
Theo các nguồn tin ngoại giao, dự án xây dựng các "trung tâm hồi hương" này sẽ được công bố với sự tham dự của một phái đoàn Rwanda, đánh dấu kết quả sau nhiều tháng đàm phán bí mật giữa nhóm nước có lập trường cứng rắn về nhập cư.

Dự án được hình thành với sự phối hợp của Ủy ban châu Âu, đặt mục tiêu mở cửa các cơ sở đầu tiên vào năm 2027 nhằm đẩy nhanh tốc độ trục xuất những người bị từ chối đơn xin tị nạn, đồng thời răn đe làn sóng di cư bất hợp pháp vào lục địa già. Để giải quyết các vướng mắc thực tế như quy trình vận chuyển hay chăm sóc y tế, nhóm 5 nước dự kiến triển khai mô hình thí điểm ở quy mô nhỏ với khoảng 20 trường hợp bị từ chối tị nạn từ mỗi quốc gia, nhiều khả năng là nam giới trưởng thành bị bắt giữ tại biên giới.
Phía Rwanda mong muốn gọi đây là các "trung tâm tiếp nhận" thay vì trại giam giữ khép kín và dự kiến cung cấp các khóa đào tạo nghề với sự hỗ trợ của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM). Nếu giai đoạn thí điểm thành công, nhóm nước EU này cân nhắc mở rộng mô hình sang Uganda và Uzbekistan.
Tuy nhiên, kế hoạch này đang vấp phải sự phản đối gay gắt từ phe cánh tả và các tổ chức phi chính phủ. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền bày tỏ lo ngại sâu sắc trước hồ sơ của Rwanda về tình trạng trấn áp và bắt giữ tùy tiện, trong khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng chỉ trích ý tưởng này là "không hiệu quả" và đi ngược lại các giá trị của EU.
Tính khả thi về mặt pháp lý của dự án cũng bị đặt dấu hỏi lớn khi nhìn vào bài học từ Vương quốc Anh, quốc gia từng công bố kế hoạch tương tự vào năm 2022 nhưng sau đó bị chính phủ Công đảng của cựu Thủ tướng Keir Starmer hủy bỏ do hàng loạt rào cản tư pháp, dẫu cho người kế nhiệm của ông là Andy Burnham hôm thứ Năm vừa qua cho biết đang theo dõi nỗ lực mới của châu Âu "với sự quan tâm đặc biệt".
Hiện, giới chuyên gia nhận định vẫn còn nhiều câu hỏi bỏ ngỏ về số phận thực sự của những người di cư khi đặt chân tới đây cũng như những quyền lợi mà Rwanda sẽ nhận được từ thỏa thuận này.








