Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương: Từ chính sách đến thực tiễn

05/10/2022, 06:50

Việt Nam đã có những cải cách về chính sách để giảm thiểu rác thải nhựa đại dương, nhưng khi triển khai vào thực tiễn vẫn còn gặp những rào cản cần tháo gỡ.

Theo World Bank, tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa với tốc độ nhanh cũng như thay đổi lối sống ở Việt Nam đã dẫn đến cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa. Ước tính có khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa được thải ra trên đất liền hàng năm ở Việt Nam.

Ít nhất 10% trong số chất thải chưa được quản lý tốt này bị rò rỉ vào đường thủy, khiến Việt Nam trở thành một trong năm nước gây ô nhiễm nhựa trên đại dương hàng đầu trên thế giới. Khối lượng rò rỉ có thể tăng gấp đôi vào năm 2030 theo kịch bản thông thường.

Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương: Từ chính sách đến thực tiễn - 1

Khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa được thải ra trên đất liền hàng năm ở Việt Nam.

Năm 2019, Thủ tướng đã có Quyết định số 1746/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030 với 5 giải pháp cơ bản.

Các giải pháp bao gồm: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, ứng xử với các sản phẩm nhựa và rác thải nhựa đại dương; Thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý chất thải, rác thải nhựa ở khu vực ven biển và trên biển; Kiểm soát rác thải nhựa từ nguồn; Hợp tác quốc tế, nghiên cứu khoa học, ứng dụng, phát triển, chuyển giao công nghệ về xử lý rác thải nhựa đại dương; Điều tra, khảo sát, rà soát, nghiên cứu, xây dựng cơ chế quản lý rác thải nhựa đại dương đảm bảo đồng bộ, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả. 

Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 có riêng 1 điều (Điều 73) về Giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải nhựa, phòng, chống ô nhiễm rác thải nhựa đại dương với 7 quy định cụ thể.

Trong đó, quy định không được bỏ chất thải nhựa trực tiếp xuống ao, hồ, sông, suối và đại dương; chất thải nhựa phải được thu gom, lưu giữ và đưa vào các cơ sở xử lý; nhà nước khuyến khích nghiên cứu, phát triển hệ thống thu gom và xử lý chất thải nhựa trên đại dương; Nhà nước hạn chế việc nhập khẩu các nhựa dùng một lần, bao bì khó phân hủy, hàng hóa có chứa chất vi nhựa.

Các cơ quan chức năng, các đoàn thể, chính quyền các cấp ở địa phương đã nỗ lực và sự hưởng ứng bước đầu của người dân trong việc thu gom, xử lý rác thải nói chung và rác thải nhựa nói riêng đã đem lại những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn có nhiều vướng mắc cần phải giải quyết theo cách đồng bộ.

Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương: Từ chính sách đến thực tiễn - 2

Việc tái chế rác thải nhựa ở Việt Nam còn nhiều hạn chế. (Ảnh: Ngô Nhung) 

Trước hết, chưa có định nghĩa để người dân dễ hiểu về 3 loại rác (rác hữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế) theo Luật để tiến hành phân loại. Khâu tuyên truyền trong lĩnh vực bảo vệ môi trường vẫn được tiến hành, nhưng có những mặt hạn chế, chưa đi sâu rộng vào trong cộng đồng. 

Quy định thu gom và phân loại rác từ nguồn, nếu không thực hiện sẽ bị phạt vi phạm hành chính, nhưng lại thiếu chế tài, nếu từ chối thu gom thì người dân sẽ đổ trộm ở mọi nơi có thể mà chính quyền không đủ cơ sở pháp lý để xử phạt, kể cả có phát hiện được thì thủ tục phạt cũng mất nhiều thời gian (giống như phạt đi vệ sinh sai chỗ như đã từng quy định ở Hà Nội). 

Đơn vị thu gom rác hiện nay còn ít và thiếu phương tiện thu gom đối với 3 loại rác đã phân loại, nhất là ở các vùng nông thôn, vùng ven biển và các cơ sở du lịch ven biển.

Phí thu gom rác thải thấp, hiện nay là 6.000 đồng/1 người 1 tháng ở các đô thị lớn (như Hà Nội), các đô thị khác thấp hơn thậm chí ở các vùng nông thôn không thu được chi phí này.

Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương: Từ chính sách đến thực tiễn - 3

Nghề tái chế phế liệu đem lại nguồn thu nhập chính cho người dân thôn Xà Cầu (huyện Ứng Hòa, Hà Nội). (Ảnh: Ngô Nhung)  

Giá thành các sản phẩm nhựa một lần ở Việt Nam còn rẻ và tiện lợi nên không hạn chế việc sử dụng. Công nghệ xử lý rác chưa phù hợp, giá thành cao.

Để đưa Luật vào thực tế thì các cơ quan được giao trách nhiệm cần thay đổi tư duy về làm luật, đó là dựa trên thực tế và đến gần và các văn bản hướng dẫn, chỉ có như vậy mục đích của Luật mới đạt được kết quả, đại dương mới không còn rác thải, nhất là rác thải nhựa, góp phần quan trọng cho kinh tế biển của chúng ta phát triển một cách bền vững.

Thời gian thực thi Nghị định 45 "Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường" chậm nhất vào ngày 31/12/2024 không còn nhiều, người dân hy vọng có đủ các yếu tố để Luật triển khai có hiệu quả.

Cuộc thi ảnh khu vực Asean “Ô nhiễm trắng và những tác động đến hệ sinh thái biển” do Báo điện tử VTC News chủ trì, phối hợp Ban Quản lý Dự án về “Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương” tại Việt Nam, Tổng Cục biển và Hải đảo Việt Nam; Chương trình phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNDP-Việt Nam) Tổ chức quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) và Ban Hợp tác quốc tế, Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức.

- Thời gian nhận tác phẩm dự thi chậm nhất vào ngày 30/9/2022 (tính theo dấu bưu điện), 23h59 ngày 15/10/2022 (tính theo thư điện tử và website).

- Các tác giả có thể gửi ảnh qua Email: giaibaochigonn@gmail.com.

- Cơ cấu giải thưởng của cuộc thi: Một giải nhất trị giá 1.000 USD; 2 giải nhì, mỗi giải 500 USD; 3 Giải ba, mỗi giải 300 USD; 5 Giải khuyến khích, mỗi giải 100 USD.

- Thông tin chi tiết Cuộc thi ảnh khu vực Asean tại website:https://aseanphoto.livegreen.org.vn/

Ngoài ra, Báo điện tử VTC News chủ trì, phối hợp Ban Quản lý Dự án về Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương tại Việt Nam, Tổng Cục biển và Hải đảo Việt Nam; Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP - Việt Nam) Tổ chức quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam (WWF - Việt Nam) tổ chức Giải báo chí “Giảm ô nhiễm nhựa đại dương” 2022.

- Thời gian nhận tác phẩm dự thi chậm nhất vào ngày 30/9/2022 (tính theo dấu bưu điện) và 23h59 ngày 15/10,2022 (tính theo thư điện tử và website).

- Tổng giá giá trị giải thưởng lên đến 120 triệu đồng.

Địa chỉ nhận tác phẩm:

Cách 1: Gửi qua email: giaibaochigonn@gmail.com.

Cách 2: Website: giaibaochi.giamracnhua.vn.

Cách 3: Báo điện tử VTC News.

Tầng 12A, Tòa nhà VTC Online, 18 Tam Trinh, Hà Nội

Điện thoại: 0908 309989

Email: giaibaochigonn@gmail.com

Hồ sơ gửi qua đường bưu điện, ngoài phong bì ghi rõ: Hồ sơ tham dự Giải báo chí về giảm ô nhiễm nhựa đại dương. Ban Tổ chức Giải không chịu trách nhiệm nếu hồ sơ tham dự giải bị thất lạc hoặc hư hỏng do lỗi của bưu điện.

- Thông tin chi tiết Giải báo chí tại website: https://giaibaochi.giamracnhua.vn/

Hồng Quân - Hồng Nam
Bài liên quan
Hòa Bình cam kết xử lý xong hàng nghìn tấn rác thải tồn đọng trước Tết Dương lịch
TP Hòa Bình (tỉnh Hòa Bình) đang cho ép, bọc gói rác tập kết trên đường Trương Hán Siêu lại, cho xe chuyên chở về Nhà máy xử lý rác công nghệ cao Lạc Thủy (huyện Lạc Thủy) để xử lý dần. Dự kiến đến Tết Dương lịch 2023 số rác này sẽ được xử lý dứt điểm.

(0) Bình luận
Nổi bật VOVLIVE
Chuyến công tác của Thủ tướng đến EU mở ra nhiều cơ hội phát triển mới
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã lên đường tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN-EU tại Brussels, Bỉ và thăm chính thức Đại Công quốc Luxembourg, Vương quốc Hà Lan và Vương quốc Bỉ.
Mới nhất