Bộ Y tế thông tin về vụ án "nâng khống" giá thiết bị y tế tại Công ty Việt Mỹ

Trưa nay (3/10), thông tin tại Họp báo Chính phủ thường kỳ về việc kiểm soát, giám sát giá thiết bị y tế, giá thuốc sau vụ án tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Mạnh Hà cho biết, Bộ Y tế đã nắm được tình trạng thiết bị y tế và thuốc bị nâng khống giá ở nước ngoài trước khi nhập khẩu vào trong nước. Về vấn đề này, Bộ Y tế đang tích cực phối hợp, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan chức năng để phục vụ quá trình điều tra, xử lý.

Làm rõ cơ chế kiểm soát giá thuốc và thiết bị y tế khi vào Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh việc quản lý được quy định trách nhiệm chặt chẽ theo từng khâu, bắt đầu từ giá nhập khẩu, giá kê khai, đến đấu thầu mua sắm, và cuối cùng là khâu sử dụng, thanh toán tại các cơ sở y tế.

Cụ thể, đối với thiết bị y tế, hiện việc quản lý được thực hiện theo Nghị định 98/2021/NĐ-CP, phân loại theo 4 mức độ rủi ro (A, B, C, D). Loại A và B do doanh nghiệp tự công bố; loại C và D do Bộ Y tế cấp số lưu hành. Chủng loại thiết bị y tế hiện nay vô cùng lớn và đa dạng, từ máy móc hiện đại, tinh vi đến vật tư tiêu hao thông thường (bông, băng, cồn, gạc...). Theo pháp luật hiện hành, Nhà nước không thực hiện cơ chế định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế mà quản lý thông qua hệ thống pháp luật chuyên ngành về giá, đấu thầu, hải quan và thuế.

Đối với khâu nhập khẩu (cả thuốc và thiết bị y tế), tổ chức, cá nhân nhập khẩu phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo. Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan và thuế.

"Trường hợp có hành vi lập giao dịch trung gian giả tạo ở nước ngoài để nâng khống giá trước khi nhập hàng vào Việt Nam, việc phát hiện và xử lý cần được xem xét theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán. Điều này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan Thuế, Hải quan để kiểm soát hiệu quả", Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hà nhấn mạnh.

Đối với mặt hàng thuốc, giá được quản lý và giám sát theo cả vòng đời. Cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn và không được bán cao hơn mức giá này. Bộ Y tế thường xuyên rà soát, so sánh với giá thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu. Kết quả đấu thầu cũng được công khai minh bạch trên nhiều hệ thống (Cổng thông tin Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, Bộ Y tế, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia). Đặc biệt, thông qua cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia, thời gian qua ngân sách Nhà nước đã tiết kiệm được khoảng 6.000 tỷ đồng.

Trình Quốc hội sửa luật, quản lý thiết bị y tế theo vòng đời

Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, nhằm khắc phục triệt để các tồn tại, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hà cho biết, ngay trong kỳ họp Quốc hội vào tháng 10, Bộ Y tế sẽ tham mưu trình Chính phủ trình Quốc hội dự án "một luật sửa nhiều luật". Trong đó, tập trung sửa đổi các quy định về quản lý thiết bị y tế và dược (đặc biệt là Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh).

Đối với lĩnh vực thiết bị y tế, Bộ Y tế đề ra 5 giải pháp căn cơ, toàn diện: Trong đó, chú trọng quản lý theo vòng đời sản phẩm, giám sát chặt chẽ từ khâu phân loại, nghiên cứu sản xuất, thử nghiệm, lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo đến khi sử dụng và thu hồi, hủy bỏ.

Đặc biệt, Bộ Y tế cũng sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành, phân phối đến giá bán, giá trúng thầu, giá niêm yết tại các cơ sở mua sắm.

Về công khai minh bạch giá, Bộ Y tế sẽ yêu cầu cập nhật giá kê khai và công khai trên Cổng thông tin để các cơ sở y tế dễ dàng tra cứu, nắm bắt mặt bằng giá tại Việt Nam.

Ngoài ra, Bộ cũng sẽ mở rộng đàm phán giá, áp dụng cơ chế mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với các nhóm sản phẩm đặc thù (các thiết bị y tế đắt tiền, mặt hàng chỉ có một hãng cung cấp tại Việt Nam hoặc các sản phẩm có nhiều đơn vị quan tâm).

Về chuyển đổi số, Bộ sẽ sớm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án quản lý thiết bị y tế ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Đối với lĩnh vực dược phẩm, Bộ Y tế cũng tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm tăng cường mua sắm tập trung quốc gia, áp dụng đàm phán giá đối với các nhóm thuốc có nhu cầu sử dụng lớn tại các cơ sở y tế (như thuốc kháng sinh) để tiết kiệm chi ngân sách. Thúc đẩy sản xuất trong nước, khuyến khích các doanh nghiệp nội địa sản xuất thuốc, đặc biệt là thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học thông qua cơ chế chuyển giao công nghệ, nhằm chủ động nguồn cung. Đẩy mạnh liên thông dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu mạnh về dược, liên thông dữ liệu các danh mục thuốc.

Bộ Y tế cũng sẽ quản lý bằng công nghệ, hoàn thiện đề án về dược gắn với khoa học công nghệ, chuyển đổi số để quản lý thuốc hiệu quả theo vòng đời.

"Mục tiêu của chúng ta là phải cung cấp thuốc, vật tư y tế đảm bảo chất lượng với giá cả hợp lý nhất cho người dân. Đồng thời, các chính sách điều hành phải đảm bảo tính cân bằng, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng thiết bị y tế và thuốc thiết yếu", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.