Từ việc chuẩn bị bánh chưng, mâm cỗ ngày Tết đến những cuộc gặp gỡ đầu năm, không khí xuân vẫn lan tỏa mạnh mẽ, tạo nên một bức tranh Tết cổ truyền dân tộc sôi động và ấm áp giữa lòng châu Âu.
Tết Nguyên Đán không phải là ngày lễ tại Cộng hòa Séc. Những ngày cuối năm âm lịch, Praha vẫn đông đúc người qua lại, công sở, nhà máy vẫn hoạt động bình thường, các trường đại học vẫn diễn ra kỳ thi, lịch học của sinh viên không thay đổi. Tuy nhiên, điều đó không làm không khí Tết trong cộng đồng người Việt nơi đây trở nên trầm lắng. Trái lại, càng sát những ngày đầu năm âm lịch, các khu chợ người Việt, những buổi gặp gỡ cộng đồng và sinh hoạt tập thể càng trở nên nhộn nhịp, khi người Việt tại Séc chủ động tạo nên không gian Tết cho riêng mình, giữa lòng thủ đô Praha.
Không cần pháo hoa tầm thấp, tầm cao hay những lễ hội quy mô, Tết bắt đầu từ những điều giản dị mà gợi nhớ: một chiếc bánh chưng được mua vội ở khu chợ người Việt, vài hộp mứt nhỏ, hay một bữa cơm quây quần được sắp xếp giữa lịch học và lịch thi dày đặc. Tại Praha, cộng đồng người Việt đã hình thành những khu chợ riêng, nơi bày bán nhiều sản phẩm quen thuộc mỗi dịp Tết đến. Những gian hàng bánh chưng, giò chả, mứt Tết hay các món ăn truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu ẩm thực, mà còn mang ý nghĩa tinh thần lớn đối với người xa quê. Chỉ cần ghé qua trong chốc lát, cảm giác Tết như được gọi về, giúp nhiều người vơi bớt nỗi nhớ nhà trong những ngày đầu năm. Không chỉ là nơi mua sắm, các khu chợ còn trở thành điểm hẹn quen thuộc, nơi mọi người gặp gỡ, trao nhau những câu chuyện cuối năm và cảm nhận rõ hơn không khí Tết đang đến gần.
Chị Nguyễn Thị Thúy (21 tuổi), du học sinh Việt Nam tại Cộng hòa Séc chia sẻ: “Điều khiến mình nhớ nhất không phải là nỗi buồn, mà là sự ấm áp kỳ lạ khi bước chân vào khu chợ Việt tại Praha. Mình đã rất bất ngờ vì không khí, cách trang trí gian hàng, con người tại đây… đều rất Việt Nam! Chỉ cần nhìn thấy màu đỏ của câu đối, ngửi thấy mùi hương trầm và mùi lá dong bánh chưng, mình ngỡ như đang giữa lòng thủ đô Hà Nội chứ không phải Praha. Dù bận rộn thi cử, nhóm du học sinh chúng mình vẫn cố gắng dành một buổi tối để cùng nhau ăn bữa cơm tất niên. Có thể bánh chưng mua sẵn không dẻo, không thơm như mẹ gói, mâm cỗ thiếu vắng người thân, nhưng chính tiếng cười nói rộn ràng của những người bạn mới đã giúp mùa đông Praha bớt lạnh đi rất nhiều.”
Với nhiều người Việt tại đây, Tết ở Séc không gắn với việc trở về gia đình, mà gắn với việc tìm đến nhau, tụ họp thành từng nhóm nhỏ, theo bạn bè, hội đồng hương hoặc những mối quan hệ quen biết trong cộng đồng. Những bữa cơm tất niên, bữa cơm đầu năm vì thế mang tính chia sẻ nhiều hơn là hình thức. Những mâm cơm Tết, dù đơn sơ, vẫn đủ đầy hương vị quê hương, trở thành sợi dây kết nối những người Việt xa xứ. Không phân biệt trường học, khóa học hay độ tuổi, Tết trở thành dịp để mọi người xích lại gần nhau, cùng tạo nên một không gian chung mang đậm bản sắc Việt.
Đối với cộng đồng du học sinh Việt tại Cộng hòa Séc, Tết thường trùng với thời điểm học tập và thi cử căng thẳng, vì vậy, việc sắp xếp thời gian về Việt Nam vì thế trở nên khó khăn. Không ít bạn lựa chọn ở lại Praha, đón Tết trong ký túc xá hoặc căn phòng trọ nhỏ. Những cuộc gọi điện về quê, những lời chúc đầu năm gửi qua màn hình điện thoại trở thành sợi dây kết nối tinh thần, giúp khoảng cách địa lý dường như được rút ngắn lại.
Dù không có điều kiện trở về Việt Nam, song, nhiều du học sinh tại đây vẫn chủ động hòa mình vào các hoạt động chung của cộng đồng. Tết vì thế không còn là câu chuyện riêng của từng cá nhân, mà trở thành dịp để mọi người tìm đến nhau, cùng chia sẻ cảm xúc và động viên nhau trong hành trình học tập, lập nghiệp nơi đất khách.
Đã 2 năm đón Tết tại đây, với Thúy, đôi khi không tránh khỏi cảm giác tủi thân nhưng những người bạn mới khiến cô được an ủi phần nào. Cô bạn xúc động kể: “Có những lúc sau khi gọi điện về cho mẹ, mình ngồi khóc thút thít trong phòng bếp chung. Những người bạn mới, dù đến từ những vùng quê khác nhau, người Bắc, người Trung, người Nam, không ai bảo ai, lặng lẽ ngồi xuống bên cạnh. Không ai hỏi nhiều hay cố khuyên răn sáo rỗng, họ chỉ đơn giản là rót cho mình cốc nước ấm, vỗ lưng an ủi hay rủ mình cùng xem Táo Quân cho quên đi nỗi buồn. Chúng mình gọi nhau là “người thân bất đắc dĩ”, nhưng tình cảm lại là thật. Đêm giao thừa, cả nhóm quây quần nâng ly chúc mừng năm mới. Lúc ấy, nhìn vào mắt nhau, tụi mình hiểu rằng ở nơi đất khách này, bạn bè chính là người thân, là điểm tựa để cùng nhau đi qua những ngày đông lạnh giá.”
Đêm giao thừa tại Praha cũng mang một dáng vẻ rất khác. Không có không khí đón giao thừa rộn ràng như ở Việt Nam, nhưng với cộng đồng người Việt, khoảnh khắc chuyển giao năm mới vẫn được trân trọng. Nhiều người rủ nhau ăn uống, trò chuyện, chia sẻ những câu chuyện đầu năm, rồi cùng nhau mua những chiếc pháo hoa nhỏ giữa lòng thành phố cổ kính. Trong cái giá lạnh của trời Âu, những cuộc trò chuyện bằng tiếng Việt, những lời chúc đầu năm chân thành đã tạo nên một cái Tết rất riêng, vừa lạ, vừa quen. Đó là khoảnh khắc rất đặc biệt: một bên là màn hình điện thoại sáng rực cùng lời chúc bình an của cha mẹ từ quê nhà; một bên là những cái cụng ly, những cái nắm tay thật chặt của những người bạn “đồng cam cộng khổ” ngay bên cạnh. Ẩm thực quê nhà xoa dịu nỗi nhớ, tình thân gia đình sưởi ấm trái tim, và sự gắn kết của cộng đồng người Việt tại Séc trở thành điểm tựa vững chãi. Giữa lòng thủ đô Praha, họ nhận ra rằng: Tết không chỉ nằm ở thời gian hay địa điểm, mà nằm ở sự sum vầy trong tâm trí, nơi tình yêu thương từ mọi phương trời cùng hội tụ về một điểm.
Bên cạnh những hoạt động gặp gỡ, sum họp, nhiều người Việt tại Cộng hòa Séc vẫn duy trì truyền thống đi chùa đầu năm như một nét sinh hoạt văn hóa không thể thiếu mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Tại các ngôi chùa Việt Nam quen thuộc trên đất Séc, cộng đồng người Việt tề tựu về lễ chùa đầu năm, tạo nên không khí đông vui, ấm cúng trong những ngày đầu xuân. Từ người lớn tuổi, các gia đình trẻ cho đến thế hệ con em sinh ra và lớn lên tại Séc, mọi người cùng về chùa thắp hương, cầu mong một năm mới bình an, sức khỏe và thuận lợi. Giữa không gian thanh tịnh, tiếng nói cười, lời chúc đầu năm vang lên bằng tiếng Việt đã góp phần gìn giữ đời sống tinh thần, giúp cộng đồng người Việt nơi xa xứ cảm nhận rõ hơn hương vị Tết quê hương ngay giữa lòng châu Âu.
Tết xa quê, vì thế, không chỉ là nỗi nhớ gia đình, mà còn là hành trình học cách thích nghi và trưởng thành. Qua mỗi cái Tết nơi đất khách, cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc ngày càng gắn bó hơn, hình thành những mối quan hệ bền chặt được xây dựng từ sự đồng cảm và sẻ chia. Dù không rộn ràng như Tết ở quê nhà, Tết Nguyên Đán giữa lòng thủ đô Praha vẫn mang ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng người Việt tại đây. Đó là cái Tết của sự giản dị, của tình người và của nỗ lực gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống nơi xa xứ. Và dù đón Tết ở bất cứ đâu, trong ký ức của mỗi người Việt, Tết vẫn luôn gắn liền với gia đình, quê hương và khát vọng đoàn viên – những điều không gì có thể thay thế.
