Bãi xe thông minh tích hợp trạm sạc điện: Bài toán hạ tầng cho Hà Nội xanh

Áp lực giao thông tĩnh cùng nhu cầu điện tăng

Đây là nội dung được các chuyên gia, nhà khoa học thảo luận tại Hội thảo: “Cơ sở pháp lý, thực trạng và triển vọng phát triển bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện tại Hà Nội với tầm nhìn 100 năm” do Viện Hỗ trợ Pháp lý và Bảo vệ Môi trường phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức.

Phát biểu khai mạc, TS. Bùi Hồng Cường, Bí thư Chi bộ, Viện trưởng Viện Hỗ trợ Pháp lý và Bảo vệ Môi trường, cho rằng Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển theo định hướng đô thị xanh, thông minh và bền vững. Tuy nhiên, áp lực lớn từ giao thông tĩnh cùng xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện đang đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng đô thị.

Theo ông Bùi Hồng Cường, để giải quyết bài toán này cần có cơ sở pháp lý vững chắc, đánh giá toàn diện thực trạng quy hoạch và xây dựng tầm nhìn dài hạn cho hệ thống giao thông tĩnh kết hợp trạm sạc và năng lượng xanh.

Ông Phạm Xuân Dũng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, một trong những nội dung được quan tâm tại Hội thảo là việc nghiên cứu mô hình trung tâm đỗ xe thông minh tích hợp dịch vụ đô thị, trong đó kết hợp giữa: Hệ thống đỗ xe thông minh ứng dụng công nghệ số; Trạm sạc phương tiện điện; Dịch vụ rửa xe tự động, chăm sóc phương tiện; Khu café, không gian chờ trong thời gian sạc hoặc gửi xe; Dịch vụ xe trung chuyển kết nối với các khu chung cư, khu đô thị.

Mô hình này hướng tới việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất đô thị, giảm áp lực giao thông tại các khu vực đông dân cư, đồng thời tạo thêm các tiện ích phục vụ người dân. Việc phát triển bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện được đánh giá là một hướng đi phù hợp với xu thế chuyển đổi năng lượng, phát triển phương tiện xanh và xây dựng đô thị hiện đại.

Từ góc độ hạ tầng năng lượng, ông Phạm Ngọc Hoàn, Chủ tịch Dầu khí Bách khoa, cho rằng sự gia tăng phương tiện giao thông cá nhân và xu hướng điện hóa đang tạo sức ép đồng thời lên hệ thống giao thông tĩnh và hạ tầng điện của Thủ đô.

Theo số liệu được đưa ra tại Hội thảo, Bộ Công Thương ước tính đến cuối năm 2025, điện năng dành cho giao thông đường bộ khoảng 652 triệu kWh, tương đương 0,2-0,3% tổng điện thương phẩm.

Nếu đến năm 2030 có khoảng 1-1,6 triệu ô tô điện và 8-13 triệu xe máy điện, nhu cầu điện cho giao thông đường bộ có thể tăng lên khoảng 3,1-5,6 tỷ kWh/năm, tương đương 0,68-1,1% tổng điện thương phẩm.

Thách thức không chỉ nằm ở tổng sản lượng điện mà còn ở công suất cực đại và sự tập trung phụ tải theo thời gian, địa điểm và nhu cầu sạc. Một bãi đỗ có nhiều bộ sạc nhanh có thể hình thành phụ tải lớn trong thời gian ngắn. Khi nhiều phương tiện cùng sạc, công suất cực đại tăng mạnh, kéo theo yêu cầu về máy biến áp, cáp điện, thiết bị bảo vệ và năng lực đấu nối.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng diện tích mái che của bãi đỗ có thể được tận dụng để lắp đặt điện mặt trời. Điện sản xuất vào ban ngày có thể cung cấp trực tiếp cho bãi đỗ và trạm sạc, giảm lượng điện mua từ lưới. Khi kết hợp hệ thống lưu trữ, phần điện mặt trời dư thừa có thể được sử dụng vào thời điểm phù hợp, đồng thời pin lưu trữ hỗ trợ san tải khi nhiều bộ sạc hoạt động cùng lúc.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Ngọc Hoàn, Chủ tịch Công ty Dầu khí Bách khoa cho rằng, sự gia tăng nhanh của phương tiện giao thông cá nhân và xu hướng chuyển đổi xanh sang phương tiện điện hóa đang đặt ra thách thức lớn đối với cả hệ thống giao thông tĩnh và hạ tầng năng lượng tại Thủ đô.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung cấp, lắp đặt các giải pháp năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời, ông Phạm Ngọc Hoàn cho rằng cần nghiên cứu đồng thời các giải pháp kỹ thuật và cơ chế, chính sách để phát triển bền vững mô hình bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện sử dụng năng lượng xanh.

Bãi đỗ xe không chỉ để đỗ xe, có thể trở thành một hệ sinh thái dịch vụ

Một hướng được đề cập tại Hội thảo là phát triển trung tâm đỗ xe thông minh tích hợp nhiều dịch vụ đô thị. Ngoài hệ thống đỗ xe ứng dụng công nghệ số và trạm sạc phương tiện điện, mô hình có thể kết hợp dịch vụ rửa xe, chăm sóc phương tiện, khu vực cà phê, không gian chờ và xe trung chuyển kết nối các khu chung cư, khu đô thị.

Theo các đại biểu, cách tiếp cận này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đô thị, giảm áp lực giao thông tại những khu vực đông dân cư và tạo thêm tiện ích cho người dân. Bãi đỗ xe thông minh cũng cần được kết nối với hệ thống dữ liệu và thanh toán. Người dân có thể tìm chỗ đỗ, đặt chỗ, ra vào và thanh toán thuận tiện; đơn vị vận hành theo dõi tình trạng thiết bị, doanh thu và sự cố theo thời gian thực; cơ quan quản lý có dữ liệu phục vụ quy hoạch, điều tiết giao thông.

Các chuyên gia đồng thời lưu ý, tầm nhìn 100 năm không có nghĩa cố định một công nghệ trong suốt thời gian này. Công nghệ pin, bộ sạc, phần mềm quản lý năng lượng và phương thức thanh toán sẽ tiếp tục thay đổi. Vì vậy, yếu tố cần được bảo đảm lâu dài là quỹ đất, cấu trúc hạ tầng và khả năng mở rộng; thiết bị cần được thiết kế theo hướng mô-đun, có thể thay thế và nâng cấp.

Quy hoạch phải đi trước, tháo gỡ vướng mắc cho dự án

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Hồng Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng cần rà soát lại quy hoạch, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành để kịp thời tháo gỡ vướng mắc đối với từng hồ sơ, từng dự án cụ thể.

Theo ông Nguyễn Hồng Quân, nếu dự án còn vướng mắc thì phải có cơ chế giải quyết rõ ràng; nếu quy định còn bất cập thì cần tiếp tục điều chỉnh. Ông dẫn thực tế tình trạng thiếu và bất cập về giao thông, trong đó có giao thông tĩnh, đang hiện hữu tại các đô thị. Ùn tắc, thiếu không gian đỗ xe cho thấy bài toán không chỉ nằm ở quy hoạch mà còn liên quan đến cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện.

“Vấn đề là phải giải quyết như thế nào để sự phát triển ổn định, bền vững”, ông Nguyễn Hồng Quân nói.

Theo nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Nhà nước cần đi trước trong quy hoạch, xây dựng cơ chế, chính sách, quy chuẩn, tiêu chuẩn và tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp triển khai dự án. Doanh nghiệp có trách nhiệm tính toán phương án đầu tư cụ thể, bảo đảm hiệu quả kinh tế và khai thác tốt nguồn lực.

Đối với các dự án bãi đỗ xe thông minh, ông Nguyễn Hồng Quân cho rằng cần nghiên cứu nhiều giải pháp như khai thác không gian ngầm, phát triển công trình nhiều tầng, thiết kế theo mô-đun và tích hợp các chức năng, dịch vụ phù hợp. Bãi đỗ xe có thể kết hợp tiện ích, không gian cây xanh và các hạng mục phục vụ cộng đồng.

“Quy hoạch Nhà nước phải đi trước, cơ chế, chính sách phải đi trước để hỗ trợ doanh nghiệp. Còn việc xây dựng, tính toán, thiết kế phương án cụ thể trong từng dự án là trách nhiệm của doanh nghiệp”, ông Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Ông cho rằng khi quy hoạch xác định rõ vị trí, tiêu chí và yêu cầu đối với công trình giao thông tĩnh, nhà đầu tư cần được tạo điều kiện chủ động tính toán phương án khai thác quỹ đất phù hợp từng dự án. Cùng với đó là cơ chế tài chính phù hợp để hỗ trợ đầu tư.

Các đại biểu tại Hội thảo cũng trao đổi về yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế đầu tư và kết nối dữ liệu giữa các bãi đỗ xe với hệ thống giao thông thông minh của thành phố. Đây được xem là những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để từng bước hình thành hệ thống giao thông tĩnh đồng bộ, thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của Hà Nội.