư liệu quân sự, thông tin về các trận đánh, địa điểm chôn cất và những kỷ vật liên quan đến quân nhân Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam cũng đang vận động các cựu chiến binh và người dân trao trả những kỷ vật của quân nhân Mỹ còn được lưu giữ.
Tại hội thảo, các chuyên gia Đại học Công nghệ Texas giới thiệu phương pháp khai thác hồ sơ tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Mỹ (NARA), kết hợp tài liệu quân sự, bản đồ lịch sử và sơ đồ chôn cất để xác định những địa điểm có khả năng tìm thấy hài cốt liệt sĩ. Các chuyên gia cũng trao đổi về khả năng ứng dụng AI trong tìm kiếm, xử lý và đối chiếu thông tin.
Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Phó Giáo sư nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Texas, cho biết, dự án hướng tới việc tìm kiếm hài cốt, xác định danh tính và trao trả những kỷ vật của người đã hy sinh cho gia đình.

Theo ông, sau hơn 50 năm chiến tranh kết thúc, nhiều gia đình vẫn mong chờ thông tin về người thân. Ngay cả khi không tìm được hài cốt, những lá thư, nhật ký hay tài liệu cá nhân cũng có thể giúp phục dựng danh phận của người đã mất và mang lại sự an ủi cho gia đình.
Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ nhấn mạnh đây không chỉ là hoạt động nghiên cứu lịch sử mà còn là nỗ lực nhân đạo, góp phần đưa những người đã ngã xuống trở về với gia đình, đồng thời giúp Việt Nam và Mỹ tiếp tục xích lại gần nhau.
“Sắp tới chúng tôi sẽ triển khai chúng tôi cũng sẽ tiếp tục triển khai nghiên cứu danh sách 52 địa điểm mà phía Việt Nam đã chuyển giao, cộng với nhiều địa điểm khác do chúng tôi chủ động triển khai. Chúng tôi tin rằng trong năm tới có thể thực hiện khoảng 200 đến 300 hồ sơ kỷ vật để Chính phủ Việt Nam trao trả cho người dân, đặc biệt nhân dịp ngày 27/7 tới đây”.
Kết thúc hội thảo, đại diện Đại học Công nghệ Texas đã trao cho đoàn Ban Chỉ đạo quốc gia 515 một số bộ hồ sơ liên quan đến địa điểm chôn cất liệt sĩ và các kỷ vật được thu thập, nghiên cứu trong quá trình hợp tác giữa hai bên.








