TS. Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công đưa ra quan điểm này trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Điện tử Tiếng Nói Việt Nam (VOV)
Sử dụng lực lượng điều động để “dẫn dắt”, “cầm tay chỉ việc” cho đội ngũ tại chỗ
PV: Việc đưa cán bộ có chuyên môn sâu về cơ sở như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp có tác động như thế nào đến việc nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ cơ sở cũng như chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân, DN, thưa ông?
TS. Đoàn Văn Tình: Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất xác đáng, kịp thời, phản ánh yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn quản trị địa bàn sau 1 năm vận hành mô hình tổ chức mới. Khi cấp xã trở thành trung tâm quản trị trực tiếp với khối lượng nhiệm vụ phân cấp lớn, việc đưa cán bộ chuyên môn sâu về cơ sở không đơn thuần là bổ sung nhân lực, mà là xác lập nền tảng để bộ máy vận hành chuyên nghiệp, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả hơn.
Tác động đầu tiên là sự chuyển dịch năng lực thực thi. Hiện nay, cấp cơ sở đang đối mặt với những vấn đề phức tạp về đất đai, quy hoạch, đầu tư,… mà nếu chỉ trông chờ vào kinh nghiệm tại chỗ thì khó đáp ứng yêu cầu. Sự tăng cường cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu về cơ sở giúp “lấp đầy” các khoảng trống về trình độ, bảo đảm quy trình thẩm định, giải quyết công việc diễn ra đúng quy định ngay từ điểm chạm đầu tiên, tránh tình trạng hồ sơ phải chuyển đi, chuyển lại giữa các cấp.
Tác động thứ hai là tạo ra môi trường đào tạo tại chỗ hiệu quả. Khi làm việc cùng những cán bộ chuyên môn giỏi, đội ngũ tại cơ sở sẽ học hỏi được tư duy hệ thống và kỹ năng xử lý công việc khoa học hơn. Đây chính là cách thiết thực nhất để chuẩn hóa đội ngũ, giúp cấp xã không chỉ làm được việc mà còn làm đúng, làm nhanh.
Cuối cùng, chất lượng phục vụ người dân, DN sẽ được nâng cao rõ rệt. Khi đội ngũ nắm vững chuyên môn, làm chủ dữ liệu số, họ sẽ chủ động tư vấn, hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục một cách minh bạch, tiết kiệm thời gian, tạo niềm tin và sự hài lòng vào chính quyền cơ sở.
PV: Theo ông, nên ưu tiên điều động cán bộ từ tỉnh xuống cơ sở hay đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tại chỗ để đáp ứng yêu cầu lâu dài?
TS. Đoàn Văn Tình: Tôi cho rằng đây là hai giải pháp biện chứng, bổ trợ cho nhau trong một chiến lược tổng thể. Chúng ta cần sự linh hoạt trong thực hiện.
Việc điều động cán bộ từ tỉnh xuống đóng vai trò như một lực lượng nòng cốt để tháo gỡ ngay những “điểm nghẽn” ở cơ sở. Với tư duy vĩ mô và kỹ năng xử lý tình huống tốt, họ sẽ là người định hình phương thức vận hành bộ máy mới, giúp cơ sở ổn định và thông suốt nhanh nhất.
Song song đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ tại chỗ là chiến lược căn cơ, bền vững. Cán bộ bản địa có lợi thế lớn về sự am hiểu phong tục, tập quán và đặc điểm địa bàn - những yếu tố giúp chính sách đi vào cuộc sống một cách gần gũi nhất.
Do vậy, phương án tối ưu là sử dụng lực lượng điều động để “dẫn dắt”, “cầm tay chỉ việc” cho đội ngũ tại chỗ. Sự cộng hưởng giữa trình độ chuyên môn của cán bộ từ tỉnh và sự gắn bó, am hiểu địa bàn của cán bộ tại chỗ sẽ tạo nên sức mạnh tổng thể cho chính quyền cơ sở. Đó là cách để chúng ta xây dựng thế hệ cán bộ tuyến đầu vừa có năng lực kỹ trị, vừa có sự thấu cảm dân sinh.
Những năm tháng rèn luyện tại cơ sở cần được coi là tiêu chí ưu tiên trong quy hoạch, bổ nhiệm
PV: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu có chính sách tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và cơ chế khuyến khích phù hợp để cán bộ yên tâm công tác. Điều này đã được nhắc đến nhiều nhưng theo ông vì sao các chính sách vẫn chưa đủ sức thu hút, giữ chân người tài ở cơ sở?
TS. Đoàn Văn Tình: Thực tế này phản ánh những tồn tại mà chúng ta cần nhìn nhận khách quan để có giải pháp trúng đích. Để giữ chân nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở vùng khó, chính sách cần giải quyết được sự tương xứng giữa trách nhiệm và đãi ngộ.
Vấn đề đầu tiên là cần thiết kế phụ cấp gắn chặt với áp lực thực tế của từng địa bàn. Cần có sự khác biệt rõ rệt về chính sách cho những cán bộ dám dấn thân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Vấn đề tiếp theo là tạo lập môi trường làm việc chuyên nghiệp. Người có năng lực cần một hạ tầng dữ liệu đồng bộ, quy trình liên thông hiện đại để phát huy khả năng. Nếu vẫn làm việc theo lối cũ, giấy tờ thủ công, cán bộ sẽ khó thấy được giá trị của việc đổi mới sáng tạo.
Cuối cùng là cơ hội thăng tiến. Cần thiết lập “lối ra” rõ ràng cho cán bộ tại vùng khó: Những năm tháng rèn luyện tại cơ sở cần được coi là tiêu chí ưu tiên trong quy hoạch, bổ nhiệm lên các vị trí cao hơn. Khi cán bộ thấy được lộ trình phát triển minh bạch và được bảo vệ khi dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, họ sẽ yên tâm gắn bó và cống hiến lâu dài.
PV: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp quy mô dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, đặc điểm vùng miền và khối lượng công việc. Để phân bổ nguồn lực sát thực tế, theo ông cần xây dựng những tiêu chí và chỉ số nào nhằm bảo đảm khách quan, minh bạch và tránh xin - cho?
TS. Đoàn Văn Tình: Cơ chế phân bổ nguồn lực theo định mức tĩnh hiện nay cần được thay thế bằng phương thức quản trị dựa trên dữ liệu thực chứng. Để bảo đảm khách quan, minh bạch và tránh xin - cho, bộ tiêu chí phân bổ cần tập trung vào các nhóm chỉ số định lượng:
Quy mô khối lượng công việc thực tế. Thay vì chia biên chế dựa trên loại hình đơn vị hành chính cơ học, cần tính toán dựa trên quy mô dân số, diện tích địa bàn, số hồ sơ hành chính phát sinh và tính chất đặc thù của địa bàn (đô thị hóa, miền núi, biên giới). Nơi nào có khối lượng công việc lớn, áp lực thực thi cao, nguồn lực phải được ưu tiên phân bổ tương ứng.
Kết quả phục vụ dựa trên đánh giá thực chứng. Nguồn lực phải dẫn luồng về nơi có năng lực quản trị xuất sắc. Chúng ta cần sử dụng Chỉ số hài lòng và hiệu quả xử lý công việc thực tế làm thước đo. Địa phương nào phục vụ dân tốt, giải ngân vốn đầu tư công minh bạch, giải quyết việc cho DN kịp thời thì sẽ được ưu tiên cơ chế phân bổ nguồn lực nhiều hơn.
Yếu tố then chốt là chuẩn hóa hệ thống dữ liệu số. Khi toàn bộ dữ liệu về dân cư, hạ tầng, khối lượng thủ tục hành chính được số hóa và liên thông trên hệ thống quốc gia, sự can thiệp của con người vào quá trình phân bổ sẽ giảm thiểu tối đa. Việc dựa vào các thuật toán xử lý dữ liệu khách quan sẽ giúp loại bỏ tư duy xin - cho, đảm bảo nguồn lực quốc gia được tối ưu hóa theo đúng yêu cầu phát triển của từng địa phương.
PV: Xin cảm ơn TS!
