Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng văn phòng Luật sư Đồng đội tư vấn các quy định liên quan đến hành vi đưa ma túy cho người khác sử dụng:
Một thính giả giấu tên ở tỉnh Nghệ An nêu băn khoăn:
Con tôi là sinh viên của một trường đại học tại Đà Nẵng. Ban đầu, con thuê trọ ở một mình. Sau có một người bạn cùng lớp nói đang gặp khó khăn về kinh tế nên mong muốn được ở ghép. Vì nể bạn và thấy ở một mình cũng buồn nên con tôi đồng ý. Gần đây, gia đình tôi nhận được thông tin con bị bắt do có liên quan đến một vụ án ma túy. Hỏi bạn bè con tôi mới được biết, bạn ở cùng con nghiện ma túy, có lần con nhìn thấy bạn sử dụng ma túy nên yêu cầu bạn ra chuyển đi, tuy nhiên, do bạn hứa sẽ không tái phạm nên con vẫn cho bạn ở lại. Hôm đó khi trở về phòng trọ, thấy bạn đang lên cơn nghiện, bạn có nhờ con lấy hộ tép thuốc để trong ngăn kéo. Thấy bạn đau đớn, vật vã, con không nghĩ nhiều liền chạy đi lấy giúp bạn. Đúng lúc đó, công an ập vào bắt cả hai. Xin hỏi trường hợp con tôi có thể bị xử lý như thế nào? Chúng tôi có thể làm gì để giúp con?
Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng văn phòng Luật sư Đồng đội cho biết, với hành vi lấy gói ma túy từ nơi cất giấu và đưa cho người khác sử dụng có thể bị cơ quan điều tra xem xét về vai trò đồng phạm, giúp sức trong tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” theo Điều 255 Bộ luật Hình sự, nếu có căn cứ chứng minh biết rõ đó là ma túy và cố ý tạo điều kiện cho người khác sử dụng. Tội danh này có khung hình phạt cơ bản từ 02 năm đến 07 năm tù, các khung tăng nặng có thể lên tới 15 năm, 20 năm hoặc tù chung thân tùy tính chất, mức độ hành vi.
Ngoài ra, nếu quá trình điều tra xác định có hành vi quản lý, cất giữ số ma túy đó thì còn có thể bị xem xét về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy theo Điều 249 Bộ luật Hình sự, với mức hình phạt phụ thuộc vào loại và khối lượng ma túy thu giữ.
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, đối với các tội phạm về ma túy, đa số đều được thực hiện với lỗi cố ý, tức là người thực hiện phải nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và mong muốn hoặc bỏ mặc hậu quả xảy ra.
Trong trường hợp không nghiện ma túy, không tham gia mua bán, tàng trữ, không có sự bàn bạc, thống nhất ý chí từ trước với người bạn, đồng thời việc lấy gói ma túy chỉ xuất phát từ tâm lý nhất thời khi thấy người nghiện lên cơn vật vã mà không nhằm giúp sức cho việc sử dụng ma túy, thì đây là những tình tiết rất quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không còn phụ thuộc vào vấn đề then chốt, cơ quan điều tra có chứng minh được đối tượng biết rõ đó là ma túy và nhận thức được việc đưa gói ma túy cho người khác là đang tạo điều kiện cho hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hay không. Vì vậy, cơ quan điều tra sẽ phải đánh giá toàn diện các chứng cứ để xác định chính xác vai trò của từng cá nhân trong vụ việc.
Đối với trường hợp này, cần chủ động thu thập các tài liệu, chứng cứ có lợi như:
- Kết quả xét nghiệm ma túy, nếu thể hiện không sử dụng ma túy thì đây là căn cứ quan trọng để chứng minh không có sự gắn bó với hoạt động sử dụng ma túy.
- Lời khai của bạn bè, người cùng lớp, chủ nhà trọ hoặc những người biết rõ việc người con đã từng yêu cầu người bạn chuyển đi sau khi phát hiện sử dụng ma túy.
- Các tin nhắn, cuộc gọi, đoạn trao đổi thể hiện sự phản đối việc sử dụng ma túy hoặc không hề tham gia mua bán, tàng trữ, sử dụng ma túy.
- Các tài liệu chứng minh không góp tiền mua ma túy, không quản lý, cất giữ hay sở hữu số ma túy bị thu giữ.
- Những chứng cứ thể hiện hành vi lấy gói ma túy chỉ diễn ra tức thời theo lời nhờ của người khác mà không có sự chuẩn bị, bàn bạc hoặc thống nhất từ trước.
Bên cạnh đó, cần đề nghị cơ quan điều tra làm rõ nguồn gốc số ma túy, ai là người mua, ai là người quản lý, ai là người sử dụng thường xuyên và vai trò cụ thể của từng người trong vụ việc. Việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự là nguyên tắc rất quan trọng nhằm tránh trường hợp quy kết trách nhiệm không đúng với mức độ tham gia thực tế của mỗi cá nhân.
