TP.HCM vừa ghi nhận chùm ca bệnh do não mô cầu tại một trường học, trong đó có một học sinh tử vong. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh, do đó việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và chủ động phòng ngừa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Vậy bệnh lây truyền như thế nào, đâu là những dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý và người dân cần làm gì để bảo vệ bản thân, gia đình?
Phóng viên Ban VOV Giao thông Quốc gia có cuộc trao đổi với Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Ngọc Long, Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế về nội dung này.
PV: Thưa Tiến sĩ, từ chùm ca bệnh não mô cầu tại TP.HCM, ông đánh giá thế nào về mức độ nguy hiểm và nguy cơ lây lan của bệnh trong môi trường học đường?
TS. BS Vũ Ngọc Long: Bệnh nhiễm trùng do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh gây ra các bệnh nặng như viêm màng não mủ và những trùng huyết, để lại hậu quả nghiêm trọng như điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Môi trường trường học thường có mật độ học sinh cao, không gian phòng học kín, học sinh tiếp xúc gần và có nhiều hoạt động giao tiếp, sinh hoạt chung như là ăn uống, học tập, vui chơi,
Do đó, khi xuất hiện một ca bệnh trong trường học hoặc là có người lành mang trùng thì nguy cơ lây lan sang các bạn học cùng lớp cùng trường và các thầy cô giáo là rất cao nếu không được khoanh vùng và xử lý kịp thời.
PV: Bệnh não mô cầu lây qua những hình thức tiếp xúc nào? Những trường hợp nào cần đặc biệt lưu ý nguy cơ lây nhiễm?
TS. BS Vũ Ngọc Long: Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua việc hít phải các giọt bắn nước bọt, dịch tiết mũi họng bắn ra khi người bệnh hoặc người lành mang trùng ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở cự ly gần, hoặc là thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết như là dùng chung đồ dùng cá nhân như ly nước uống, khăn mặt, dụng cụ ăn uống.
Các trường hợp mà cần phải đặc biệt lưu ý trong các ổ dịch nhiễm trùng do não mô cầu là trẻ em, học sinh, sinh viên, đặc biệt là trong những lớp học hoặc những khu vực mà có mật độ đông như là khu nội trú, bán trú, khu ký túc xá.
Đặc biệt quan trọng, cần hết sức lưu ý những người có tiếp xúc gần với các ca bệnh như bạn học cùng lớp, hoặc các thầy cô giáo, người thân hoặc người chăm sóc trẻ và các bạn học sinh, sinh viên bị nhiễm bệnh.
Cũng phải lưu ý những trường hợp có bệnh nền mãn tính, những người có hệ miễn dịch suy giảm thì cũng sẽ có nguy cơ bệnh tiến triển nặng và tử vong rất là cao.
PV: Làm thế nào để phụ huynh phân biệt dấu hiệu cảnh báo não mô cầu với các triệu chứng cảm cúm thông thường?
TS. BS Vũ Ngọc Long: Trong thời gian vừa qua, cũng có nhiều trường hợp có bệnh cảm cúm thông thường trong các ổ dịch nhiễm trùng do não mô cầu, tuy nhiên chúng ta cũng cần phải phân biệt. Các bệnh cảm cúm thông thường với triệu chứng thường là mức độ nhẹ, khởi phát từ từ, ví dụ như sốt hoặc kèm theo hắt hơi, sổ mũi, đau họng, nhức mỏi cơ thể. Tuy nhiên hiếm khi có các dấu hiệu thần kinh hoặc xuất huyết ngoài da và thường tự khỏi sau vài ngày.
Đối với bệnh nhiễm trùng do não mô cầu thì thường có biểu hiện sốt cao đột ngột trên 38,5 độ và kèm theo rét run, thường có kèm theo các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn vọt, sợ ánh sáng, cổ cứng. Những trường hợp thể nặng thường xuất hiện nhanh các nốt ban xuất huyết và lan rộng nhanh, đây là những trường hợp rất cần phải cấp cứu tối khẩn.
PV: Khi xuất hiện ca bệnh tại trường học, nhà trường cần phối hợp với cơ quan y tế như thế nào để kiểm soát nguy cơ lây lan và tránh gây hoang mang?
TS. BS Vũ Ngọc Long: Khi xuất hiện ca bệnh tại trường học, nhà trường cần phải phối hợp chặt chẽ với các cơ quan y tế và chính quyền địa phương để triển khai các biện pháp điều tra dịch tễ khoanh vùng, xác định danh sách các trường hợp tiếp xúc và triển khai các biện pháp y tế dự phòng để ngăn ngừa việc lây lan dịch bệnh ra ngoài cộng đồng.
Tổ chức khử khuẩn toàn bộ bề mặt đồ dùng học tập, tay nắm cửa bàn ghế bằng chất tẩy rửa thông thường, tăng cường thông gió tự nhiên, mở rộng cửa sổ để bảo đảm thông khí tối đa, hạn chế việc tồn tại mầm bệnh ở trong môi trường trường học. Đặc biệt cần phối hợp với ngành y tế để theo dõi sức khỏe của học sinh và phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ để xét nghiệm, phát hiện sớm những trường hợp mắc bệnh.
Quan trọng là phải truyền thông một cách minh bạch đầy đủ tới các học sinh, gia đình học sinh và người dân trong khu vực có ổ dịch để triển khai các biện pháp phòng bệnh cũng như là nắm được các dấu hiệu của bệnh để phối hợp trong việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh mà không hoang mang lo lắng.
Tôi hy vọng rằng trong thời gian vừa qua, từ các vụ việc ổ dịch nhiễm trùng do não mô cầu tại thành phố Hồ Chí Minh, chúng ta cũng có sự chủ động tích cực hơn nữa trong việc triển khai các biện pháp phòng chống bệnh nhiễm trùng do não mô cầu trong các trường học và trong các cộng đồng nói chung để chúng ta giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh trong thời gian tới.
PV: Xin cảm ơn Tiến sĩ.
