Chính phủ vừa có Nghị quyết số 158/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (Chương trình).
Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm ổn định, lâu dài với tầm nhìn chiến lược 100 năm
Theo Chương trình đề ra, trong năm 2026, các bộ, ngành và các địa phương chủ động phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội hoàn thành lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm ổn định, lâu dài với tầm nhìn chiến lược 100 năm. Thành phố Hà Nội chủ động phối hợp với các bộ, ngành và các địa phương trong vùng để rà soát, lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và bảo đảm đồng bộ, kết nối với các quy hoạch tỉnh của các tỉnh, thành phố trong vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc theo quy định của pháp luật. Các tỉnh, thành phố trong vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du miền núi phía Bắc, chủ động nghiên cứu Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn chiến lược 100 năm để điều chỉnh các quy hoạch của địa phương mình nhằm báo đảm phù hợp, đồng bộ.
Mô hình, cấu trúc chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm
Chính phủ yêu cầu xây dựng và phát triển thành phố theo mô hình, cấu trúc chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Trong đó, Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế, các đô thị thuộc tỉnh giáp ranh là hệ thống đô thị vệ tinh với vai trò, chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng, cụ thể hóa cấu trúc "đơn cực tập trung" sang "đa cực - đa trung tâm" kết hợp với các trục động lực có chức năng chuyên biệt nhưng gắn kết hữu cơ trong thể thống nhất của Thủ đô, vùng Thủ đô và cả nước cùng hệ thống các vành đai phát triển đô thị, hành lang phát triển kinh tế nhằm thúc đẩy liên kết vùng và quốc gia.
Xây dựng không gian phát triển cấu trúc đô thị Thủ đô lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, kết hợp hài hòa với việc duy trì và phát huy hệ thống hành lang xanh từ sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì tạo nền tảng sinh thái bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn các giá trị thiên nhiên, di sản văn hóa với nhu cầu phát triển đô thị hiện đại.
Đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị
Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông kết nối các vùng động lực, hành lang phát triển Thủ đô với liên vùng và nội vùng để tăng cường liên kết, mở rộng không gian phát triển tạo nền tảng cho sự phát triển Thủ đô.
Tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị, đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành khoảng 100 km đường sắt đô thị, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực đầu tư, quản lý và vận hành, đến năm 2030 làm chủ ít nhất 50% khối lượng công việc và làm chủ toàn bộ vào năm 2050. Nghiên cứu xây dựng các tuyến đường sắt tốc độ cao, kết nối vùng, cảng thủy nội địa, sân bay.
Cùng với đó, đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, thích ứng với biển đổi khí hậu; cải thiện nâng cao năng lực hệ thống cấp, thoát nước, chống ngập, đầu tư cải tạo, nâng cấp đồng bộ các tuyến đê, các công trình chuyển nước kết hợp với tạo cảnh quan đô thị, môi trường; đến năm 2030, cơ bản giải quyết tình trạng úng ngập tại nội đô.
Xây dựng và phát triển đô thị nén, đô thị xoay quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng (TOD) để hình thành các chuỗi đô thị thông minh kết nối đô thị trung tâm. Quản lý, phát triển đô thị theo hướng tích hợp hạ tầng số, dữ liệu đô thị, năng lượng xanh và quản trị số. Rà soát, tổ chức xây dựng và thực hiện có hiệu quả quy hoạch phát triển không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao; ưu tiên quy hoạch diện tích cây xanh, mặt nước, công trình công cộng. Có cơ chế, chính sách đột phá hỗ trợ người dân để chuyển đổi giao thông xanh, giao thông công cộng; kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân, khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông trong nội đô và các cửa ngõ.
Đến năm 2030, hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ, nguy hiểm cấp độ D
Đẩy nhanh lộ trình tái cấu trúc đô thị; khẩn trương cải tạo các khu chung cư cũ gắn với việc chỉnh trang, tái thiết các khu đô thị lân cận, tái thiết các khu đô thị có hạ tầng yếu kém, xuống cấp để hình thành các khu đô thị văn minh, hiện đại, đa mục tiêu; đến năm 2030, hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ, nguy hiểm cấp độ D. Nghiên cứu, xây dựng chính sách đột phá nhất là về đất đai, tài chính để doanh nghiệp dễ tiếp cận quỹ đất, nguồn vốn phát triển dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, Quyết liệt di dời các cơ sở gây ô nhiễm, cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, y tế không còn phù hợp quy hoạch ra khỏi khu vực nội thành gắn với kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất sau di dời bảo đảm đồng bộ với quy hoạch. Phát triển đô thị sinh thái kết hợp hài hòa giữa bảo tồn bản sắc văn hóa, truyền thống với phát triển không gian đổi mới sáng tạo,
Thủ đô trở thành trung tâm KHCN, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao
Chính phủ yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô theo hướng xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao với các chính sách hỗ trợ đột phá, hàng đầu của cả nước ngang tầm với các nước trong khu vực và Châu Á, đóng vai trò dẫn dắt các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ của vùng và cả nước.
