Vì tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm nên một số cán bộ, lãnh đạo có năng lực cũng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi đứng trước những việc khó. Phân tích nguyên nhân dẫn đến thực tế này, ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương còn chỉ ra những điểm mới trong Nghị quyết số 24-NQ/TW giúp cán bộ tự tin vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Nghe cuộc trao đổi dưới đây.
Trong thực tiễn công tác đã từng có những cán bộ lãnh đạo tìm cách vận dụng linh hoạt, thậm chí “xé rào” để tháo gỡ vướng mắc khi cơ chế, chính sách chưa quy định rõ. Nếu thu được kết quả tích cực, họ được khen ngợi và ghi nhận như một điểm sáng, là đột phá. Nhưng ngược lại, kết quả không như mong đợi, họ lại đứng trước nguy cơ bị thanh tra và xem là cố tình làm sai quy định. Theo ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng cán bộ né tránh và đùn đẩy trách nhiệm do tâm lý sợ sai, nhất là khi phải đứng trước, phải xử lý những việc mới, khó, phức tạp.
“Không chỉ cán bộ yếu năng lực, cả những lãnh đạo có năng lực cũng sợ sai, sợ chịu trách nhiệm”, ông Hà nhận định.
Ông Hà cho rằng nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do lâu nay tồn tại tư tưởng cào bằng, bình quân chủ nghĩa. Người làm tốt khi đánh giá cũng không có sự khác biệt với người làm chưa tốt.
Soi xét kỹ hơn về “gốc rễ” của vấn đề, ông Hà cho rằng việc né tránh, đùn đẩy thường diễn ra ở những việc khó, chưa có quy định và chưa có hướng dẫn hoặc đã có quy định, có hướng dẫn rồi nhưng nội dung quy định và hướng dẫn đó nó đã lạc hậu, không còn phù hợp thực tiễn.
Bộ Chính trị đã nhận diện được căn nguyên vấn đề, đồng thời không để tâm lý sợ sai trở thành lực cản đối với việc đổi mới của đất nước nên đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
“Nghị quyết 24 xác định vấn đề tiên phong gương mẫu là phẩm chất, bản lĩnh chính trị, là vấn đề cốt lõi của cán bộ, đảng viên, chứ không còn là kêu gọi hay động viên nữa”, ông Hà đánh giá.
Theo ông Hà, Nghị quyết 24 có nhiều điểm mới, cụ thể, như về thể chế, chính sách, qua đó xác định rõ ranh giới giữa năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm với các hành vi vụ lợi. Trong đó, làm thế nào để phân biệt một quyết định đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung với một hành vi cố tình làm trái quy định được Nghị quyết chú trọng và cụ thể hóa.
Ông Hà cho rằng Nghị quyết 24 cũng đặt ra trường hợp những sáng kiến, quyết định vì cái chung nhưng không mang lại kết quả ngay, hoặc thậm chí gặp rủi ro thất bại để có phương thức xử lý phù hợp. Điều này giúp cán bộ không lo ngại, không chùn bước và thêm quyết tâm đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
“Nghị quyết nêu rõ là nếu anh thực hiện nhiệm vụ đã đề xuất, đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận, và anh thực hiện đúng theo quy trình đó nhưng giả sử có sai sót, thậm chí thất bại với lý do khách quan thì vẫn miễn trừ trách nhiệm cho anh. Quan trọng nhất là xem xét động cơ, thái độ, mục đích công việc của anh. Anh có vì cái chung hay không, có vì lợi ích của đất nước hay không, và trong việc này anh có lợi dụng, vụ lợi, có tư túi cái gì không. Nếu không vụ lợi thì hoàn toàn miễn trách nhiệm cho anh”, ông Hà cho biết.
Ông Trần Quang Huy, nguyên Bí thư Chi bộ, Trưởng ban công tác mặt trận thôn An Hiền, xã Quảng Bị, Hà Nội từng có nhiều quyết định táo bạo, góp phần thay đổi “bộ mặt” của địa phương. Đó là những sáng kiến xây dựng đường hoa, tường bích họa, thư viện thôn, vận động nhân dân hiến đất làm sân vận động, quy tập những phần mộ nằm rải rác trên cánh đồng của thôn về một nghĩa trang.
Qua thực tế, ông Huy cho rằng Nghị quyết 24 là “chìa khóa” mở ra cánh cửa lớn, khai thông “điểm nghẽn” tồn tại từ lâu trong một bộ phận cán bộ đảng viên, nhất là người đứng đầu. Điểm nghẽn đó là tình trạng cán bộ không dám hành động vì sợ sai, sợ tránh nhiệm.
“Với Nghị quyết 24, Đảng sẽ phát huy tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ đảng viên, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm trước việc làm của mình”, ông Huy nhận định.
Có thể nói cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung là yếu tố then chốt, quyết định sự phát triển của một đơn vị, một địa phương và đất nước. Nhưng để cán bộ yên tâm hành động, trước hết phải tạo được môi trường công tác minh bạch, nơi mà quyền hạn đi đôi với trách nhiệm. Người làm đúng vì lợi ích chung phải được bảo vệ, còn những biểu hiện né tránh, đùn đẩy hay lợi dụng đổi mới để vụ lợi thì sẽ đều bị xử lý nghiêm minh.
Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị không chỉ lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo mà quan trọng hơn là thiết lập hành lang pháp lý đủ vững chắc để bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Và khi sợ sai không còn là cái cớ để thụ động, và khi dám làm luôn gắn với lợi ích của nhân dân, thì đội ngũ cán bộ sẽ có thêm niềm tin, động lực để vượt qua mọi khó khăn và hoàn thành tốt nhiệm vụ.
