Lại thêm 2 trường ở Hà Nội gặp sự cố bữa ăn bán trú

Phát hiện dấu hiệu bất thường, thay nguồn thực phẩm

Liên tiếp trong những ngày giữa tháng 9, bữa ăn bán trú tại hai trường ở Hà Nội phát sinh vấn đề. Ngày 11/9, phụ huynh Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn không tiếp nhận thực phẩm có dấu hiệu bất thường; tại Trường Tiểu học Mê Linh, nhà trường tạm dừng bán trú từ 15 đến 18/9 để lựa chọn lại đơn vị cung cấp. 

Tại Trường Tiểu học Mê Linh, xã Mê Linh, những phản ánh về bữa ăn bán trú xuất hiện sau khoảng một tuần học. Một phụ huynh có con học lớp 3 tại phân hiệu Tráng Việt cho biết nhà trường không có bếp ăn, sử dụng suất ăn do đơn vị bên ngoài chế biến và vận chuyển đến trường.

Theo phụ huynh, năm học trước mức tiền ăn là 30.000 đồng/suất, năm nay tăng lên 40.000 đồng, trong đó thành phố hỗ trợ 28.000 đồng, phụ huynh đóng thêm 12.000 đồng. Tuy nhiên, phụ huynh cho rằng chất lượng bữa ăn chưa tương xứng với mức tiền tăng thêm; có những ngày trẻ về nhà trong tình trạng đói và cho biết cơm ở trường không ngon.

Ngày 14/9, hình ảnh bữa ăn được phụ huynh chia sẻ cho thấy suất ăn gồm các món như đậu, ức gà, bắp cải và canh. Trong khi đó, thực đơn nhà trường công bố trong ngày có gà rang sả ớt, đậu rán sốt thịt băm, củ quả luộc. Đây là phản ánh của phụ huynh về sự khác biệt giữa suất ăn thực tế và thực đơn được công bố.

Sau khi tiếp nhận ý kiến phụ huynh, nhà trường thông báo tạm dừng tổ chức ăn bán trú từ ngày 15 đến 18/9 để UBND xã Mê Linh thực hiện lại việc lựa chọn đơn vị cung cấp.

Theo nhà trường, Công ty Ngôi Sao Xanh là đơn vị được UBND xã lựa chọn, chỉ định cung cấp suất ăn trong năm học này. Sau khi làm việc với phụ huynh và đơn vị cung cấp, nhà trường ghi nhận một số bất cập trong công tác phục vụ bán trú và doanh nghiệp thống nhất dừng cung cấp suất ăn.

Nhà trường cho biết những bất cập liên quan đến việc nhân viên phục vụ chưa thông thuộc địa bàn, khung giờ hoạt động giữa hai bên và kết cấu món ăn trong thực đơn chưa được thống nhất, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Trong thời gian UBND xã thực hiện lại quy trình lựa chọn đơn vị cung cấp, việc tổ chức bán trú được tạm dừng.

Trong khi đó, tại Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn, phường Yên Nghĩa, vấn đề được phát hiện ngay ở khâu tiếp nhận thực phẩm.

Sáng 11/9, đại diện phụ huynh kiểm tra đột xuất việc tiếp nhận thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú. Theo phản ánh của phụ huynh, khoảng 5 giờ sáng, khi thực phẩm được đưa đến trường, một số miếng thịt gà có dấu hiệu bất thường về màu sắc, mùi; tôm được cho là có cả loại tươi và không bảo đảm độ tươi. Nhà trường và đại diện phụ huynh không tiếp nhận số thực phẩm này, đồng thời yêu cầu đơn vị cung cấp thay thế.

Sau đó, UBND phường Yên Nghĩa kiểm tra hồ sơ và xác định nguồn tôm, thịt gà ngày 11/9 nằm trong chuỗi cung ứng có hợp đồng, hóa đơn, chứng từ để truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh và làm việc với các bên, địa phương yêu cầu đơn vị cung cấp suất ăn chấm dứt hợp đồng với hai nhà cung cấp tôm và thịt gà liên quan đến số thực phẩm được xác định là chưa bảo đảm chất lượng.

Các nguồn thực phẩm thay thế phải bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, có đầy đủ hồ sơ, nguồn gốc và khả năng truy xuất theo quy định. UBND phường cũng yêu cầu nhà trường tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất, đồng thời tạo điều kiện để đại diện cha mẹ học sinh tham gia giám sát.

Một điểm đáng chú ý khác là UBND phường Yên Nghĩa thống nhất tổ chức thêm một điểm nấu ăn tại Phân hiệu I của Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn sau khi hoàn thiện các điều kiện cần thiết, phấn đấu đưa vào hoạt động từ ngày 18/9.

Từ suất ăn đến nguồn thực phẩm: Khâu nào cần siết lại?

Hai sự việc tại Mê Linh và Lê Trọng Tấn có tính chất khác nhau nhưng cùng xuất hiện ở những khâu rất gần với bữa ăn của học sinh: một bên là chất lượng và tổ chức phục vụ suất ăn, một bên là việc tiếp nhận nguyên liệu đầu vào. Đáng chú ý, đây không phải những trường hợp đầu tiên phát sinh vấn đề về bữa ăn bán trú tại Hà Nội ngay trong những tuần đầu năm học.

Trước đó, tại Trường Tiểu học Trung Giã, phụ huynh phản ánh suất ăn 40.000 đồng chưa tương xứng với số tiền. Qua kiểm tra, nhà trường ghi nhận đơn vị cung cấp giao suất ăn chậm. Tại phân hiệu An Lạc, có thời điểm học sinh phải chờ đến khoảng 12 giờ mới có cơm, ảnh hưởng thời gian ăn và nghỉ trưa, nhất là học sinh lớp 1, lớp 2.

Nhà trường sau đó đã xử lý các bất cập với đơn vị cung cấp, trong đó có việc thay đổi đơn vị cung cấp suất ăn. Những vấn đề được ghi nhận không chỉ liên quan thời gian giao nhận mà còn có khay đựng thức ăn chưa phù hợp, gây khó khăn trong việc bảo đảm định lượng và phục vụ học sinh.

Những sự việc liên tiếp cho thấy bài toán bữa ăn bán trú không chỉ nằm ở việc có đủ kinh phí hay có thực đơn được xây dựng trước. Khoảng cách giữa quy trình trên giấy và việc thực hiện thực tế mới là vấn đề cần được nhìn kỹ.

Theo Hướng dẫn 02/HD-BCĐ của Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm thành phố Hà Nội, năm học 2026-2027, bữa ăn bán trú được tổ chức theo hai mô hình: nấu ăn tại trường và cung cấp suất ăn sẵn. Với mô hình suất ăn sẵn, cơ sở chuyên nghiệp tổ chức nấu tại địa điểm ngoài trường rồi vận chuyển đến cơ sở giáo dục.

Trong mô hình sử dụng suất ăn hoặc nguyên liệu từ bên ngoài, nhiều mắt xích cùng tham gia: lựa chọn nhà cung cấp, ký hợp đồng, lựa chọn nguồn nguyên liệu, vận chuyển, tiếp nhận, chế biến, chia suất và giám sát tại trường. Chỉ cần một mắt xích thiếu chặt chẽ, chất lượng bữa ăn cuối cùng có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, việc có đầy đủ hợp đồng, hóa đơn và hồ sơ truy xuất nguồn gốc không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua khâu kiểm tra thực tế khi thực phẩm được đưa đến trường. Vụ việc tại Lê Trọng Tấn cho thấy nhà trường và phụ huynh vẫn phải kiểm tra cảm quan thực phẩm trước khi tiếp nhận; số thực phẩm bị nhận định có dấu hiệu chưa bảo đảm đã được từ chối và yêu cầu thay thế.

Ở chiều ngược lại, vụ việc tại Mê Linh cho thấy lựa chọn được một đơn vị cung cấp chưa phải là điểm kết thúc. Đơn vị đó có đáp ứng được yêu cầu về nhân sự, thời gian giao nhận, phối hợp với nhà trường và thực hiện đúng thực đơn hay không cũng cần được kiểm tra trong quá trình thực hiện.

Đây cũng là lý do trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường và chính quyền địa phương trong tổ chức, giám sát bữa ăn bán trú đang được đặt ra rõ hơn.

Sau những phản ánh đầu năm học, ngày 9/9, Thành ủy Hà Nội ban hành Công văn 1212-CV/TU, yêu cầu kiểm tra, xác minh những trường hợp báo chí phản ánh, khắc phục ngay bất cập và xử lý tập thể, cá nhân liên quan nếu có vi phạm. Công văn cũng nêu một số hạn chế như chất lượng, khẩu phần chưa tương xứng với mức kinh phí; giao suất ăn chậm; kiểm tra, giám sát có nơi còn hình thức và công cụ giám sát chưa phát huy đầy đủ hiệu quả.

Ngày 12/9, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức tập huấn công tác tổ chức bữa ăn bán trú cho 625 hiệu trưởng trường mầm non, tiểu học công lập. Tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Trần Lưu Hoa nhấn mạnh an toàn thực phẩm và nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của các cơ sở giáo dục.

Vấn đề đặt ra lúc này không chỉ là xử lý từng sự việc khi phụ huynh phát hiện, mà phải làm sao để những bất thường được nhận diện trước khi suất ăn đến tay học sinh. Bởi với bữa ăn bán trú, phụ huynh có thể tham gia giám sát nhưng không thể ngày nào cũng có mặt tại trường để kiểm tra từng túi tôm, miếng thịt hay từng suất cơm. Hệ thống kiểm soát phải đủ chặt để việc giám sát không phụ thuộc vào việc “có phụ huynh phát hiện hay không”.

Những sự cố liên tiếp tại Trung Giã, An Lạc, Mê Linh và Lê Trọng Tấn cho thấy bữa ăn bán trú đang bộc lộ vấn đề ở nhiều khâu, từ lựa chọn nhà cung cấp, nguồn nguyên liệu, vận chuyển đến tổ chức và giám sát tại trường. Việc phát hiện, chấn chỉnh sau mỗi vụ việc là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải bịt những khoảng trống trong quy trình để vấn đề được nhận diện và xử lý trước khi ảnh hưởng trực tiếp đến bữa ăn và niềm tin của phụ huynh, học sinh.