Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, sử dụng laser để đối phó những mục tiêu này có chi phí thấp hơn đáng kể so với các loại vũ khí động năng như tên lửa. Chương trình phát triển vũ khí laser của Mỹ đã được triển khai trong khoảng 50 năm qua. Theo các chuyên gia, công nghệ này đang từng bước được đưa từ phòng thí nghiệm ra môi trường tác chiến thực tế.
“Chúng tôi có thể theo dõi và nhắm mục tiêu UAV với độ chính xác rất cao, tập trung chùm tia vào vị trí mong muốn để vô hiệu hóa cảm biến hoặc phá hủy chính chiếc UAV”, Mark Neice, Chủ tịch công ty Directed Energy Consultants, đơn vị hợp tác với quân đội Mỹ, nói với The Post.
Tập trung năng lượng vào mục tiêu
Vũ khí laser sử dụng năng lượng từ máy phát điện hoặc hệ thống pin, sau đó chuyển đổi thành các photon. Chùm photon được hội tụ và hướng tới mục tiêu, tạo ra nhiệt lượng đủ lớn để làm hỏng, phá hủy hoặc khiến vật liệu của mục tiêu nóng chảy.
“Đây là loại vũ khí sử dụng ánh sáng, tập trung năng lượng vào mục tiêu trong vài giây - khoảng thời gian được gọi là ‘thời gian chiếu xạ’ (dwell time) - để vô hiệu hóa mục tiêu”, Jông ared Keller, người phụ trách bản tin Laser Wars, cho biết.
Theo ông Keller, việc đưa công nghệ laser ra khỏi phòng thí nghiệm và triển khai trong môi trường thực tế đang trở nên khả thi hơn. Một trong những bước tiến đáng chú ý là việc Lục quân Mỹ trao các hợp đồng trị giá hàng trăm triệu USD để phát triển hệ thống laser phục vụ tác chiến.
Một điểm đáng chú ý khác là các hệ thống này có thể được điều khiển bằng tay cầm chơi game Xbox đã được điều chỉnh. “Ngành công nghiệp trò chơi điện tử đã phát triển những bộ điều khiển rất hiệu quả. Vì vậy, quân đội có thể đặt câu hỏi tại sao phải phát triển một hệ thống điều khiển hoàn toàn mới khi có thể sử dụng những thiết bị tương tự tay cầm Xbox”, ông Keller nói.
Thử nghiệm đối phó UAV
Một phần tiến bộ gần đây của công nghệ laser được thúc đẩy từ nhu cầu đối phó UAV tại khu vực biên giới phía Nam nước Mỹ. Lực lượng Đặc nhiệm Biên giới phía Nam của Mỹ đã thử nghiệm công nghệ này để đối phó các UAV được cho là do các tổ chức buôn ma túy sử dụng. Theo các nguồn được dẫn, ít nhất 11 UAV đã bị bắn hạ trong quá trình thử nghiệm.
“Bất kỳ biện pháp nào giúp giảm mối đe dọa từ các tổ chức buôn ma túy hoặc gây khó khăn cho hoạt động của họ đều có giá trị. Công nghệ này cho thấy hiệu quả nhất định và việc sử dụng laser để đối phó UAV đang dần trở thành hiện thực”, Brent Ziarnick, chuyên gia nghiên cứu cấp cao về quốc phòng tại Hội đồng Chính sách Đối ngoại Mỹ lưu ý.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những hệ thống laser đang được triển khai trên tàu chiến ở Trung Đông và tại khu vực biên giới phía Nam hiện chủ yếu nhằm đối phó các phương tiện không người lái và các mối đe dọa vật thể, chưa được sử dụng để nhắm mục tiêu vào con người.
Tiềm năng thay đổi hậu cần quân sự
Các chuyên gia cho rằng vũ khí laser có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong phương thức tác chiến và hậu cần quân sự.
“Laser thể rắn có rất ít bộ phận chuyển động. Chỉ cần cung cấp đủ năng lượng, chúng ta có thể tạo ra một hệ thống phòng thủ hiệu quả. Về lý thuyết, điều này cũng giúp giảm phụ thuộc vào việc dự trữ đạn dược và có thể tạo ra những thay đổi đáng kể về hậu cần quân sự”, ông Ziarnick nhận định.
Theo ông Neice, khi công suất và tầm hoạt động của laser được nâng lên, khả năng đối phó với các mối đe dọa phức tạp hơn cũng được cải thiện.
Tuy nhiên, các hệ thống laser hiện nay vẫn có kích thước lớn và trọng lượng đáng kể. Những hệ thống đang được triển khai ở Trung Đông chủ yếu được lắp đặt cố định trên tàu chiến, thay vì có thể mang vác như các loại vũ khí cá nhân.
Một trong những hệ thống đáng chú ý là HELIOS (High Energy Laser with Integrated Optical-dazzler with Surveillance), được thiết kế để kết hợp năng lực laser năng lượng cao với khả năng giám sát và gây nhiễu, làm lóa các cảm biến quang học. Theo các báo cáo, hệ thống này sử dụng chùm laser công suất khoảng 60 kW để đối phó mục tiêu.
Phần lớn hình ảnh công khai cho thấy các hệ thống laser được thử nghiệm hoặc sử dụng để đối phó UAV cỡ nhỏ. Trong khi đó, Boeing gần đây giới thiệu hệ thống CLWS (Compact Laser Weapon System), được thiết kế để tiêu diệt UAV thuộc Nhóm 3, với trọng lượng lên tới khoảng 590 kg.
Những giới hạn của vũ khí laser
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã trực tiếp theo dõi một cuộc trình diễn vũ khí laser tại White Sands, khu vực thử nghiệm tên lửa ở miền Nam bang New Mexico, hồi tháng 6. Theo ông Keller, tại cuộc trình diễn, ông Hegseth được hướng dẫn sử dụng hệ thống điều khiển và đã bắn hạ một UAV.
Dù có nhiều tiềm năng, vũ khí laser vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Hệ thống cần điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi để hoạt động hiệu quả và có thể gặp khó khăn khi phải đối phó với số lượng lớn UAV cùng lúc.
Trong tương lai, công nghệ laser cũng có thể được nghiên cứu để ứng dụng trong lĩnh vực không gian. Lực lượng Không gian Mỹ đang quan tâm đến các công nghệ có khả năng hỗ trợ hoạt động tác chiến trên quỹ đạo Trái Đất.
Khi được hỏi liệu laser có thể trở thành một phần của các hệ thống vũ khí trong không gian hay không, ông Neice cho rằng khả năng này có thể xảy ra.
“Quá trình đưa công nghệ laser từ phòng thí nghiệm ra chiến trường đang có những bước tiến đáng kể”, ông Keller nhận định.
Sự phát triển của vũ khí năng lượng định hướng cho thấy laser đang dần chuyển từ một công nghệ thử nghiệm thành một thành phần được nghiên cứu và triển khai trong các hệ thống phòng thủ hiện đại, đặc biệt trong nhiệm vụ đối phó UAV và các mục tiêu trên không.
