Lời hẹn trước ngày ra trận
Như nhiều năm qua, hôm nay bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi) lại sang nhà người em trai của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên để thắp hương tưởng nhớ người “chồng” đã hẹn ước.
Gần 60 năm kể từ ngày người lính năm ấy hy sinh, người phụ nữ chưa một lần nên duyên vợ chồng vẫn giữ thói quen trở về ngôi nhà của gia đình ông.
Từ khi nghe tin có thể đã tìm thấy hài cốt của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, bà Lệ gần như không ngủ được. Người phụ nữ gần 80 tuổi cứ thấp thỏm chờ tin.
Những năm giữa thập niên 1960, đơn vị của chiến sĩ Huỳnh Văn Quên đóng quân tại Tân Phước Tây, huyện Tân Thạnh (Long An cũ). Khi ấy, bà Nguyễn Thị Lệ (20 tuổi, lớn hơn ông Quên 2 tuổi) là giao liên của địa phương, đảm nhận việc gánh nước, gánh gạo, tiếp tế lương thực, chăm sóc thương bệnh binh và vá áo quần cho bộ đội.
Trong những đêm thức trắng dưới ánh đèn dầu, bà cặm cụi vá từng chiếc áo sờn vai cho các chiến sĩ. Sau lần vá giúp 2 bộ quân phục, chàng chiến sĩ trẻ Huỳnh Văn Quên, bắt đầu để ý rồi bày tỏ tình cảm với bà.
Chưa kịp tính chuyện tương lai, ông Quên nhận lệnh vào chiến trường nội đô Sài Gòn - Gia Định. Trước giờ lên đường, dưới bóng dừa nơi hai người thường hò hẹn, người lính trẻ hẹn sau khi hoàn thành nhiệm vụ sẽ trở về ra mắt cha mẹ rồi cưới bà làm vợ. Bà Lệ khẽ gật đầu.
Khi được hỏi vì sao không đi thêm bước nữa, giữa hơi thở yếu ớt ngắt quãng rưng rưng thương nhớ, bà Lệ nói chắc nịch: “Ổng dặn tôi ở nhà ráng cùng chị em làm việc, còn ổng đi làm nhiệm vụ. Ổng nói đánh xong trận này sẽ về cưới tôi. Tôi cũng gật đầu, hứa rồi. Từ đó tới sau này, tôi không nghĩ đến ai khác nữa. Đã hứa với ổng rồi thì dù ổng còn hay mất, tôi cũng chỉ một người thôi”.
Sau lần chia tay đó, họ chỉ còn gặp nhau qua những lá thư gửi từ chiến trường.
Không biết chữ, mỗi lần nhận thư, bà đều phải nhờ đồng đội đọc giúp. Trong thư, ông Quên thường hỏi thăm hậu phương, động viên người yêu và mong sớm nhận được hồi âm với dòng thơ tha thiết:
“Thư về mong đợi thư lên.
Thư đi đừng lạc, anh chờ nghe thư”.
Chính những lá thư ấy đã thôi thúc bà tập viết. Không có điều kiện học hành, bà nhờ người khác viết mẫu rồi kiên trì đồ từng nét chữ. Chữ “Quên” được bà viết nhiều nhất và cũng là cái tên bà nhớ suốt đời.
Người lính năm xưa sắp trở về
Cuối năm Mậu Thân 1968, tin ông Quên hy sinh tại khu vực Cầu Chữ Y được báo về. Bà không tin. Người con gái năm ấy vẫn chờ.
Phải đến năm 1977, hai năm sau ngày đất nước thống nhất, khi gia đình nhận được giấy báo tử, bà mới chấp nhận sự thật rằng người mình chờ đợi sẽ không còn trở về như lời hẹn.
Không lâu sau, bà tìm đến gia đình ông Quên, kể lại những lá thư, những lần gặp gỡ và lời hẹn cưới còn dang dở.
Mẹ ông Quên trao cho bà chiếc nhẫn cưới và đôi bông tai như một sự ghi nhận dành cho người con dâu chưa kịp bước qua cửa.
Không có một lễ cưới, không có giấy đăng ký kết hôn, cũng chưa từng một lần ra mắt hai bên gia đình, nhưng suốt gần 60 năm qua, trong gia đình họ Huỳnh, bà Nguyễn Thị Lệ vẫn luôn được xem là con dâu. Năm nào bà cũng trở về cùng gia đình trong ngày giỗ của ông Quên và giỗ , rồi những dịp giỗ cha, giỗ mẹ hay lễ, Tết.
Sau này, bà nhận một người con nuôi để nương tựa tuổi già. Mỗi khi có người ngỏ ý làm quen, bà đều nói mình đã có chồng.
Hai ngày qua, kể từ khi nghe tin có thể đã tìm thấy liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, ngày nào bà Nguyễn Thị Lệ cũng sang nhà người em trai của ông. Bà ngồi lặng lẽ trước bàn thờ. Mỗi lần cắm nén nhang, đôi bàn tay gầy guộc đã yếu đi vì tuổi tác và di chứng sau cơn đột quỵ lại run lên.
Có lúc bà lặng đi khá lâu, đưa tay lau nước mắt rồi mới cất lời: “Không ngờ có ngày lại tìm được anh. Bao nhiêu năm nay em muốn tìm anh mà không biết tìm ở đâu. Giờ nhờ Nhà nước tìm được để đón anh về, em mừng lắm...”.
