Sáng 26/8, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Phiên họp thứ hai của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia
Phát biểu mở đầu phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định, tổng hợp 45.792 văn bản quy phạm pháp luật thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát; trong đó đã rà soát, xác định và đề xuất phương án xử lý đối với 13.242 văn bản. Tuy nhiên, kết quả rà soát vẫn còn một số vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
“Trong đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo tại một số bộ, ngành, địa phương, nhất là vai trò của người đứng đầu, còn chưa thực sự sát sao, quyết liệt và thiếu hiệu quả. Một số báo cáo còn chung chung, chưa chỉ rõ những quy định bất cập và phương án xử lý; thậm chí, số liệu trong một số báo cáo còn chưa thống nhất. Kiến nghị xử lý trong một số báo cáo còn mang tính kiểm kê, rà soát, chưa khái quát thành những định hướng lớn để hoàn thiện pháp luật của ngành, lĩnh vực và địa phương”, theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu.
Sau khi nghe các ý kiến phát biểu, kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thường trực Ban Bí thư rất quan tâm, thường xuyên nhắc nhở; đồng thời, Thường trực Ban Bí thư cũng đã có văn bản gửi các đảng bộ Trung ương và địa phương yêu cầu triển khai thực hiện.
Nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ có quy mô rất lớn, chưa có tiền lệ, thời gian gấp, yêu cầu chất lượng rất cao, Chủ tịch Quốc hội cho rằng mới đi qua chặng đường nhận diện và rà soát. Chặng quyết định từ nay đến khi về đích là phải chuẩn hóa kết quả, nâng cao chất lượng kết luận và chuyển từ kiến nghị sang xử lý cụ thể.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cần nêu rõ bộ, ngành nào, địa phương nào, văn bản nào còn vướng mắc. Luật thuộc thẩm quyền Quốc hội thì Quốc hội sửa; nghị định thuộc thẩm quyền Chính phủ thì Chính phủ sửa; thông tư thuộc thẩm quyền của bộ thì bộ sửa; văn bản của địa phương ban hành chưa đúng thì địa phương phải sửa.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, báo cáo không chỉ thống kê các văn bản bất cập mà phải xác định rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình hoàn thiện thể chế của từng bộ, ngành, địa phương; bám sát tinh thần Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị và các kết luận của Trung ương. Chất lượng báo cáo là thước đo năng lực, trách nhiệm của người đứng đầu từng bộ, ngành, địa phương.
Mục đích của tổng rà soát lần này không phải là một cuộc kiểm đếm văn bản, mà phải là cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia, phục vụ trực tiếp việc tái cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo không gian phát triển mới. Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI vừa qua đã thông qua một khối lượng lập pháp rất lớn với tinh thần tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo không gian phát triển mới. Vì vậy, tổng rà soát lần này phải được nhìn nhận là bước nối tiếp trực tiếp của quá trình đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
"Những gì Quốc hội đã quyết thì phải được tổ chức thực hiện liên thông, thông suốt. Những gì thực tiễn còn vướng mắc phải được nhận diện và xử lý kịp thời; việc thuộc thẩm quyền xử lý trong ngày, trong tuần, trong tháng thì phải làm cho xong”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.
Pháp luật không chỉ cần đúng mà phải tốt, khả thi
Về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp hôm nay để hoàn thiện báo cáo. Việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải được Đảng ủy Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan chỉ đạo triển khai.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu không chạy theo số lượng, không vì tiến độ mà hạ thấp chất lượng. Phải trả lời được rõ: vướng ở đâu, vì sao vướng, xử lý thế nào, khi nào xong và ai chịu trách nhiệm. Nơi nào không làm hoặc làm không đạt yêu cầu thì Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xử lý theo thẩm quyền đối với các bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố. Quốc hội sẽ xử lý trách nhiệm trong phạm vi Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội; đồng thời phối hợp với HĐND các địa phương để tháo gỡ những vấn đề thuộc thẩm quyền.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phải xử lý đến cùng các vấn đề phức tạp, liên ngành. Tuyệt đối không chuyển lòng vòng hồ sơ đối với những việc thuộc thẩm quyền của mình. Cấp nào có thẩm quyền thì cấp đó phải chủ động quyết, không đùn đẩy, không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi vì trách nhiệm không rõ ràng. Kết quả tổng rà soát phải được chuyển ngay thành hành động của cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp. Văn bản nào đã rõ bất cập, rõ phương án xử lý thì xử lý ngay, không chờ kết thúc toàn bộ cuộc rà soát.
Mục tiêu cuối cùng là làm cho hệ thống pháp luật tinh gọn hơn, thực chất hơn, dễ tìm hơn, dễ hiểu hơn, dễ thực hiện hơn; ít tầng nấc hơn, giảm thủ tục và giảm chi phí tuân thủ. Pháp luật không chỉ cần đúng mà phải tốt, phải khả thi và phải phục vụ phát triển.
Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý, không rà soát để có thêm một báo cáo, mà để có một hệ thống pháp luật tốt hơn; không chỉ thống kê điểm nghẽn, mà phải tháo gỡ được điểm nghẽn; không chỉ bỏ cái cũ, mà phải mở ra được không gian phát triển mới. Sau cuộc tổng rà soát này, hệ thống pháp luật phải thống nhất hơn, minh bạch hơn, tinh gọn hơn, khả thi hơn và phục vụ phát triển tốt hơn.
