Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã phát biểu như vậy tại Hội nghị của Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội với Tổ trưởng tổ Đảng Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố về chuẩn bị cho Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào chiều 16/10.
Đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng
Nhắc lại từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đến nay, Quốc hội đã thông qua 25 luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, Kỳ họp thứ hai có nhiều nội dung rất quan trọng, phải thông qua khối lượng công việc rất lớn. Tinh thần của Hội nghị Trung ương 3 và Trung ương 4 đã quyết định nhiều vấn đề trọng đại. Việc của Quốc hội là chuyển hóa đầy đủ, kịp thời, đúng tinh thần các chủ trương ấy thành các luật và nghị quyết có chất lượng.
Tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét 57 nội dung và nhóm nội dung: thông qua 39 luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật; cho ý kiến 4 dự án luật; quyết định 10 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước; cùng công tác giám sát và các vấn đề quan trọng khác. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, khối lượng công việc nhiều trong thời gian ngắn, do đó tinh thần xuyên suốt là: Khẩn trương nhưng không chủ quan, quyết nhanh nhưng không đơn giản, đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng.
Thước đo thành công của kỳ họp không nằm ở số lượng luật được thông qua, mà ở chỗ mỗi quyết định có tháo gỡ được điểm nghẽn, khơi thông được nguồn lực hay không. Vướng ở chủ trương, pháp luật hay ở tổ chức thực thi thì phải chỉ đúng; vướng ở đâu gỡ ở đó. Không lấy việc sửa luật thay cho trách nhiệm thực thi, nhưng cũng không để các quy định lỗi thời tiếp tục cản trở sự phát triển. Về cách thức làm luật, phải thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ, gắn liền với thẩm quyền, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực. Luật chỉ quy định những việc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; phân cấp, phân quyền rõ ràng, không làm thay Chính phủ và chính quyền địa phương.
Theo Chủ tịch Quốc hội, nhờ đổi mới tư duy làm luật trong hơn hai năm qua, đã phân định rất rõ việc của Quốc hội, Chính phủ và địa phương theo tinh thần: "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm; Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đóng vai trò kiến tạo".
Về bản lĩnh quyết định, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc đã chín, đã rõ thì dứt khoát quyết định, không lấy lý do "thận trọng" để trì hoãn. Việc còn ý kiến khác nhau thì thảo luận đến cùng, lấy lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân làm chuẩn mực cao nhất.
Dứt khoát chấm dứt tình trạng dàn trải trong đầu tư công
Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, dù còn nhiều khó khăn, trong hơn hai tháng còn lại của năm nay, đất nước ta phải phấn đấu đạt các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, đưa thu ngân sách nhà nước đạt 2,85 triệu tỷ đồng. Muốn vậy, phải tháo gỡ thể chế và thực thi quyết liệt mới có được kết quả.
Về nhiệm vụ trọng tâm của các đoàn đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu, công tác xây dựng pháp luật là "trọng tâm của trọng tâm".
Cùng với 21 luật và 11 nghị quyết đã thông qua tại kỳ họp trước, nếu kỳ này thông qua thêm 39 luật và 4 nghị quyết, thì trong năm 2026, Quốc hội sẽ ban hành 63 luật và 15 nghị quyết quy phạm pháp luật. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là nỗ lực vượt bậc để tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế.
Có nhiều đạo luật lớn và khó như: Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), cùng các Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Đầu tư, Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất... đều tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, đời sống nhân dân và hoạt động của doanh nghiệp. Các luật này đã được cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất; riêng Luật Đất đai và Bộ luật Hình sự đã lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân qua ứng dụng VNeID, Cổng thông tin điện tử, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu: "Thảo luận tại kỳ họp phải trúng, tập trung vào những vấn đề lớn, điểm nghẽn thể chế và những chính sách còn nhiều ý kiến khác nhau; không sa vào kỹ thuật lập pháp hay nhắc lại hồ sơ. Làm luật phải thực sự minh bạch, liêm chính; chấp hành nghiêm Quy định 178 của Trung ương, không để xảy ra tham nhũng chính sách, lợi ích nhóm nhen nhóm vào luật".
Nhấn mạnh, kinh tế - xã hội và ngân sách đầu tư công, mở đường cho năm bứt phá, Chủ tịch Quốc hội nêu, dù 9 tháng đầu năm GDP tăng trưởng 9,01%, nhưng mới có 12/34 tỉnh, thành phố đạt mức tăng trưởng trên 10%. Tăng trưởng hiện nay đang dựa vào số ít địa phương, trong khi dư địa điều hành kinh tế vĩ mô ngày càng hẹp. Trên tinh thần đó, mỗi đại biểu cần nhìn thẳng vào các địa phương để xem điểm nghẽn nằm ở thể chế, nguồn lực hay khâu tổ chức thực hiện để có giải pháp cụ thể.
Năm 2027 là năm phải tăng tốc, bứt phá với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%. Các quyết định về ngân sách và đầu tư công phải chọn đúng trọng tâm, dồn sức cho các nhiệm vụ có sức lan tỏa, dứt khoát chấm dứt tình trạng dàn trải. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, các đại biểu Quốc hội cần nắm vững ba mối quan hệ lớn: tăng trưởng với nguồn lực; đầu tư công với đầu tư toàn xã hội; tài khóa với ổn định vĩ mô. Cùng với đó phải chú trọng bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, tài chính, an ninh kinh tế, an ninh chính trị nội bộ và an ninh văn hóa, tư tưởng.
Về công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, giám sát phải gắn liền với trách nhiệm và kết quả thực tế; đồng thời quán triệt Kết luận số 96 ngày 20/9/2026 của Bộ Chính trị về công tác giám sát nhiệm kỳ khóa XVI; nội dung chất vấn phải ngắn gọn, rõ ràng, đi thẳng vào trách nhiệm và hướng tới giải pháp; chất vấn chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra sự chuyển biến trong thực tế. Theo đó, tại kỳ họp này sẽ tăng cường hình thức chất vấn bằng văn bản. Tại hội trường, Quốc hội bố trí một ngày để chất vấn theo nhóm vấn đề.
