Tối 01/11 tại Thủ đô Colombo (Sri Lanka), trong khuôn khổ Đại hội đồng Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á – Thái Bình Dương (ABU) lần thứ 63, phóng sự Podcast “Nụ cười 5 centimet trên đỉnh Răng Cưa” của nhà báo An Kiên và Khắc Kiên, Cơ quan thường trú Đài Tiếng nói Việt Nam khu vực Tây Bắc, đã được vinh danh Giải Xuất sắc hạng mục phát thanh, thể loại Giải Quan điểm chủ đề ABU năm 2026. Đây là năm thứ 6 liên tiếp Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) được vinh danh giải thưởng cao tại Lễ trao Giải ABU.
Giải thưởng ABU 2026 gọi tên câu chuyện từ đỉnh Răng Cưa
Tác phẩm đưa người nghe lên đỉnh Răng Cưa, độ cao 2.852 mét, thuộc xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, nơi rừng đỗ quyên trăm năm tuổi bị thiêu rụi trong vụ cháy rừng đầu năm 2025. Chỉ một tuần sau thảm họa, anh Vàng A Chỉnh, người đã cùng bà con đưa Sin Suối Hồ từ một bản làng nghèo khó, chìm trong thuốc phiện trở thành “Làng du lịch cộng đồng ASEAN”, lặng lẽ cõng 5 kg hạt giống lên đỉnh núi gieo lại rừng.
Hơn một năm sau, hai phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam thực hiện hành trình 16 cây số cả đi và về, riêng đường lên đỉnh là 8 cây số dốc đá, đội mưa đá, để tìm lời hồi đáp của đại ngàn. Ngay trên đỉnh núi từng cháy, phóng viên mở lại cho anh Chỉnh xem đoạn clip anh bật khóc trước rừng đỗ quyên bị thiêu rụi hơn một năm trước, để lắng nghe những cảm xúc chưa nguôi.
Trên đỉnh núi, họ tìm thấy những mầm đỗ quyên chỉ dài khoảng 5 centimet vươn lên từ tro tàn, cùng những chồi non nảy ra từ chính các gốc cây đã cháy đen. Từ đó, tác phẩm kể câu chuyện về sự chữa lành của thiên nhiên, của cộng đồng và của những vết thương quá khứ, gắn với một triết lý giản dị của người Mông: “bóp hẹp một con đường để né một gốc cây”.
Không gian âm thanh của tác phẩm được dệt từ tiếng thở dốc trên đường leo núi, tiếng lửa rừng, tiếng suối và ba nhạc cụ của người Mông: kèn môi, kèn lá và khèn. Trước Giải thưởng ABU 2026, tác phẩm đã giành Giải Vàng hạng mục Podcast tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII.
Giải thưởng ABU và hành trình đưa tiếng nói vùng cao ra khu vực
Tại Lễ trao giải, nhà báo An Kiên chia sẻ: “Hôm nay, được đứng trên sân khấu Lễ trao Giải ABU 2026 là một niềm vinh dự, tự hào lớn của tôi. Tôi muốn chia sẻ niềm vui, niềm vinh dự này với anh Vàng A Chỉnh và đồng bào Mông ở Sin Suối Hồ. Với tôi, giải thưởng này xứng đáng thuộc về họ, những con người cần mẫn ngày đêm chữa lành đại ngàn Răng Cưa như một lời hứa với thiên nhiên, mang thông điệp chữa lành cao cả đến với cộng đồng. Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Lãnh đạo Đài Tiếng nói Việt Nam và Hiệp hội ABU đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho phóng viên được lan tỏa giá trị của các tác phẩm phát thanh giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng”.
Theo anh, điều làm nên sức nặng của tác phẩm tại Giải thưởng ABU là sự có mặt: “Không có công nghệ nào thay được việc phóng viên phải đến, phải đi và phải nghe bằng cả trái tim. Tiếng thở dốc giữa dốc đá, khoảnh khắc một người đàn ông Mông nghẹn lời ngay trên đỉnh núi từng cháy, những thứ đó chỉ có thể có được ở hiện trường”.
Giải thưởng ABU là giải thưởng báo chí quốc tế thường niên của Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á – Thái Bình Dương (ABU). Hiệp hội ABU thành lập năm 1964, hiện có 224 đài thành viên tại 66 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm nay, hạng mục phát thanh có 133 tác phẩm của các đài thành viên tham dự ở 07 thể loại.
Đài Tiếng nói Việt Nam có 3 tác phẩm lọt vào chung khảo ở các thể loại: Podcast, Tin tức thời sự và Giải Quan điểm chủ đề năm 2026. Đây cũng là lần đầu tiên một cơ quan thường trú trong nước của Đài tham dự Giải thưởng ABU, và đã đoạt được giải thưởng chuyên môn danh giá này.
Việc tác phẩm từ một địa bàn thường trú vùng cao được vinh danh tại Giải thưởng ABU 2026 khẳng định sức sống của phát thanh hiện trường trong thời đại số, góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam nhân văn, gìn giữ thiên nhiên và bản sắc tới bạn bè quốc tế.
