Đánh thức nguồn lực từ tài sản dôi dư
Sau thời gian tìm lời giải bài toán xử lý hàng nghìn trụ sở, cơ sở nhà, đất dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, mới đây Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP với kỳ vọng tạo cú hích mới trong quản lý tài sản công.
Nội dung nghị quyết không chỉ là những cơ chế đặc thù, mà còn là sự thay đổi trong tư duy quản lý: từ xử lý tài sản để chống lãng phí sang khai thác tài sản để tạo nguồn lực phát triển…
Thực tế sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, số lượng nhà, đất dôi dư tại nhiều địa phương rất lớn nhưng tiến độ xử lý lại chậm. Nguyên nhân không ở thiếu sự quyết tâm, mà chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, thẩm quyền và trình tự thủ tục. Không ít trụ sở phải "đắp chiếu" vì chờ hoàn tất hồ sơ hoặc chưa xác định được phương án sử dụng phù hợp, trong khi do tác động của thời tiết, thiếu bảo dưỡng tài sản ngày càng bị xuống cấp.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 31 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những "điểm nghẽn" đó. Việc trao thêm thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong quyết định quản lý, khai thác nhà, đất dôi dư; cho phép cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên cơ sở hồ sơ pháp lý hiện có mà không phải chờ hoàn tất toàn bộ quá trình sắp xếp; cùng cơ chế cho thuê, giao tài sản để khai thác... đã mở rộng sự chủ động cho địa phương.
Quan trọng hơn, nghị quyết đã chuyển trọng tâm từ câu chuyện "xử lý cho xong" sang "khai thác để phát huy giá trị". Một trụ sở bỏ hoang không chỉ tài sản xuống cấp mà còn là nguồn lực đất đai bị bỏ phí, chi phí bảo quản phát sinh và cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Khi được đưa trở lại sử dụng theo đúng mục đích, những tài sản này sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách, bổ sung hạ tầng phục vụ cộng đồng...
Cơ chế đã có, hiệu quả phụ thuộc vào thực thi
Sau khi Nghị quyết 31 được ban hành, nhiều địa phương đã nhanh chóng chuyển từ tiếp nhận chính sách sang hành động.
Quảng Ngãi là một trong những địa phương phản ứng sớm khi chỉ một ngày sau khi nghị quyết được ban hành đã có văn bản triển khai, đồng thời tiếp tục rà soát quỹ nhà, đất dôi dư để phục vụ phát triển nhà ở cho thuê. Sau đó, địa phương tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường kiểm tra và gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả xử lý tài sản công.
Tỉnh An Giang tập trung rà soát, phân loại và xây dựng phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất theo cơ chế đặc thù mới. Đây là bước đi có ý nghĩa quyết định bởi chỉ khi xác định rõ hiện trạng, tình trạng pháp lý và nhu cầu sử dụng thì mỗi tài sản mới có thể được lựa chọn phương án khai thác phù hợp.
Trong khi đó, Ninh Bình tiếp tục cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 31 bằng việc yêu cầu các sở, ngành, Trung tâm Phát triển quỹ đất và chính quyền cơ sở khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư. Địa phương này còn yêu cầu xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá (KPI), coi kết quả xử lý, khai thác tài sản công là một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
Việc các địa phương nhanh chóng chuyển sang rà soát, phân loại và xây dựng phương án xử lý cho từng nhóm tài sản cho thấy quá trình triển khai Nghị quyết 31 đã chuyển từ giai đoạn quán triệt chủ trương sang giải quyết từng trường hợp cụ thể. Chỉ có cơ sở, địa phương mới hiểu rõ cần phải quản lý, sử dụng tài sản đó như nào cho thật sự hiệu quả. Đây chính là khâu quyết định hiệu quả của toàn bộ quá trình xử lý.
Nghị quyết 31 đã mở ra cơ chế thuận lợi hơn, nhưng cơ chế chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ vẫn là năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương.
Lưu ý rằng thời hạn thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù quy định tại Nghị quyết 31 của Chính phủ là 5 năm, tính từ ngày 24/6/2026. Trong thời gian nghị quyết có hiệu lực, địa phương nào triển khai nhanh hơn, hiệu quả hơn, mạnh dạn tháo gỡ các điểm nghẽn sẽ có cơ hội sớm đưa những tài sản từng bị bỏ không thành động lực phát triển. Cuối cùng, hiệu quả của Nghị quyết 31 sẽ được đo bằng chính những tài sản công được "đánh thức", thay vì những con số còn nằm trên giấy.
