Thành phố Đà Nẵng điều chỉnh tăng giá dịch vụ thu gom rác thải gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ. Đây là vấn đề được đặt ra tại Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Quyết định ban hành “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” vừa diễn ra chiều nay (16/11) do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng tổ chức.
Hiện nay, các quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật, giá dịch vụ thu gom rác tại thành phố Đà Nẵng đang áp dụng theo Quyết định số 33 năm 2017 của UBND thành phố Đà Nẵng (cũ) và Quyết định số 22 năm 2017 của UBND tỉnh Quảng Nam (cũ). Theo đó, mức giá thu gom rác người dân phải trả từ 25.000 đồng/hộ - 30.000 đồng/hộ/tháng

Sau 8 năm áp dụng, định mức kinh tế - kỹ thuật này không còn phù hợp thực tế với chế độ tiền lương, giá nhiên liệu đã thay đổi, các chi phí liên quan chế độ cho người lao động như: bảo hiểm, ăn ca, độc hại ngày càng tăng; chỉ số giá tiêu dùng cũng tăng. Vì vậy, thành phố Đà Nẵng đang xây dựng và ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải mới.
Tại hội thảo, đa số các ý kiến đều tán thành việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật mới, phù hợp, khả thi là cần thiết, làm cơ sở xác định hao phí về nhân công, máy móc, thiết bị, nhiên liệu, vật tư và các yếu tố liên quan để tính toán chi phí, xây dựng phương án giá dịch vụ, lập dự toán và bố trí ngân sách nhà nước hợp lý, hiệu quả… đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm chất lượng cuộc sống nhân dân.

Tuy nhiên, vấn đề quan tâm hiện nay là định mức được xây dựng đã phản ánh đúng điều kiện (tự nhiên, kinh tế, xã hội…) của các vùng miền trên địa bàn thành phố chưa? Chi phí được xác định có tương xứng với chất lượng dịch vụ mà người dân được thụ hưởng? Việc điều chỉnh định mức sẽ tác động như thế nào đến ngân sách, khả năng chi trả của Nhân dân và quyền lợi của người lao động như thế nào? Sau khi định mức mới được áp dụng, người dân có được thụ hưởng dịch vụ vệ sinh môi trường tốt hơn, môi trường sống được cải thiện rõ rệt hơn và trách nhiệm của các đơn vị cung ứng dịch vụ được nâng cao như thế nào?
Theo Dự thảo đề án Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng do UBND thành phố Đà Nẵng xây dựng, mức tăng chi phí tại các địa bàn được đánh giá dao động từ 41% đến 244%, bình quân khoảng 142%.
PGS.TS Bùi Quang Bình, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng cho rằng, một số nơi tại thành phố, giá dịch vụ thu gom rác, dự kiến cao hơn mức cũ nhiều lần. Đơn cử như phường nội thị Điện Bàn tăng từ 25.000 đồng lên 81.000 đồng (tăng 224%); phường Hải Vân tăng cao nhất, từ 30.000 đồng lên 103.139 đồng (tăng khoảng 244%)… Chênh lệch điều chỉnh lớn là dấu hiệu cần đánh giá tác động xã hội, đặc biệt với người thu nhập thấp và cộng đồng có tần suất thu gom còn hạn chế. Cần phân biệt đơn giá dịch vụ tính theo định mức với khoản thu thực tế từ hộ dân: không thể suy luận toàn bộ chênh lệch sẽ chuyển trực tiếp sang người dân. Vì thế, cơ quan soạn thảo cần thể hiện rõ ngân sách hỗ trợ bao nhiêu, đối tượng nào đóng góp và chất lượng dịch vụ được cải thiện như thế nào.

PGS.TS Bùi Quang Bình đề nghị, cần bổ sung báo cáo tác động về tổng chi phí dịch vụ, ngân sách bù đắp và mức thu có thể phát sinh theo nhóm hộ, địa bàn; Tổ chức tham vấn cộng đồng về phương án giá và chất lượng phục vụ; nghiên cứu lộ trình nếu mức thu thay đổi lớn, cơ chế hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, người hoàn cảnh khó khăn; công khai tần suất và cam kết chất lượng đi kèm: "Thực ra, chúng ta cứ nói là mấy chục nghìn đồng nhưng mấy chục nghìn đồng với người thu nhập 100 trăm triệu đồng khác với người thu nhập khoảng 1 triệu đồng, khác nhau lắm. Thế thì người dân có sẵn sàng không? Chúng ta cũng cần phải tính toán kỹ vì ở khu vực thành thị khác, khu vực nông thôn khác và khu vực miền núi càng khác, cần phải đánh giá cho rõ ràng. Thực ra, thành phố Đà Nẵng nói là đáng sống nhưng lên miền núi thì nó là câu chuyện khác và nông thôn lại chuyện khác"
ThS. Đàm Thị Vân Dung, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế – xã hội thành phố Đà Nẵng nêu vấn đề đáng quan tâm. Đó là, xét từ góc độ kinh tế – xã hội, việc xây dựng và áp dụng định mức kinh tế - kỹ thuật không chỉ cần bảo đảm tính đúng, tính đủ các hao phí cần thiết trong quá trình cung ứng dịch vụ mà còn phải xem xét thỏa đáng những tác động đến ngân sách nhà nước, chất lượng dịch vụ và đời sống người dân, đặc biệt là các hộ điều kiện kinh tế còn khó khăn.

Theo tính toán của Sở Nông nghiệp và Môi trường, nếu tính đủ theo định mức mới, chi phí dịch vụ đối với hộ gia đình sẽ tăng từ 41% đến 244%, bình quân 142%, tức gấp khoảng 2,4 lần hiện nay. Nghĩa là, giá dịch vụ thu gom rác bình quân mới khoảng 61.600 đồng/hộ/tháng. ThS. Đàm Thị Vân Dung thống nhất ban hành bộ định mức mới để tính đúng, tính đủ chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm quyền lợi cho công nhân môi trường. Tuy nhiên, các chính sách cần do UBND thành phố ban hành chung cho toàn địa bàn, không để các xã, phường tự quyết. Nếu để mỗi nơi một kiểu thì cùng hộ nghèo nhưng ở hai xã/phường liền kề sẽ được đối xử khác nhau, đặc biệt là các xã miền núi. Khi giá tăng bình quân 2,4 lần, với người ở trọ tại một số phường, những người chịu thiệt nhiều nhất sẽ là người sống một mình hưởng trợ cấp, hộ nghèo hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi.

Theo ThS. Đàm Thị Vân Dung, thành phố cần có chính sách hỗ trợ đối với nhóm đối tượng này khi ban hành điều chỉnh giá thu gom rác mới: "Theo giá mới, tiền rác chiếm 7,6% đến 12,7% thu nhập của hộ nghèo. Giá rác đang tính cố định theo hộ, thì một cụ già sống một mình trả bằng một gia đình 6 người, dù lượng rác ít hơn nhiều. Còn ở miền núi thu nhập thấp nhất, dịch vụ thưa nhất, trong khi giá tính đủ có thể cao nhất. Yêu cầu hộ đồng bào dân tộc thiểu số trả đủ chi phí cho một dịch vụ thưa thớt là không khả thi và không công bằng”.
Ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng khẳng định, việc ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật dịch vụ thu gom rác mới là hết sức cần thiết. Đây là cơ sở quan trọng để xác lập yêu cầu về chất lượng dịch vụ, trách nhiệm của các đơn vị thực hiện và điều kiện bảo đảm cho lực lượng trực tiếp làm công tác vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, thành phố Đà Nẵng có sự khác biệt đáng kể giữa khu vực đô thị trung tâm, nông thôn, miền núi; không thể áp dụng một cách tính bình quân mà cần đánh giá đầy đủ điều kiện thực hiện ở từng khu vực. Cơ quan soạn thảo cần đánh giá rõ tác động đối với ngân sách thành phố, khả năng chi trả của người dân và các đối tượng chịu ảnh hưởng. Việc điều chỉnh định mức phải xuất phát từ yêu cầu thực tế và có luận chứng thuyết phục, không để việc chuẩn hóa định mức trở thành nguyên nhân làm gia tăng chi phí bất hợp lý hoặc tạo thêm gánh nặng cho người dân. Đặc biệt, phải đặt người lao động trực tiếp làm công tác vệ sinh môi trường vào vị trí cần được quan tâm đúng mức.

Ông Nguyễn Đình Vĩnh đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện tại hội nghị này; rà soát toàn diện căn cứ pháp lý, cơ sở khoa học, số liệu khảo sát, phương pháp tính toán và các yếu tố cấu thành định mức, bảo đảm mỗi nội dung được đề xuất đều có luận cứ rõ ràng, phản ánh đúng thực tiễn và có tính khả thi: "Tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện tại hội nghị, có một bản giải trình cụ thể để cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố với trách nhiệm của mình thông báo lại cho cử tri trong các cuộc tiếp xúc cử tri này. Đây là một vấn đề rất nóng được cử tri của các nơi quan tâm. Dự thảo phải đủ các thông số để làm để tốt hơn, an dân hơn. Chứ nếu không có phương án giải trình cụ thể không có đầu ra sẽ tiếp tục gây bức xúc trong dân".








