Thân nhân liệt sĩ không phải về nơi quản lý hồ sơ để lấy mẫu ADN
Thông tin tại cuộc trao đổi về kết quả triển khai cao điểm thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, cho biết thời gian tới việc thu mẫu ADN sẽ được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho các gia đình liệt sĩ.
Theo đó, Bộ Công an đã điều chỉnh quy trình, tổ chức thu mẫu ADN thân nhân liệt sĩ theo nơi cư trú của thân nhân, thay vì yêu cầu thân nhân phải về địa bàn nơi đang quản lý hồ sơ của liệt sĩ. Việc này dự kiến được triển khai từ tháng 10/2026, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những thân nhân đang sinh sống xa nơi quản lý hồ sơ của liệt sĩ.
Khi lịch thu mẫu được ban hành, công an cấp xã nơi thân nhân đang cư trú sẽ gửi giấy mời và thông báo cụ thể thời gian, địa điểm để thân nhân đến cung cấp mẫu ADN. Đây được xem là thay đổi đáng chú ý trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, nhất là với những gia đình có thân nhân lớn tuổi, ở xa hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại.
Đã thu hơn 265.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ
Theo Đại tá Trần Hồng Phú, ngày 24/6, tại Bộ Công an, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia, đã phát động cao điểm triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin của lực lượng Công an nhân dân.
Đây là đợt triển khai có quy mô toàn quốc, khối lượng công việc lớn, yêu cầu tiến độ khẩn trương, phạm vi rộng và được đánh giá là nhiệm vụ chưa có tiền lệ. Ngay sau lễ phát động, Bộ Công an đồng loạt triển khai tại các địa phương với 92 điểm thu mẫu, 297 tổ thu mẫu cố định và 74 tổ thu mẫu lưu động.
Gần 600 lượt thu nhận mẫu lưu động đã được thực hiện đối với các thân nhân liệt sĩ già yếu, không thể di chuyển. Gần 20.000 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng tại cơ sở được huy động tham gia. Kết quả, Bộ Công an đã thu được tổng cộng 265.765 mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, đạt 106,3% kế hoạch.
Trong số này, 93.175 mẫu sinh phẩm đã được phân tích ADN và 90.021 kết quả phân tích được cập nhật vào cơ sở dữ liệu để phục vụ đối sánh với dữ liệu ADN hài cốt liệt sĩ.
33 liệt sĩ được xác định danh tính nhờ cơ sở dữ liệu ADN
Bộ Công an cũng đã tiếp nhận 227 kết quả phân tích ADN hài cốt liệt sĩ, trong đó Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thực hiện 224 mẫu, Viện Pháp y quốc gia thực hiện 3 mẫu. Trên cơ sở đó, lực lượng chức năng đã thực hiện đối sánh và hoàn thiện hồ sơ xác định danh tính đối với 10 hài cốt liệt sĩ đang an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ thuộc TP Cần Thơ và các tỉnh Cao Bằng, Lâm Đồng.
Các kết quả xác định danh tính đã được công bố và trao cho thân nhân các gia đình liệt sĩ tại lễ phát động cao điểm ngày 24/6 và chương trình truyền hình trực tiếp "Sao sáng dẫn đường" ngày 26/7. Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ do Bộ Công an xây dựng, quản lý đến nay đã xác định danh tính cho 33 liệt sĩ.
Đại tá Trần Hồng Phú đánh giá đây mới là kết quả bước đầu, đồng thời là động lực để Bộ Công an tiếp tục phối hợp với các đơn vị xây dựng và mở rộng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mục tiêu là góp phần bù đắp mất mát đối với các gia đình liệt sĩ, trả lại danh tính cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
VNeID hỗ trợ thân nhân tìm kiếm, cung cấp thông tin liệt sĩ
Để phục vụ thân nhân liệt sĩ cung cấp thông tin, rà soát, tạo lập dữ liệu và tổ chức thu mẫu, Bộ Công an đã xây dựng tính năng tra cứu thông tin liệt sĩ trên ứng dụng VNeID. Tính năng này đã tiếp nhận hơn 11.000 lượt thân nhân nhận liệt sĩ, qua đó chuyển thông tin cho lực lượng công an cấp cơ sở tiếp tục rà soát.
Thời gian tới, Bộ Công an tiếp tục triển khai tính năng nhận thân nhân trên VNeID nhằm tìm kiếm thân nhân của liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Việc số hóa thông tin được kỳ vọng giúp cơ quan chức năng từng bước hoàn thiện dữ liệu, tăng khả năng kết nối giữa thông tin về liệt sĩ, thân nhân và kết quả phân tích ADN.
Theo lãnh đạo C06, quá trình rà soát và tạo lập dữ liệu vẫn còn một số khó khăn. Bộ Công an không phải đơn vị chủ quản về dữ liệu liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, trong khi việc phối hợp với cơ quan nội vụ và chính quyền cấp xã, phường tại một số nơi còn bất cập.
Một số địa phương cung cấp thông tin chưa đầy đủ, khiến lực lượng công an cấp cơ sở gặp khó khăn trong việc tìm kiếm, rà soát thân nhân liệt sĩ. Bên cạnh đó, để bảo đảm mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận chính xác, đầy đủ, trước đây việc thu mẫu được thực hiện theo nơi quản lý hồ sơ của liệt sĩ. Điều này khiến nhiều thân nhân đang cư trú xa địa bàn quản lý hồ sơ không thể sắp xếp thời gian trở về để lấy mẫu.
Việc chuyển sang thu mẫu ADN theo nơi cư trú của thân nhân được kỳ vọng sẽ tháo gỡ một phần khó khăn này. Một vấn đề khác là việc xây dựng ngân hàng lưu trữ mẫu sinh phẩm quy mô lớn là nhiệm vụ chưa có tiền lệ tại Việt Nam. Do đó, cơ quan chức năng còn thiếu mô hình chuẩn để tham chiếu, đồng thời cần bổ sung nhân lực chuyên về quản trị, vận hành hệ thống.
Tiếp tục mở rộng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ
Thời gian tới, Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành Nội vụ tại các địa phương để rà soát, tạo lập dữ liệu và tổ chức thu mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Việc điều chỉnh quy trình thu mẫu theo nơi cư trú được kỳ vọng giúp nhiều gia đình, đặc biệt là thân nhân liệt sĩ đang sống xa nơi quản lý hồ sơ, thuận tiện hơn trong việc cung cấp mẫu sinh phẩm.
Khi kế hoạch được triển khai, thân nhân sẽ được công an cấp xã nơi cư trú thông báo thời gian và địa điểm thu mẫu. Với hơn 265.000 mẫu ADN đã được thu nhận và 33 liệt sĩ bước đầu được xác định danh tính, cơ sở dữ liệu ADN đang trở thành một trong những công cụ quan trọng hỗ trợ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Đây không chỉ là nhiệm vụ nghiệp vụ mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần thực hiện chính sách đối với người có công, đáp ứng mong mỏi của các gia đình liệt sĩ và tiếp tục lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa".
