Thông tin trên được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm công bố tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 27/7. Ông khẳng định: “Tôi có thể khẳng định, trong thời gian ở Manila, Ngoại trưởng Vương Nghị không có lịch trình gặp gỡ với phía Nhật Bản, tại hiện trường cũng không có bất kỳ trao đổi nào”.
Tuyên bố của phía Trung Quốc được đưa ra trong bối cảnh dư luận chú ý tới các tiếp xúc ngoại giao bên lề các hội nghị khu vực, đặc biệt là giữa hai nước Trung Quốc và Nhật Bản, vốn còn tồn tại nhiều khác biệt trong quan hệ song phương.
Trước đó, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu cho biết ông đã có cuộc “thảo luận ngắn” với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại Manila, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại giữa hai nước. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn nguồn tin cho biết ông Vương Nghị trong suốt thời gian tham dự chuỗi hội nghị ngoại trưởng ASEAN không hề có bất kỳ cuộc gặp hay trao đổi nào với phía Nhật Bản.
Những thông tin trái chiều từ hai phía khiến việc hai ngoại trưởng có tiếp xúc hay không trở thành vấn đề gây tranh cãi, được ví như “hiệu ứng Rashomon”, trong đó mỗi bên đưa ra một cách tường thuật khác nhau.
Giới quan sát nhận định, khả năng hai ngoại trưởng cùng xuất hiện tại một địa điểm là có, song chưa có bằng chứng xác thực về việc hai bên thực sự tiếp xúc. Một số ý kiến cho rằng nếu có, đó có thể chỉ là trao đổi mang tính xã giao, không mang ý nghĩa ngoại giao thực chất. Tuy nhiên, các đánh giá đều thống nhất rằng quan hệ Trung – Nhật hiện vẫn đang rơi vào trạng thái đình trệ.
Theo các chuyên gia, bất đồng giữa Trung Quốc và Nhật Bản hiện tập trung vào các vấn đề như Đài Loan, an ninh khu vực, xu hướng gia tăng năng lực quân sự của Nhật Bản và các chính sách liên quan đến nguyên tắc phi hạt nhân. Bắc Kinh nhiều lần bày tỏ quan ngại và phản đối các động thái này.
Trong bối cảnh Trung Quốc dự kiến đăng cai Hội nghị cấp cao APEC vào cuối năm nay, khả năng diễn ra tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo hai nước đang thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng triển vọng này sẽ phụ thuộc lớn vào việc hai bên có thu hẹp được khác biệt và điều chỉnh chính sách trong thời gian tới hay không.
