TS Đào Thị Tùng, Học viện Chính trị khu vực III (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), khẳng định điều này khi trao đổi với PV Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam.
PV: Xin TS cho biết những thành tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam thời gian qua?
TS Đào Thị Tùng: Với những nỗ lực bền bỉ, thời gian qua Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong bảo đảm quyền con người, tiêu biểu như:
Một là, hoàn thiện thể chế và thiết chế bảo đảm quyền con người: Sau khi trở thành thành viên Liên hợp quốc năm 1977, Việt Nam đã tham gia hầu hết các công ước quốc tế cơ bản về quyền con người, tích cực nội luật hóa cam kết quốc tế và hoàn thiện pháp luật quốc gia. Đặc biệt, Hiến pháp năm 2013 dành toàn bộ Chương II, gồm 36 điều, quy định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; nội dung này còn được thể hiện trong nhiều điều khoản khác.
Trên nền tảng hiến định, hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, tạo khuôn khổ ngày càng đồng bộ cho việc công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Các thiết chế bảo đảm quyền con người được củng cố, ngày càng phát huy vai trò trong tổ chức thực hiện, giám sát và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Hai là, thành tựu bảo đảm các quyền dân sự, chính trị: Việt Nam nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ thành viên Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR) và tích cực nội luật hóa các cam kết quốc tế. Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội được thực hiện bằng nhiều hình thức như bầu cử, ứng cử, tiếp xúc cử tri, góp ý chính sách, pháp luật, thực hiện dân chủ ở cơ sở, giám sát và phản biện xã hội. Các quyền tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin, tín ngưỡng, tôn giáo được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận, bảo đảm. Báo chí, internet, mạng xã hội và chính phủ số tiếp tục mở rộng không gian để người dân tiếp cận thông tin, bày tỏ ý kiến và tương tác với cơ quan công quyền.
Ba là, thành tựu bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa: Việt Nam gắn việc thực hiện các cam kết quốc tế với phát triển bao trùm, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,2% năm 2020 xuống còn 1,3% năm 2025; đến năm 2025, cả nước cơ bản hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát.
Các quyền về giáo dục, y tế, việc làm, an sinh xã hội và hưởng thụ văn hóa ngày càng được bảo đảm tốt hơn. Tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15-60 đạt khoảng 98%; bảo hiểm y tế và trợ giúp xã hội tiếp tục được mở rộng; các nhóm dễ bị tổn thương được quan tâm, hỗ trợ. Báo cáo Phát triển con người năm 2025 của UNDP ghi nhận Chỉ số Phát triển con người của Việt Nam đạt 0,766 điểm, xếp thứ 93/193 quốc gia và vùng lãnh thổ, thuộc nhóm phát triển con người cao.
Bốn là, chủ động hội nhập và đóng góp vào hợp tác quốc tế về quyền con người: Việt Nam không chỉ nghiêm túc thực hiện các cam kết quốc tế mà còn ngày càng tham gia chủ động, tích cực và có trách nhiệm vào các cơ chế nhân quyền khu vực và toàn cầu. Việc Việt Nam tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với số phiếu cao nhất trong Nhóm châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục khẳng định sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với những thành tựu và đóng góp của Việt Nam trên lĩnh vực nhân quyền.
PV: Thưa TS, thời gian qua một số chủ thể đã đưa ra những nhận định phiến diện, thiếu khách quan về tình hình nhân quyền tại Việt Nam. TS có thể cho biết họ đưa ra những nhận định phiến diện này dưới hình thức nào và thường xoay quanh những nội dung chủ yếu nào?
TS Đào Thị Tùng: Thời gian qua, bên cạnh nhiều đánh giá khách quan ghi nhận thành tựu nhân quyền của Việt Nam, vẫn xuất hiện những quan điểm phiến diện, thiếu khách quan từ một số cơ quan chính phủ ở phương Tây, một bộ phận cơ quan truyền thông, tổ chức phi chính phủ thiếu thiện chí và các tổ chức, cá nhân chống đối trong nước và lưu vong ở nước ngoài. Các quan điểm này được chuyển tải dưới nhiều hình thức như báo cáo thường niên, bảng xếp hạng, tuyên bố, bài viết, chiến dịch truyền thông và vận động chính sách.
Về nội dung, các luận điệu chủ yếu tập trung xuyên tạc bản chất chế độ chính trị và thực tiễn dân chủ ở Việt Nam; cho rằng chế độ một đảng không thể bảo đảm dân chủ, nhân quyền; đưa ra những đánh giá thiếu khách quan về quyền tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội, tín ngưỡng, tôn giáo và quyền của các dân tộc thiểu số; đồng thời đánh đồng việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật với hạn chế quyền con người. Một số ý kiến còn hạ thấp hoặc phủ nhận thành tựu bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa và quy kết Việt Nam “thiếu hợp tác”, “thiếu minh bạch”, “không tuân thủ các cơ chế nhân quyền quốc tế”.
Điểm chung của những nhận định trên là cách tiếp cận phiến diện, lựa chọn thông tin theo kết luận định sẵn và tách vấn đề nhân quyền khỏi bối cảnh lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội cụ thể của Việt Nam. Qua đó, họ tìm cách hạ thấp uy tín của Đảng, Nhà nước, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy giảm niềm tin của nhân dân và ảnh hưởng đến sự ổn định, phát triển của đất nước. Chính thực tiễn và những thành tựu bảo đảm quyền con người là minh chứng thuyết phục khẳng định uy tín quốc gia, bác bỏ những đánh giá sai trái, thiếu khách quan về tình hình nhân quyền Việt Nam.
PV: Thưa TS, trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển đất nước và hội nhập quốc tế cần ưu tiên triển khai những giải pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người?
TS Đào Thị Tùng: Để nâng cao hiệu quả bảo đảm và thúc đẩy quyền con người trong giai đoạn mới, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Trước hết, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật về quyền con người gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện theo hướng dân chủ, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, phù hợp với thực tiễn và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp, kiểm soát quyền lực; nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước và phát huy sự tham gia của người dân trong xây dựng, thực hiện, giám sát chính sách.
Hai là, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, bao trùm gắn với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; tạo việc làm bền vững, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống. Cùng với đó, cần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, bảo đảm mọi người đều được thụ hưởng thành quả phát triển, nhất là các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương.
Ba là, nâng cao hiệu quả bảo đảm các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa. Kịp thời phòng ngừa, phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Phát triển toàn diện văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội; bảo đảm cơ hội học tập suốt đời, quyền hưởng thụ văn hóa và khả năng tiếp cận công bằng các dịch vụ xã hội cơ bản. Chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và quyền tiếp cận thông tin trong môi trường số.
Bốn là, nâng cao nhận thức và đẩy mạnh giáo dục về quyền con người cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, xác định tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người là yêu cầu xuyên suốt trong thực thi công vụ... Công tác truyền thông cần được đổi mới theo hướng chính xác, khách quan, thuyết phục, vừa làm rõ thành tựu của Việt Nam, vừa chủ động phản bác các luận điệu sai trái.
Năm là, phát huy hiệu quả hội nhập và hợp tác quốc tế về quyền con người; thực hiện nghiêm túc các cam kết, tăng cường đối thoại trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau. Việt Nam cần tiếp tục tham gia chủ động, có trách nhiệm, đóng góp sáng kiến và nâng cao vai trò trong xây dựng các chuẩn mực, cơ chế hợp tác quốc tế về quyền con người.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, những thành tựu của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người, được nhân dân đồng tình và cộng đồng quốc tế ghi nhận, chính là minh chứng thuyết phục nhất để bác bỏ các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận thành quả nhân quyền của đất nước.
