Theo phân tích của các chuyên gia vũ khí dựa trên hình ảnh và video được Reuters xác minh, vụ nổ xảy ra tại đám cưới ở miền Nam Iran ngày 1/9, khiến 4 người thiệt mạng và ít nhất 68 người bị thương, nhiều khả năng do một loại vũ khí của Mỹ đánh trúng trực tiếp tòa nhà, thay vì hậu quả gián tiếp từ một mục tiêu khác.
Vụ việc xảy ra tại thị trấn nhỏ Kuhestak, làm dấy lên những lo ngại mới về thương vong dân sự trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Đây là một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất liên quan đến dân thường kể từ khi một tên lửa đánh trúng trường tiểu học ở Iran hồi tháng 2 năm nay, khiến nhiều trẻ em và giáo viên thiệt mạng.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó thông báo lực lượng Mỹ ngày 1/9 tiến hành nhiều cuộc không kích ở miền Nam Iran, nhằm vào các trận địa phòng không, hệ thống radar và cơ sở thông tin liên lạc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Washington cho biết chiến dịch nhằm đáp trả các cuộc tấn công trước đó của Iran vào các mục tiêu quân sự Mỹ quanh vùng Vịnh.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 3/9, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington đang điều tra vụ việc. “Chúng tôi đang điều tra vì rõ ràng đây là vấn đề mà chúng tôi quan tâm. Chúng tôi muốn biết điều gì đã xảy ra”, ông Vance nói.
Quân đội Mỹ cũng xác nhận đã nắm được các thông tin về vụ việc và đang xem xét. Phái đoàn Iran tại Liên hợp quốc hiện chưa phản hồi đề nghị bình luận.
Dấu vết cho thấy tòa nhà có thể bị đánh trúng trực tiếp
Theo lời các nhân chứng, vào tối 1/9, hàng chục người tập trung tại một ngôi nhà ở Kuhestak để dự đám cưới. Trong lúc buổi lễ đang diễn ra, một vật thể được cho là vũ khí đã đánh trúng mái nhà.
Reuters đã xác minh các hình ảnh và video tại hiện trường, đồng thời chuyển những tư liệu này cho 4 chuyên gia quân sự và vũ khí độc lập phân tích. Các chuyên gia cho rằng dấu vết hư hại phù hợp với một vụ đánh trúng trực tiếp hơn là thiệt hại thứ cấp do vũ khí đánh vào một mục tiêu khác rồi các mảnh văng tới ngôi nhà.
Ba trong số 4 chuyên gia nhận định vũ khí gây ra vụ nổ nhiều khả năng là của Mỹ, thay vì một tên lửa phòng không Iran bay chệch hướng. Một khả năng được các chuyên gia đặt ra là vũ khí Mỹ đã không đánh trúng mục tiêu dự kiến.
“Với số lượng bom đã được sử dụng, những sự cố như vậy đôi khi vẫn xảy ra ngay cả khi sử dụng các hệ thống dẫn đường hiện đại nhất”, ong Gareth Collett, cựu Chuẩn tướng Lục quân Anh, chuyên gia về xử lý bom trong hoạt động chống khủng bố và có bằng tiến sĩ về kỹ thuật chất nổ, nhận định.
Hai quan chức giấy tên của Mỹ xác nhận quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công tại khu vực Kuhestak ngày 1/9, trong đó mục tiêu cụ thể là một tháp viễn thông của thị trấn.
Theo hình ảnh vệ tinh, tháp viễn thông này nằm cách địa điểm tổ chức đám cưới khoảng 135 m. Truyền thông Iran cho biết tháp bị tấn công vào khoảng 21h30 phút, theo giờ địa phương.
Một quan chức Mỹ cho biết chính quyền nước này đang xem xét nhiều khả năng khác nhau để xác định nguyên nhân gây thương vong tại đám cưới, bao gồm khả năng do một cuộc tấn công của Mỹ, mảnh văng từ tên lửa phòng không Iran hoặc một tên lửa đánh chặn của Iran bay chệch hướng.
Khả năng vũ khí Mỹ đánh trúng ngôi nhà
Ông Trevor Ball, cựu kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ của Lục quân Mỹ và hiện là chuyên gia phân tích kỹ thuật vũ khí tại Armament Research Services, là một trong những chuyên gia được Reuters đề nghị xem xét hình ảnh và video.
“Dấu vết hư hại cho thấy một loại vũ khí đã phát nổ khi tiếp xúc với mái nhà hoặc ngay phía trên mái nhà”, ông Ball nhận định và cho rằng đây dường như là một vụ đánh trúng trực tiếp.
Theo chuyên gia này, những dấu vết do sóng xung kích tại hiện trường không thể được tạo ra bởi các mảnh văng từ vụ tấn công nhằm vào tháp viễn thông gần đó. Ông cho rằng vũ khí gây ra vụ nổ nhiều khả năng thuộc về Mỹ.
Ông Gareth Collett đồng tình với phân tích này: “Các bằng chứng hiện có nghiêng về khả năng đây là một loại vũ khí thả từ máy bay của Mỹ, nặng khoảng 500 pound (227 kg), hơn là tên lửa phòng không Iran”.
Giáo sư Sebastian Schutte tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo (PRIO), cũng xem xét các tư liệu hình ảnh. Dựa trên những bằng chứng hiện có, ông cho rằng lỗ thủng trên mái nhà không phải hậu quả của một vật thể văng ra từ vụ tấn công tháp viễn thông.
Ba chuyên gia đều đánh giá khả năng một tên lửa Iran phóng nhầm phá hủy ngôi nhà là thấp. Ông Schutte cho rằng góc va chạm không phù hợp với quỹ đạo của tên lửa phòng không. Trong khi đó, ông Collett lưu ý hiện trường không cho thấy kiểu mảnh văng thường xuất hiện khi đầu đạn phòng không phát nổ.
Truyền thông Iran cũng công bố hình ảnh một số mảnh vỡ được cho là của vũ khí. Ông Ball xác định một số mảnh trong số này thuộc về JSOW (Joint Standoff Weapon), một loại bom lượn tấn công ngoài tầm phòng không thường được quân đội Mỹ sử dụng.
Tuy nhiên, Reuters cho biết không thể xác minh những mảnh vỡ nói trên có thực sự được thu thập từ vụ tấn công ngôi nhà ở Kuhestak hay không.
Vụ nổ tại Kuhestak xảy ra hơn 6 tháng sau khi một tên lửa phá hủy trường tiểu học tại Minab ngày 28/2, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran, mở đầu cho cuộc xung đột hiện nay.
Theo giới chức Iran, vụ tấn công trường học ở Minab khiến hơn 175 trẻ em và giáo viên thiệt mạng. Lầu Năm Góc đến nay chưa công bố kết quả cuộc điều tra về vụ việc.
Trong hơn 6 tháng xung đột, quân đội Mỹ đã nhiều lần tấn công các cơ sở radar và thông tin liên lạc của Iran gần eo biển Hormuz. Washington cho biết mục tiêu của các hoạt động này là ngăn quân đội Iran đe dọa tàu thương mại và tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược.
Trong khi đó, Iran đã cho thấy khả năng gây gián đoạn hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz, qua đó đẩy chi phí năng lượng toàn cầu tăng và tạo thêm sức ép chính trị đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
