Tại TP.HCM, đã ghi nhận chùm ca bệnh với 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B, ngành y tế khuyến cáo phụ huynh chú ý các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám kịp thời.
Cảnh báo từ những dấu hiệu chuyển nặng
Theo Sở Y tế TP.HCM, trường hợp thứ 4 được xác định mắc não mô cầu là nam sinh 12 tuổi, học tại Trường THCS Hai Bà Trưng, có tiếp xúc gần với một trong ba bệnh nhân trước đó. Sau 2 ngày, em khởi phát sốt cao 40 độ C, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ, sau đó xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da.
Nam sinh được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM với chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, viêm màng não do não mô cầu.
Kết quả xét nghiệm PCR máu xác định bệnh nhân dương tính với não mô cầu nhóm B, đồng thời nhiễm virus cúm B. Hiện em tỉnh, sinh hiệu ổn định, tiếp tục được điều trị tại bệnh viện.
Sở Y tế cho biết, ngành y tế đã triển khai kháng sinh dự phòng cho người tiếp xúc gần, đồng thời tổng vệ sinh, khử khuẩn toàn trường. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) phối hợp với trạm y tế và nhà trường lập danh sách, theo dõi sức khỏe những người tiếp xúc với các ca bệnh.
BS.CKII Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, bệnh do não mô cầu là một trong những bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm vì có thể diễn tiến rất nhanh. Người bệnh ban đầu có thể chỉ sốt, đau đầu, nôn ói nhưng nhanh chóng chuyển nặng, dẫn đến hôn mê, sốc nhiễm khuẩn, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
"Chúng ta phải phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, cách ly và điều trị nhanh. Ban da của não mô cầu là dạng tử ban. Khi thấy ban da đỏ thẫm hoặc tím đen xuất hiện trên da của con mình thì phụ huynh hãy nghĩ đến ngay não mô cầu", BS Nguyễn Đình Qui nói.
Giải thích về cơ chế gây bệnh, BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó trưởng Phòng khám đa khoa, Viện Pasteur TP.HCM cho biết, vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể cư trú ở vùng hầu họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vi khuẩn vượt qua hàng rào niêm mạc hô hấp, xâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn hoặc theo đường máu đến não gây viêm màng não.
Nguy cơ có thể tăng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc người có niêm mạc hô hấp bị tổn thương do nhiễm siêu vi, khói thuốc lá. Bệnh có thể khởi phát bằng những triệu chứng không đặc hiệu như sốt, mệt mỏi nên dễ bị bỏ qua trong giai đoạn đầu.
Vi khuẩn não mô cầu được chia thành nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm A, B, C, W, Y và X gây phần lớn các trường hợp bệnh xâm lấn ở người. Theo số liệu được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) dẫn trong thông tin chuyên môn, mỗi năm thế giới ghi nhận ít nhất 1,2 triệu ca mắc và 150.000 ca tử vong do não mô cầu.
Chủ động các biện pháp phòng ngừa
BS.CK1 Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, vi khuẩn có thể lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, chẳng hạn lúc ho, hắt hơi hoặc hôn. Việc dùng chung vật dụng có dính dịch tiết đường hô hấp cũng có thể làm tăng nguy cơ lây truyền.
Người mang vi khuẩn thường không biết mình nhiễm, do đó có thể vô tình lây cho người khác. BS.CK1 Bạch Thị Chính cho biết hiện có các loại vắc xin phòng những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau:
"Hiện VNVC có vắc xin phòng 4 nhóm A, B, Y, W và vắc xin phòng nhóm B; ngoài ra còn có các loại vắc xin phòng những nhóm khác là B, C. Nếu chúng ta có tiêm phòng đầy đủ thì có thể tiêm phòng đầy đủ 90% bệnh lý do não mô cầu", BS Bạch Thị Chính cho biết.
Ngành y tế khuyến cáo người dân trao đổi với cơ sở tiêm chủng để lựa chọn vắc xin phù hợp với độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe. Bên cạnh tiêm chủng, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly, chai nước và giữ môi trường sống thông thoáng.
Nhiều trường học ở TP.HCM đã chủ động thông tin, hướng dẫn phụ huynh và học sinh các biện pháp phòng bệnh. Ở xã Hiệp Phước, Trường Tiểu học Trang Tấn Khương và Trường Tiểu học Lê Lợi đăng tải thông tin về bệnh não mô cầu trên website để phụ huynh nhận biết triệu chứng, chủ động phòng bệnh.
Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường Bến Thành), trường THCS Trần Văn Ơn (phường Tân Định)...cũng gửi thông báo đến phụ huynh, khuyến cáo theo dõi sức khỏe trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu như sốt, đau đầu, nôn ói hoặc xuất hiện ban xuất huyết trên da.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tiếp tục phối hợp với Sở Y tế đánh giá nguy cơ dịch tễ, tăng cường vệ sinh trường lớp, theo dõi sức khỏe học sinh và thông báo cơ quan y tế khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh.
