Chiều 1/7, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.
Cùng dự Hội nghị có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Hội nghị được trực tuyến tới hơn 3.600 điểm cầu trên toàn quốc, với sự tham dự của 560.000 đại biểu.
Báo cáo đánh giá hiệu quả thực thi triển khai Nghị quyết số 57 về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Chánh văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh: Nghị quyết số 57 đã xác lập một mô hình phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu của tăng trưởng, thay thế mô hình phát triển dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động.
Điểm đáng chú ý, đã hoàn thành 84% nhiệm vụ có thời hạn và ban hành hơn 400 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Cổng dịch vụ công quốc gia cung cấp 3.745 thủ tục trực tuyến, giúp tiết kiệm khoảng 840 tỷ đồng ở Trung ương và 4.800 tỷ đồng ở địa phương năm 2025.
Hạ tầng số đạt bước tiến lớn với mạng 5G phủ sóng 92% dân số và ứng dụng VNeID đạt trên 71 triệu tài khoản định danh. Kinh tế số đóng góp 14% vào GDP năm 2025, thương mại điện tử đạt 31 tỷ USD và thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.
“Nghị quyết số 57 đang tạo ra sức ép và đồng thời cũng là động lực thúc đẩy cải cách như thể chế, quản trị nhà nước, mô hình đầu tư kinh doanh. Nghị quyết 57 đang đóng vai trò là một "động cơ cải cách" có sức lan tỏa lớn, vượt ra ngoài phạm vi khoa học và công nghệ. Việt Nam không chỉ tiếp cận mà đang chủ động tham gia vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo”, ông Nguyễn Hải Ninh đánh giá.
Các ý kiến tại Hội nghị nhấn mạnh thách thức lớn nhất không còn là điểm nghẽn về thể chế mà là nâng cao năng lực thực thi, tháo gỡ các "điểm nghẽn" về tư duy, hành động và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; đó còn là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội; biến đổi mới sáng tạo thành năng suất và sức cạnh tranh.
Nêu kinh nghiệm triển khai Trung tâm đổi mới sáng tạo, Phó Bí thư Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết, Hà Nội đã triển khai thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần, vận dụng linh hoạt theo cơ chế thị trường có định hướng của nhà nước. Chính quyền hai cấp gần dân, sát việc hơn, trực tiếp hơn cũng chính là nơi các bài toán thực tiễn về các lĩnh vực như đất đai, giao thông, an ninh trật tự, môi trường, y tế, giáo dục, văn hóa hiện ra ngày càng rõ hơn.
“Đây chính là đầu vào rất quan trọng cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo", ông Nguyễn Văn Phong khẳng định.
Nhấn mạnh người Việt Nam có thể làm chủ công nghệ phức tạp nếu có mục tiêu lớn, cách tổ chức đúng và có cơ chế mở, ông Lưu Anh Tuấn, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo, Đại học VinUni kiến nghị tích hợp AI và dữ liệu lớn để thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược.
"Xây dựng hạ tầng dữ liệu AI quốc gia bao gồm chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa nhà nước, doanh nghiệp và viện trường. Đầu tư phát triển các mô hình AI nền tảng "Made in Vietnam" với trọng tâm là phát triển các mô hình AI nền tảng như mô hình ngôn ngữ lớn, mô hình đa phương thức, mô hình AI cho robot... Phát triển hạ tầng tính toán AI quốc gia theo mô hình dùng chung, tương tự như hạ tầng điện toán đám mây, cho phép các viện nghiên cứu, các trường đại học, các doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tính toán với chi phí hợp lý. Đồng thời sớm ban hành khung pháp lý theo hướng xây dựng AI sandbox cho các công nghệ mới", ông Lưu Anh Tuấn cho biết.
Kết luận Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu diễn ra gay gắt, việc triển khai Nghị quyết số 57 không chỉ là bài toán khắc phục nguy cơ tụt hậu mà còn mang tính sống còn đối với sự tự chủ chiến lược và an ninh quốc gia. Theo đó, một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải chuyển mạnh tư duy từ việc "hoàn thành đầu việc" sang tư duy "tạo ra sản phẩm đầu ra" cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu trước mắt là tăng trưởng hai con số và hướng tới sự phát triển bền vững.
"Từ nay, các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng và mang lại hiệu quả thực tế cho người dùng. Không thể chỉ báo cáo bằng văn bản, hội nghị hay kế hoạch, mà phải trả lời: công nghệ nào đã được làm chủ, dữ liệu nào được kết nối, thủ tục nào được cắt giảm và xã hội tiết kiệm được bao nhiêu, đóng góp được bao nhiêu cho tăng trưởng, đó mới là kết quả triển khai".
Về chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trọng tâm thời gian tới là phải thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong doanh nghiệp và toàn xã hội. Hiện tại, đóng góp của kinh tế số mới chỉ đạt 14,02% GDP, còn cách rất xa mục tiêu 30%. Chuyển đổi số thực chất phải giải quyết được bài toán về dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, cải tiến phương thức quản trị và nâng cao năng suất lao động dựa trên đội ngũ cán bộ có kỹ năng số. Chiến lược phát triển khoa học công nghệ phải hướng đến việc biến tri thức thành công cụ và tạo ra giá trị mới cho xã hội.
"Cốt lõi của khoa học là tạo ra tri thức mới. Cốt lõi của công nghệ là biến tri thức thành công cụ. Cốt lõi của đổi mới sáng tạo là biến công cụ thành giá trị mới cho xã hội. Ba yếu tố đó phải được gặp nhau trong thực tiễn phát triển của đất nước. Vì vậy các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất... Phải đặt mục tiêu sau 1 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm chúng ta làm chủ được công nghệ nào, có sản phẩm gì, xuất khẩu được gì, đóng góp bao nhiêu phần trăm cho tăng trưởng, cho quốc phòng, cho an ninh và cho năng lực tự chủ của quốc gia", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị các bộ, ngành phải đóng vai trò kiến tạo, chủ động hoàn thiện thể chế. Các địa phương cần chuyển từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang chủ động, sáng tạo.
Địa phương phải là nơi dũng cảm nhận các bài toán lớn, thí điểm các mô hình mới (sandbox) và đóng góp thực tiễn vào việc hoàn thiện thể chế. Doanh nghiệp phải được định vị là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi ứng dụng và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Các tập đoàn kinh tế lớn cần phát huy vai trò tiên phong làm chủ công nghệ lõi, định hình thương hiệu công nghệ Việt Nam trên trường quốc tế.
Đối với viện nghiên cứu và trường đại học thì thước đo quan trọng nhất là hiệu quả chuyển giao và thương mại hóa thực tế. Cần chấm dứt tình trạng nghiên cứu xa rời thực tế, "đút ngăn kéo". Đồng thời, cần có chính sách mạnh mẽ thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế và trí thức kiều bào, chuyển trọng tâm hợp tác quốc tế từ thu hút vốn sang thu hút tri thức và công nghệ.
Chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu ngay trong năm học mới 2026 này, ngành giáo dục cần có những bước chuyển biến mạnh mẽ trong việc định hướng, đào tạo các ngành khoa học cơ bản, công nghệ cốt lõi, gieo mầm cho thế hệ sinh viên bước vào đại học năm nay sẽ quyết định diện mạo của lứa cán bộ khoa học công nghệ chủ lực của đất nước trong 10 năm tới.
