Phí ví điện tử không phải phí duy trì tài khoản giao thông
Bộ Xây dựng vừa báo cáo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về kết quả kiểm tra, rà soát việc thu phí sử dụng ví điện tử khi liên kết với tài khoản giao thông. Qua rà soát, cơ quan này xác định khoản phí mà Công ty TNHH Thu phí tự động VETC và Viettel Money dự kiến áp dụng là giá dịch vụ thanh toán, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý, duy trì tài khoản giao thông.
Việc rà soát được thực hiện sau khi VETC và Viettel Money thông báo dự kiến thu phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông. Thông tin này đã thu hút sự quan tâm, đồng thời khiến nhiều người dân băn khoăn về tính cần thiết của khoản thu và nguy cơ phát sinh chi phí khi chuyển đổi sang tài khoản giao thông theo quy định mới.
Trước phản ánh của người dân, Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan để làm rõ chính sách thu phí, cơ sở xác định mức thu và đối tượng áp dụng. Các doanh nghiệp được đề nghị tạm dừng triển khai để rà soát, nghiên cứu phương án phù hợp hơn với nhu cầu, tần suất sử dụng dịch vụ của khách hàng, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch thông tin.
Theo Bộ Xây dựng, cần phân biệt rõ tài khoản giao thông với phương tiện thanh toán được liên kết. Theo Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán điện tử giao thông đường bộ, tài khoản giao thông được sử dụng để quản lý thông tin phương tiện và chủ phương tiện, không chứa tiền. Khi phát sinh giao dịch, tiền được trừ trực tiếp từ phương tiện thanh toán mà chủ phương tiện lựa chọn liên kết.
Phương tiện thanh toán có thể là ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác được hệ thống hỗ trợ. Tại một thời điểm, tài khoản giao thông chỉ được kết nối với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng xác định khoản phí dự kiến thu thuộc phạm vi dịch vụ thanh toán, chịu sự điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng. Đây là khoản thu gắn với việc sử dụng phương tiện thanh toán, không phải khoản phí bắt buộc để mở hoặc duy trì tài khoản giao thông, cũng không phải phí sử dụng đường bộ.
Giải trình về cơ sở xác định mức thu, các doanh nghiệp cho biết khoản phí nhằm bù đắp chi phí đầu tư, phát triển, quản lý và vận hành hệ thống ví điện tử; định danh, xác thực khách hàng; kết nối với ngân hàng và hệ thống thanh toán; xử lý giao dịch, đối soát, bảo đảm an toàn, bảo mật, quản trị rủi ro và chăm sóc khách hàng.
Như vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là cơ sở tính phí của nhà cung cấp dịch vụ mà còn là cách thức thông tin để người sử dụng hiểu rõ bản chất khoản thu, tránh nhầm lẫn giữa chi phí sử dụng ví điện tử và nghĩa vụ duy trì tài khoản giao thông.
Người dân được quyền lựa chọn phương thức thanh toán
Một nội dung quan trọng được Bộ Xây dựng làm rõ là người sử dụng dịch vụ có quyền lựa chọn phương tiện thanh toán phù hợp với nhu cầu, không bắt buộc phải tiếp tục sử dụng một ví điện tử cụ thể để duy trì tài khoản giao thông.
Theo kết quả rà soát tại thời điểm báo cáo, hệ thống VETC hỗ trợ kết nối tài khoản giao thông với 5 phương tiện thanh toán, gồm ví điện tử VETC, ví trả sau TPBank, ví trả sau BIDV, thẻ tín dụng TPBank và thẻ tín dụng BIDV.
Trong khi đó, hệ thống của Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC) hỗ trợ 11 phương tiện thanh toán, gồm hai ví điện tử MoMo và Viettel Money, tám ngân hàng cùng cổng thanh toán FPT Pay hỗ trợ thanh toán qua các tổ chức thẻ quốc tế.
Chính sách phí giữa các phương tiện thanh toán có sự khác biệt. Tại thời điểm rà soát, ví điện tử VETC, Viettel Money và hình thức trích nợ tự động của Vietcombank được ghi nhận miễn phí; một số phương thức khác áp dụng mức phí theo giá trị giao dịch hoặc phí cố định cho mỗi giao dịch.
Bộ Xây dựng đánh giá phần lớn phương tiện thanh toán kết nối với tài khoản giao thông đã áp dụng phí dịch vụ, với mức thu và cách thức thu khác nhau tùy đơn vị cung cấp. Do đó, việc VETC và Viettel Money nghiên cứu thu phí sử dụng ví điện tử có sự tương đồng với chính sách của một số phương tiện thanh toán khác.
Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh khách hàng có quyền hủy liên kết với phương tiện thanh toán hiện tại để chuyển sang phương tiện khác phù hợp. Việc hủy liên kết không làm chấm dứt hoặc ảnh hưởng đến việc duy trì tài khoản giao thông.
Điều này có nghĩa chủ phương tiện có thể cân nhắc mức phí, cách thức thanh toán và tần suất sử dụng để lựa chọn dịch vụ phù hợp. Việc chuyển đổi phương tiện thanh toán không đồng nghĩa với việc phải mở lại tài khoản giao thông hay chấm dứt sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng.
Quyền lựa chọn này cũng đặt ra yêu cầu đối với các nhà cung cấp dịch vụ trong việc nâng cao chất lượng, minh bạch chính sách giá và tạo thuận lợi cho khách hàng khi muốn thay đổi phương thức thanh toán.
Đề xuất doanh nghiệp xây dựng chính sách phí linh hoạt
Đánh giá quá trình triển khai chính sách, Bộ Xây dựng cho rằng dù các doanh nghiệp đã thông báo về việc thu phí qua ứng dụng, website và các kênh thông tin trước thời điểm dự kiến áp dụng, nội dung truyền thông, giải thích chưa thực sự phù hợp, chưa làm rõ đầy đủ bản chất khoản thu và quyền lựa chọn của khách hàng.
Trong bối cảnh người dân đang chuyển đổi từ tài khoản thu phí sang tài khoản giao thông theo Nghị định số 119/2024/NĐ-CP, việc đồng thời xuất hiện thông báo thu phí sử dụng ví điện tử có thể khiến một bộ phận khách hàng hiểu nhầm đây là khoản phí bắt buộc để mở, duy trì tài khoản giao thông hoặc sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, phản ứng của người dân không chỉ xuất phát từ việc doanh nghiệp dự kiến áp dụng chính sách phí mà còn liên quan đến cách thức cung cấp thông tin, giải thích và hướng dẫn khách hàng. Điều này cho thấy minh bạch về bản chất khoản thu, phạm vi dịch vụ và quyền lựa chọn của người sử dụng là yêu cầu cần được đặt ra ngay từ khâu xây dựng, thông báo chính sách.
Tại thời điểm kiểm tra, các doanh nghiệp đã dừng triển khai chính sách thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông để nghiên cứu phương án tính phí phù hợp hơn với nhu cầu và tần suất sử dụng khác nhau. Do chính sách chưa được triển khai thu phí nên chưa phát sinh thiệt hại thực tế đối với khách hàng.
Để hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, Bộ Xây dựng kiến nghị Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời xử lý và truyền thông các vấn đề phát sinh trong hoạt động thu phí điện tử không dừng.
Về phía Bộ Xây dựng, cơ quan này đề xuất đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rõ khoản thu là giá dịch vụ thương mại, không phải phí duy trì tài khoản giao thông. Đồng thời, Bộ đề xuất chỉ đạo VETC, VDTC phối hợp với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trước mắt là VETC và Viettel Money, xây dựng chính sách giá linh hoạt hơn.
Các phương án được đề xuất gồm thu phí theo lượt giao dịch, tính theo tỷ lệ giá trị giao dịch hoặc miễn phí đối với phương tiện ít sử dụng. Cách tiếp cận này hướng tới việc gắn mức phí với nhu cầu thực tế, thay vì áp dụng một mức thu cố định không phân biệt tần suất sử dụng.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu doanh nghiệp thông tin đầy đủ về chính sách giá, bảo đảm chủ phương tiện hiểu rõ các khoản phí và có quyền lựa chọn trước khi chính sách được triển khai. Đây là cơ sở để hạn chế hiểu nhầm, tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ.
Bên cạnh đó, Bộ kiến nghị tiếp tục mở rộng kết nối tài khoản giao thông với nhiều ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán. Việc gia tăng lựa chọn được kỳ vọng thúc đẩy cạnh tranh giữa các nhà cung cấp, cải thiện chất lượng dịch vụ và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong thanh toán điện tử giao thông đường bộ.
Với các định hướng trên, yêu cầu đặt ra là chính sách thu phí cần được giải thích rõ ràng, có cơ sở hợp lý và phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế. Người dân cần được cung cấp đầy đủ thông tin để chủ động lựa chọn, trong khi doanh nghiệp có trách nhiệm bảo đảm tính minh bạch và chất lượng dịch vụ thanh toán.
