Từ nơi tránh trú an toàn trong những ngày nước dâng, những công trình nhà tránh lũ giờ đang trở thành mái nhà chung, nơi tình làng nghĩa xóm tiếp tục được bồi đắp.
Những ngày giữa tháng 11, khi nước lũ vừa rút khỏi các khu dân cư, người dân thôn Hiệp Đồng, xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk tất bật trở về dọn dẹp nhà cửa, khắc phục ngập lụt. Tại Nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ của thôn, không khí cũng rộn ràng không kém. Người quét dọn, người kê lại bàn ghế, người treo cờ, băng rôn, trang trí hội trường để chuẩn bị cho Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân năm 2026.
Chỉ ít ngày trước, nơi đây còn là điểm sơ tán, che chở người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em khi nước lũ dâng cao. Nay, khi hiểm nguy đã qua, ngôi nhà lại trở về với nhịp sinh hoạt thường ngày, sẵn sàng đón bà con đến gặp gỡ, giao lưu trong ngày hội chung của thôn. Với người dân Hiệp Đồng, công trình không chỉ là nơi tránh lũ mà thực sự đã trở thành mái nhà chung của cộng đồng.
Ông Trần Bình Khiêm, Trưởng thôn Hiệp Đồng, xã Hòa Xuân, cho biết: “Từ khi trên địa bàn thôn được xây 3 nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp tránh lũ đưa vào sử dụng thì rất vui mừng. Hằng ngày, bà con tập trung đến sinh hoạt, tập thể dục, hóng mát hay chia sẻ công chuyện. Rồi từ vụ lụt năm ngoái, bà con cũng vẫn còn lo sợ, và lụt vừa rồi nhiều người đã được tránh trú an toàn. Bà con vui mừng lắm”.
Thôn Hiệp Đồng có 751 hộ, với hơn 2.600 nhân khẩu, sinh sống tại 12 cụm dân cư. Nằm ở địa hình trũng thấp, dọc Quốc lộ 1A, địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ. Ba nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ được tỉnh đầu tư, bàn giao từ tháng 9 vừa qua đã mang đến cho người dân không gian sinh hoạt chung khang trang, đồng thời là điểm sơ tán tập trung khi thiên tai xảy ra.
Từ ngày có những ngôi nhà chung này, nhịp sống cộng đồng ở các cụm dân cư thêm sôi nổi. Buổi sáng, người cao tuổi đến tập dưỡng sinh; chiều đến, trẻ nhỏ vui chơi; các chi hội, đoàn thể có địa điểm tổ chức sinh hoạt, hội họp. Những cuộc gặp gỡ thường ngày giúp người dân thêm gần gũi, gắn bó, cùng chia sẻ những câu chuyện trong cuộc sống.
Chị Hồ Thị Kim Vi, thành viên Ban tự quản thôn Hiệp Đồng, chia sẻ: “Thường buổi sáng có các cụ lớn tuổi lên đây tập thể dục dưỡng sinh, chiều thì các cháu nhỏ ghé chơi. Bên cạnh đó, hằng tháng các chi hội tổ chức sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt chi bộ. Người dân chúng tôi cảm thấy rất tiện lợi”.
Không chỉ tạo không gian sinh hoạt chung, trong đợt mưa lũ vừa qua, những công trình này còn trực tiếp phát huy vai trò là điểm tựa an toàn cho người dân. Được xây dựng trên nền đất cao, có gác tránh trú kiên cố, nhà cộng đồng trở thành nơi sơ tán cho hàng chục người, trong đó có nhiều người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ mang thai. Với những người từng phải tìm đến nhà cao tầng của các hộ dân để tránh lũ như ông Nguyễn Phi, gần 70 tuổi, công trình giúp việc sơ tán thuận tiện và an tâm hơn.
“Tôi lớn tuổi rồi, lũ rồi tôi lên đây đến hết ngày 12/11, khi nước rút tôi mới về nhà. Như năm ngoái thì chưa có nhà tránh lũ này, cán bộ phải đưa người già như tôi lên các nhà cao tầng của người dân để tránh nhờ. Năm nay có nhà tránh lũ thì quá tiện cho người dân, rất vui mừng", ông Nguyễn Phi nói.
Niềm vui khi có nơi tránh trú an toàn càng được cảm nhận rõ hơn sau những mất mát trong trận lụt lịch sử tháng 11/2025. Toàn xã Hòa Xuân có khoảng 4.500 nhà dân bị ngập sâu, 437 nhà hư hỏng, trong đó 38 nhà sập hoàn toàn; 8 người tử vong. Những mất mát ấy vẫn còn in đậm trong ký ức người dân.
Qua mỗi mùa mưa lũ, họ càng thấu hiểu giá trị của sự sẻ chia, tương trợ, từ việc hỗ trợ nhau di chuyển tài sản, sơ tán người già, trẻ nhỏ đến cùng khắc phục hậu quả sau thiên tai. Bởi vậy, những ngôi nhà tránh lũ không chỉ giúp người dân có nơi trú ẩn kiên cố mà còn tạo điều kiện để cộng đồng chủ động tổ chức các hoạt động tương trợ, cùng nhau ứng phó với những tình huống bất thường.
Ông Đoàn Minh Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân cho biết, từ nguồn đầu tư của UBND tỉnh Đắk Lắk, địa phương được xây dựng 5 nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ. Được bàn giao, đưa vào sử dụng từ tháng 9/2026, các công trình đang đáp ứng đồng thời nhu cầu sinh hoạt văn hóa và yêu cầu phòng, chống thiên tai tại cơ sở. Đặc biệt, trong dịp Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm nay, những ngôi nhà cộng đồng trở thành địa điểm tổ chức các hoạt động giao lưu, gặp gỡ của người dân.
“Hiện nay, nhờ có nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp tránh lũ, các thôn đồng loạt tổ chức giao lưu, liên hoan nhân Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân này. Đây thực sự là địa điểm phù hợp để tổ chức các sự kiện bởi công trình được xây dựng khang trang, sạch sẽ, rộng rãi và thoáng mát", ông Đoàn Minh Phong khẳng định.
Sau những mùa mưa lũ với nhiều mất mát, người dân Hòa Xuân càng trân trọng những giá trị bình dị của tình làng nghĩa xóm. Những ngôi nhà tránh lũ đã phát huy vai trò không chỉ trong những thời điểm nước dâng mà cả trong đời sống thường ngày: nơi người già tập thể dục, trẻ nhỏ vui chơi, các đoàn thể sinh hoạt và bà con cùng nhau tổ chức ngày hội. Khi thiên tai xảy ra, đó là nơi che chở; khi cuộc sống trở lại bình thường, đó là nơi kết nối cộng đồng. Bởi thế, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm nay ở những vùng rốn lũ như Hòa Xuân mang thêm ý nghĩa đặc biệt.
