Trong vụ án này, bị can Bùi Thanh Bình, Trợ lý HĐQT VNS, Tổng giám đốc VTM bị đề nghị truy tố về 3 tội danh gồm: “Nhận hối lộ”, “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”.
Ông Lê Ngọc Hưng, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai và Đỗ Trường Giang, cựu Giám đốc Sở Công Thương Lào Cai bị đề nghị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Cựu Chủ tịch VNS Mai Văn Tinh cùng 15 bị can khác bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”. Bị can Nguyễn Trường Giang, nguyên Trưởng phòng quản lý chất lượng và đo lường VTM bị cáo buộc phạm tội “Nhận hối lộ”.
Trần Tuấn Dũng, Trợ lý HĐQT VNS, thành viên HĐTV VTM bị cáo buộc “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”.
Theo Kết luận điều tra, VNS là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và cùng 2 cổ đông khác thành lập VTM gồm Công ty Khoáng sản Lào Cai, Công ty Khống chế cổ phần gang thép Côn Minh – Trung Quốc (Công ty Côn Minh).
Sai phạm đầu tiên xảy ra từ năm 2009, xảy ra tại UBND tỉnh Lào Cai khi các cổ đông góp vốn vào VTM đồng ý để Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu EPC tại nhà máy Gang thép Lào Cai trị giá 160 triệu USD.
Bị cai Mai Văn Tinh khai, mức giá trên không có cơ sở vì một số nhầ thầu khác đang chào giá ở mức 126 đến gần 144 triệu USD. Tuy nhiên, các bị can vẫn để Công ty Côn Minh thực hiện EPC vì nghĩ doanh nghiệp này là cổ đông của VTM nên sẽ có trách nhiệm hơn.
Kết luận giám định thể hiện, việc để Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu đã gây thiệt hại tổng cộng hơn 244 tỷ đồng cho nhà nước, gồm của VNS là hơn 234 tỷ đồng và Công ty Khoáng sản Lào Cai thiệt hại 10 tỷ đồng.
Các sai phạm tiếp theo xảy ra trong hoạt động kinh doanh, bán than cốc hoặc quặng sắt cho các doanh nghiệp trong nước hoặc xuất khẩu sang Trung Quốc của VTM.
Theo điều tra, Bùi Thanh Bình, Trợ lý HĐQT VNS, Tổng giám đốc VTM, đã nhận tiền của các doanh nghiệp thu mua rồi bán hàng ở mức tiền thấp hơn giá thị trường cho họ.
Ông Bình ký 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp trong nước và đã thực hiện 25 hợp đồng tổng trị giá hơn 2.950 tỷ đồng, thấp hơn giá thị trường nên gây thiệt hại hơn 434 tỷ đồng. Qua đây, vị này được 8 doanh nghiệp hối lộ hơn 53 tỷ đồng.
Giai đoạn 2015 – 2020, một số doanh nghiệp sau khi mua quặng sắt của VTM lại xin UBND tỉnh Lào Cai cho bán sang Trung Quốc. Nhóm này đến gặp Nguyễn Ngọc Khiêm, Phó giám đốc Công ty Cáp treo Fansipan Sa Pa, nhờ giúp đỡ.
Bị can Khiêm gặp Lê Ngọc Hưng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai cùng Đỗ Trường Giang, Giám đốc Sở Công Thương Lào Cai, đề nghị cấp hạn mức xuất khẩu quặng sắt cho nhóm doanh nghiệp thân quen với mình và được đồng ý.
Sau đó, các doanh nghiệp này "cảm ơn" Lê Ngọc Hưng 355 triệu đồng và Đỗ Trường Giang 500 triệu đồng.
Bị can Nguyễn Ngọc Khiêm cũng được doanh nghiệp “chia phần” là 4,25 tỷ đồng cùng 100.000 USD. Ông Khiêm tặng lại cho Lê Ngọc Hưng 100 triệu, cho Đỗ Trường Giang 50 triệu nên bản thân còn hưởng lợi bất chính 4,1 tỷ đồng cùng 100.000 USD.
