
Từ văn hóa "không làm sai" sang văn hóa "tạo ra giá trị"
Phương châm chuyển từ tư duy quản lý hành chính, phục tùng máy móc sang tư duy kiến tạo hành động theo Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới đang đặt ra yêu cầu thay đổi rất lớn về văn hóa công vụ.

PGS.TS Trương Ngọc Nam, nguyên Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền phân tích, tư duy kiến tạo đòi hỏi cán bộ phải hướng tới kết quả thế nào, phải chủ động giải quyết các vấn đề để tạo ra các giá trị thực tiễn. Trong khi đó, ở một số nơi vẫn còn cán bộ có xu hướng tối ưu hóa sự an toàn. Họ tìm kiếm giải pháp an toàn nhất cho việc ra quyết định của mình bằng cách bám chặt vào việc phải làm đúng quy trình, đúng quy định, đúng thẩm quyền, tìm mọi cách để triệt tiêu hết các rủi ro.
Theo PGS.TS Trương Ngọc Nam, đổi mới không thể chỉ dừng lại ở bề nổi mà phải thay đổi toàn diện từ thể chế, cơ chế phân cấp phân quyền, đổi mới công tác đánh giá cán bộ cho đến bài toán quản trị rủi ro. Nói cách khác, toàn bộ hệ thống phải thực hiện những sự dịch chuyển mang tính bản lề: Chuyển từ văn hóa "không làm sai" sang văn hóa "tạo ra giá trị"; Chuyển từ cách làm "đúng quy trình" sang cách làm "chịu trách nhiệm về kết quả"; Chuyển từ cơ chế "xin - cho" sang cơ chế "phục vụ đồng hành"; Chuyển từ việc "kiểm soát để tránh rủi ro" sang "quản trị rủi ro để hành động".

Với một quan điểm và phương thức làm việc mới, cán bộ, công chức, viên chức phải chủ động quản trị rủi ro để hành động nhằm mang lại kết quả thực chất, chứ không phải tìm mọi cách né tránh rủi ro.
Khi nhận thức sâu sắc được chuyển hóa bằng việc làm, hành động kiến tạo, phục vụ và tạo ra được sản phẩm cụ thể, những giá trị đó mới chuyển hóa thành văn hóa công vụ thực thụ. Trên nền tảng văn hóa công vụ đó, chúng ta mới có thể làm thay đổi tận gốc nền tảng của hệ thống quản trị quốc gia bảo đảm hiện đại và hiệu quả.
Điểm đột phá từ trọng dụng đặc cách
Cùng với việc thiết lập cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, nhìn ở một góc độ khác Nghị quyết số 24-NQ/TW mở ra một hướng đi hoàn toàn mới với các chính sách khen thưởng, trọng dụng đặc cách, như xem xét bổ nhiệm vượt cấp, thăng quân hàm, nâng bậc lương trước thời hạn cho các cán bộ có thành tích đặc biệt xuất sắc.
Đánh giá về tính đột phá của chính sách này, PGS.TS Trương Ngọc Nam khẳng định, đây là một điểm mới có tính bước ngoặt ở Nghị quyết 24, cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy đánh giá và sử dụng cán bộ. Điều này không chỉ coi trọng quá trình thâm niên công tác hay sự tuần tự tiến bộ qua từng bước để hoàn thành công việc như trước đây, mà đặt trọng tâm cao độ vào năng lực thực tế, sản phẩm có trong sự đóng góp vượt trội. Khi chúng ta nói đến việc trọng nhân tài, phát huy nhân tài thì thực chất chính là nằm ở điểm cốt lõi này. Nếu một cán bộ thực sự có thành tích đặc biệt xuất sắc mà được kịp thời bổ nhiệm, thăng cấp, nâng lương sẽ tạo ra động lực vô cùng lớn cho quá trình đổi mới và cống hiến.
Tuy nhiên, theo PGS.TS Trương Ngọc Nam cũng lưu ý việc công nhận thành tích đặc biệt xuất sắc và sản phẩm cụ thể cần phải được xác định bằng những kết quả rất cụ thể, có kiểm chứng thực tế, có quy trình đánh giá khách quan, minh bạch. Song song với đó, việc thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ sau khi đặc cách là điều kiện không thể thiếu.
Thực tế cho thấy, nếu người quản lý trực tiếp đánh giá một cách chủ quan, cảm tình hay cảm tính, thì việc đặc cách chắc chắn sẽ biến tướng thành đặc quyền, thành cơ hội thăng tiến cho những người không xứng đáng.
Khép lại vấn đề, PGS.TS Trương Ngọc Nam khẳng định rằng, mục tiêu cuối cùng của một chính sách đúng không bao giờ là phá bỏ các nguyên tắc trong công tác cán bộ, mà là đổi mới cách vận dụng nguyên tắc để người có năng lực, có thành tích và thực sự vì lợi ích chung được phát hiện, được trọng dụng và được trao một cơ hội xứng đáng. Những cán bộ ấy xứng đáng có cơ hội để phát triển, và qua đó mang lại lợi ích thiết thực nhất cho dân, cho nước và cho Đảng.








