Giữa những nghĩa trang nơi miền biên giới, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Sơn La, hành trình tìm lại danh tính cho các liệt sĩ vẫn đang được tiến hành âm thầm nhưng đầy trách nhiệm. Phía sau những tấm bia khắc dòng chữ "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin" là nỗi mong mỏi kéo dài hàng chục năm của biết bao gia đình trên khắp cả nước.
Thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tỉnh Sơn La đã triển khai chiến dịch lấy mẫu ADN đối với gần 600 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình thiêng liêng nhằm trả lại tên tuổi, quê hương cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc, mang đến hy vọng đoàn tụ cho thân nhân liệt sĩ sau nhiều thập kỷ chờ đợi.
Tại Hội nghị triển khai thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" diễn ra ngày 26/5/2026, ông Nguyễn Minh Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh Sơn La yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp triển khai lấy mẫu ADN từ ngày 4/6/2026, phấn đấu hoàn thành việc lấy 587 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn trước cuối tháng 8/2026.
Làm điểm tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Tô Hiệu
Để khởi động chiến dịch quy mô lớn này, Nghĩa trang liệt sĩ phường Tô Hiệu được lựa chọn là đơn vị làm điểm với hơn 100 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Từ kết quả triển khai tại đây, công tác lấy mẫu sinh phẩm được mở rộng đồng loạt trên toàn tỉnh. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Sơn La phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương tổ chức thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm tiến độ và độ chính xác trong từng khâu.
Việc lấy mẫu tại các nghĩa trang có sự tham gia của lực lượng Quân đội, ngành Nội vụ, Y tế cùng cấp ủy, chính quyền địa phương. Từng phần việc được phân công cụ thể, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và từng cán bộ trực tiếp thực hiện, với yêu cầu lấy mẫu mộ nào hoàn thành mộ đó, nghĩa trang nào hoàn thành dứt điểm nghĩa trang đó.
Trước khi lấy mẫu, mỗi phần mộ đều được đối chiếu hồ sơ, kiểm tra thông tin và ghi nhận hiện trạng. Quá trình khai quật được tiến hành cẩn trọng, thành kính, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật và giữ gìn sự tôn nghiêm đối với các anh hùng liệt sĩ.
Sau khi thu nhận, từng mẫu sinh phẩm được niêm phong, mã hóa, hoàn thiện hồ sơ và chuyển đến đơn vị giám định ADN. Mỗi mẫu sinh phẩm là một mắt xích quan trọng trên hành trình tìm lại tên tuổi cho những người lính đã ngã xuống.
Đến đầu tháng 7/2026, tỉnh Sơn La đã hoàn thành khai quật toàn bộ 579 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính, trong đó 346 phần mộ thu được mẫu sinh phẩm đủ điều kiện phục vụ giám định ADN.
Song song với việc lấy mẫu từ các phần mộ, Công an tỉnh Sơn La đã tổ chức thu nhận mẫu ADN của hơn 2.000 thân nhân liệt sĩ tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh.
Ông Tòng Văn Ban, trú tại phường Chiềng Sinh, tỉnh Sơn La, xúc động khi tham gia lấy mẫu ADN với hy vọng sớm tìm được danh tính và nơi an nghỉ của người anh trai là liệt sĩ Tòng Văn Chựa, hy sinh năm 1971.
Ông Ban bày tỏ sự biết ơn trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng trong việc hỗ trợ các gia đình tìm kiếm, xác định danh tính và đưa các liệt sĩ trở về với quê hương.
Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay đều mang theo hy vọng đưa những người con của Tổ quốc trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình sau nhiều thập kỷ xa cách.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình xác định danh tính các liệt sĩ vẫn còn tiếp tục. Chừng nào vẫn còn những phần mộ chưa xác định được tên tuổi, chừng đó những người làm công tác "Đền ơn đáp nghĩa" vẫn bền bỉ thực hiện sứ mệnh nối lại những mạch nguồn ký ức, để sự hy sinh của các anh được ghi nhớ trọn vẹn và không một người con nào của Tổ quốc bị lãng quên.
Chiến dịch "500 ngày đêm" không chỉ là những con số về hồ sơ, dữ liệu hay mẫu sinh phẩm ADN, mà còn là biểu tượng của trách nhiệm, lòng biết ơn và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của thế hệ hôm nay đối với các anh hùng liệt sĩ đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.
* Một số hình ảnh chiến dịch 500 ngày đêm của tỉnh Sơn La
