Hiểm họa rình rập từ những khoảng bỏ hoang
Nhiều ngày qua, những cơn mưa lớn liên tục đổ xuống khu vực giáp ranh giữa phường Tân Đông Hiệp và phường Đông Hòa, TP.HCM (trước là TP. Dĩ An, tỉnh Bình Dương) và phường Biên Hòa, TP. Đồng Nai (trước là phường Hóa An, TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) khiến khu vực này ngập sâu, nước chảy xiết, gây sạt lở.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy tình trạng sạt lở tại suối Xiệp đang ở mức báo động. Do đoạn giữa của suối chưa được kè bê tông, dòng nước chảy xiết từ thượng nguồn đổ về đã khoét sâu vào lòng đất, tạo thành những hàm ếch ngay dưới mặt đường ven suối.
Nghiêm trọng hơn, một cây cầu dân sinh bắc qua suối cũng đã bị nước lũ đánh sập, hai cột điện ven suối đứng chênh vênh và có nguy cơ đổ bất cứ lúc nào.
Để tạm thời ứng phó, chính quyền địa phương đã giăng dây, đặt dải phân cách bê tông chắn 1/3 mặt đường nhằm cảnh báo người dân.
Bà Lê Thị Huệ (56 tuổi, sống tại khu vực này 30 năm) kể lại, mưa xuống là cả khu vực Quốc lộ 1K lẫn đường ven suối ngập như biển, nước dâng cao hơn 1 mét không còn thấy đường đi:
“Nước chảy mạnh lắm! Mưa xuống là nước chảy, tràn lên trên bờ, người dân đi qua lại không được. Những người ở xa, không biết mà đi qua lại nơi đây sẽ rất nguy hiểm."
Điều đáng nói, đoạn đường ven suối bên phía phường Tân Đông Hiệp có rất nhiều xe tải nặng, xe ben qua lại mỗi ngày. Nền đường yếu kèm sạt lở càng khiến con đường này trở thành nỗi ám ảnh của người dân khi đi qua đây.
Không chỉ vậy, nơi đây từng có vụ tai nạn đau lòng vào năm 2024 khi một chiếc ô tô cố vượt qua suối Xiệp trong cơn mưa đã bị dòng nước cuốn trôi, khiến một người phụ nữ tử vong.
Cần cơ chế khẩn cấp để cứu dự án
Theo tìm hiểu, để giải bài toán ngập khu vực này, Dự án cải tạo, mở rộng rạch Cái Cầu (suối Xiệp) có tổng chiều dài 3.580m, được UBND hai tỉnh Bình Dương và Đồng Nai thống nhất triển khai từ năm 2016.
Theo thỏa thuận, phía Bình Dương chịu trách nhiệm đầu tư xây dựng, trong khi địa phương có dự án đi qua chịu trách nhiệm đền bù, giải phóng mặt bằng.
Tính đến năm 2024, đơn vị thi công mới chỉ hoàn thành được 1.811m (gồm đoạn đầu và đoạn cuối). Trong khi đó, khúc giữa dài 1.659m và một phần đoạn cuối dài 110m lại hoàn toàn bế tắc do thiếu mặt bằng.
Lúc này, lòng suối ở đoạn giữa bị co lại khiến nước không thể thoát kịp mỗi khi mưa lớn. Nên đã gây tình trạng ngập úng cho Quốc lộ 1K và khu vực xung quanh.
Trước tình thế cấp bách đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của nhân dân, UBND tỉnh Bình Dương đã phải ban hành lệnh thi công khẩn cấp đối với gói thầu số 11 (hạng mục cống qua đường Quốc lộ 1K với chiều dài 172,7m, thời gian dự kiến 90 ngày) nhằm phòng chống thiên tai.
Lúc này, công tác giải phóng mặt bằng đoạn này được thực hiện gấp rút. Việc thi công cống qua Quốc lộ 1K đã hoàn thành trong năm 2025.
Ông Phạm Văn Hùng, người dân khu vực này cho biết, trước đây chính quyền nói vướng mặt bằng nên phải tạm dừng. Nhưng nay, người dân đã di dời, bàn giao mặt bằng mà lòng suối vẫn chưa được làm: "Lưu lượng giao thông qua tuyến đường này rất lớn, nên mỗi khi trời mưa, tình trạng ngập úng xảy ra kèm theo dòng nước chảy xiết gây nguy hiểm nghiêm trọng cho người qua lại. Cả năm nay nhưng vẫn chưa thấy đơn vị thi công làm tiếp. Người dân rất mong muốn các cơ quan chức năng nhanh chóng đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm an toàn giao thông và dứt điểm tình trạng ngập úng. Cả tuyến đường hiện chỉ còn vướng mắc ở đoạn này; nếu được hoàn thành sớm, vấn đề ngập úng tại đây sẽ được giải quyết".
Liên quan đến vấn đề này, Chủ đầu tư là Ban quản lý dự án ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Dương (nay là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM) cho biết, đến tháng 5/2025, Ban mới nhận bàn giao 1.235,9m mặt bằng còn lại gói thầu số 11 (rạch Cái Cầu). Do dự án đã hết hạn thực hiện trong năm 2025, Chủ đầu tư không đủ thời gian triển khai thi công.
Đơn vị đã xin gia hạn dự án đến hết năm 2029 để hoàn thành bồi thường giải phóng mặt bằng cho cả tuyến suối Nhum và rạch Cái Cầu.
Tuy nhiên, việc gói thầu số 11 chưa thể thi công thông thủy đã gây ngập, sạt lở, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ năm 2026, Chủ đầu tư kiến nghị cơ quan chức năng xem xét gia hạn thời gian thực hiện dự án đến hết năm 2027, để tập trung thi công hoàn thành gói thầu số 11 dự án rạch Cái Cầu. Sớm bàn giao mặt bằng của 2 trường hợp còn lại (phía TP.HCM và Đồng Nai) để triển khai thi công ngay trong quý III/2026.
Đồng thời kiến nghị UBND các phường cần chủ động nạo vét, khơi thông dòng chảy suối Xiệp, xử lý tạm thời các điểm sạt lở và di dời các hộ dân.
