Kiên quyết ngăn chặn mua bán, môi giới trục lợi hiến, ghép mô, tạng

Văn Ngân/VOV.VN | 21/11/2026, 19:18

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) hướng tới bảo vệ người hiến, chống thương mại hóa và phân bổ mô, tạng công bằng. Luật bổ sung hình thức hiến sau chết tuần hoàn, tăng giám sát và quản lý thống nhất.

Nghiêm cấm mua bán, thương mại hóa hoạt động hiến, ghép

Sáng 21/11, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), gồm 7 chương, 39 điều, hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, không vì mục đích thương mại.

Luật quy định 29 nhóm hành vi bị nghiêm cấm: Chiếm đoạt, mua bán mô, bộ phận cơ thể người và xác; dụ dỗ, lừa dối, đe dọa, ép buộc hiến; lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi, giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc lệ thuộc để thực hiện việc hiến, lấy.

Luật nghiêm cấm lấy, ghép, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể vì mục đích thương mại; quảng cáo, môi giới để trục lợi; lợi dụng điều phối để tạo ưu tiên trái quy định; tổ chức cho người Việt Nam ra nước ngoài mua bán tạng hoặc đưa người nước ngoài vào Việt Nam ghép tạng trái phép.

Đăng ký hiến chỉ áp dụng với người từ đủ 18 tuổi; không lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi. Luật cũng nghiêm cấm việc người hiến từ đủ 25 tuổi trở lên nêu đích danh, chỉ định hoặc lựa chọn người được ghép, trừ trường hợp người bệnh chờ ghép là thành viên gia đình.

Mở rộng nguồn hiến, bảo vệ người hiến khi còn sống

Luật bổ sung hiến bộ phận cơ thể sau chết tuần hoàn, tức mất chức năng tuần hoàn, hô hấp không thể phục hồi. Hình thức này được áp dụng, giúp mở rộng nguồn hiến từ người đã qua đời, giảm phụ thuộc vào người hiến còn sống.

Người hiến khi còn sống phải được tư vấn, đánh giá độc lập về tâm lý, pháp luật và sức khỏe, phù hợp độ tuổi; có quyền từ chối bất kỳ lúc nào. Đăng ký hiến không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện. Khi người hiến hoặc người đại diện, cha đẻ, mẹ đẻ từ chối hay không đồng thuận thì không được tiến hành hiến, lấy.

Độ tuổi hiến khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình được nâng từ đủ 18 lên đủ 25 tuổi; người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho người thân. Người đánh giá điều kiện hiến phải độc lập với người chỉ định ghép và người tư vấn.

Việc lấy chỉ được thực hiện khi có văn bản đồng ý của Hội đồng tư vấn gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý; thành viên hội đồng không tham gia lấy, ghép trường hợp đó. Công an, UBND và cơ quan liên quan phối hợp xác minh quan hệ nhân thân, nơi cư trú của người hiến và người nhận.

Minh bạch xác định chết não, điều phối ghép tạng

Việc xác định chết não, chết tuần hoàn phải theo quy trình, tiêu chuẩn chuyên môn, bảo đảm khách quan, độc lập. Thành viên hội đồng không đồng thời là bác sĩ điều trị, người tư vấn hiến hoặc ê-kíp lấy, ghép. Luật nghiêm cấm làm sai lệch kết quả và lấy mô, bộ phận cơ thể khi chưa rõ nguyên nhân tử vong hoặc có dấu hiệu bất thường, nghi vi phạm pháp luật.

Cơ quan điều phối quốc gia thực hiện điều phối ghép thống nhất trên toàn quốc qua cơ sở dữ liệu, trừ trường hợp luật định. Phân bổ phải bảo đảm hòa hợp, công bằng, khách quan, minh bạch, không phân biệt kinh tế, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, giới tính, nơi cư trú.

Các tiêu chí xem xét cụ thể gồm mức độ cấp thiết về y khoa, hiệu quả sau ghép, yếu tố chuyên môn, đặc điểm người bệnh và thời gian chờ ghép. Luật quy định ưu tiên trẻ em, người đã hiến bộ phận cơ thể người và một số thân nhân của người hiến đã chết não, chết tuần hoàn.

Cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột của người chết não, chết tuần hoàn đã hiến bộ phận cơ thể ưu tiên nếu có tên trong danh sách chờ ghép tại thời điểm người thân hiến tặng. Các bộ phận còn lại phải điều phối theo quy định chung. Mọi trường hợp hiến, ghép phải cập nhật; nghiêm cấm sửa tiêu chí ưu tiên, can thiệp dữ liệu hoặc lợi dụng điều phối để trục lợi.

Bảo mật dữ liệu, chăm lo quyền lợi người hiến

Cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, lưu thông tin đăng ký hiến, danh sách chờ ghép, quản lý và điều phối. Thông tin cá nhân phải được mã hóa, bảo mật, công bố ẩn danh, trừ trường hợp pháp luật quy định khác; dữ liệu liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh điện tử.

Người hiến bộ phận cơ thể được chăm sóc, phục hồi sức khỏe, khám định kỳ và đóng bảo hiểm y tế. Với người hiến xác, cơ sở tiếp nhận phải có đủ điều kiện, phối hợp gia đình tổ chức lễ truy điệu, khôi phục thẩm mỹ thi thể, mai táng hoặc bàn giao thi thể, tro cốt theo nguyện vọng.

Nhà nước bảo đảm ngân sách cho truyền thông, dữ liệu, điều phối, bảo quản, vận chuyển và chăm sóc người hiến; cho phép thành lập quỹ hiến tạng hỗ trợ chi phí chưa được ngân sách, bảo hiểm y tế chi trả. Ngày 20/5 hằng năm là Ngày Tri ân người hiến mô, bộ phận cơ thể.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, triển khai đồng bộ

Chính phủ thống nhất quản lý; Bộ Y tế là cơ quan đầu mối, các bộ, ngành và địa phương phối hợp thực hiện. Luật dự kiến có hiệu lực từ 1/1/2028; cơ sở dữ liệu phải vận hành trước 31/12/2028. Đăng ký hiến, thẻ hiến và danh sách chờ ghép theo luật hiện hành tiếp tục có giá trị, được cập nhật lên hệ thống mới.

Luật bảo đảm tự nguyện từ phía người hiến; khách quan khi xác định chết não, chết tuần hoàn; an toàn trong chuyên môn; công bằng trong điều phối; minh bạch trong quản lý dữ liệu và nghiêm cấm mua bán, môi giới, trục lợi.

Luật nhằm tôn trọng nghĩa cử hiến tặng, bảo vệ người hiến và gia đình, tạo cơ hội ghép tạng công bằng cho người bệnh, ngăn hành vi lợi dụng hoạt động nhân đạo và lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm cộng đồng.

Bài liên quan
Đọc tiếp

(0) Bình luận
Nổi bật VOVLIVE
Thời tiết ngày 21/11: Miền Bắc rét đậm, miền Trung mưa lớn
Thời tiết ngày 21/11, Bắc Bộ tiếp tục rét, vùng núi có nơi rét đậm, rét hại. Miền Trung, đặc biệt từ TP. Huế đến phía Bắc Duyên hải Nam Trung Bộ, có mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to và dông; Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng.
Mới nhất