Nga đang duy trì một hạm đội tàu ngầm hạt nhân và diesel-điện có quy mô đáng kể, đồng thời tiếp tục hiện đại hóa lực lượng này bằng các tàu thế hệ mới. Mới đây, Hải quân Nga đã tiếp nhận Murmansk - tàu ngầm tấn công hạt nhân có lượng giãn nước khoảng 13.800 tấn, được đánh giá là một trong những nền tảng chủ lực nhằm đối phó với các tàu ngầm tấn công lớp Virginia của Mỹ.
Murmansk là tàu thứ 9 thuộc lớp Yasen-M, phiên bản nâng cấp của lớp Yasen được đưa vào biên chế từ năm 2013. Hiện Nga đã đưa vào hoạt động 5 tàu lớp Yasen-M, trong khi 3 chiếc khác đang được đóng mới. Các tàu này chủ yếu được biên chế cho Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương.
Tàu ngầm Perm, chiếc thứ năm của lớp này, đang trải qua các cuộc thử nghiệm và dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm 2026. Một tàu ngầm khác, Ulyanovsk, được khởi công đóng vào tháng 7 năm 2017, đang được chuẩn bị hạ thủy. Hai tàu ngầm Yasen-M tiếp theo là Voronezh và Vladivostok, vẫn đang trong quá trình xây dựng và được cho là đang ở giai đoạn hoàn thiện ban đầu.
Thiết kế Yasen-M là phiên bản hiện đại hóa của lớp tàu ngầm Yasen Dự án 885 ban đầu, trong đó chỉ có tàu ngầm dẫn đầu Severodvinsk được chế tạo.
So với phiên bản trước đó, lớp Yasen-M được nâng cấp đáng kể về khả năng tàng hình, hệ thống điện tử và hỏa lực. Đây được xem là một trong những lớp tàu ngầm tấn công hiện đại nhất của Nga, có khả năng mang nhiều loại tên lửa hành trình và vũ khí chống hạm, chống ngầm.
Theo hãng thông tấn TASS, Murmansk được trang bị các tên lửa hành trình Oniks và Kalibr, đồng thời nhiều khả năng sẽ được tích hợp tên lửa siêu thanh Zircon. Do Nga hiếm khi công bố chi tiết về các hệ thống vũ khí mới, phần lớn thông số kỹ thuật và năng lực thực tế của Murmansk vẫn chưa được tiết lộ. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định con tàu sẽ đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tác chiến dưới biển của Nga cũng như bảo vệ các tuyến hàng hải chiến lược.
Các Tàu ngầm Project 885M Yasen-M được thiết kế cho các nhiệm vụ dưới nước kéo dài, với khả năng hoạt động liên tục lên đến 100 ngày. Độ sâu lặn tối đa được công bố là 600 mét, trong khi độ sâu hoạt động là 520 mét. Mỗi tàu ngầm có thủy thủ đoàn 64 người.
Chúng có lò phản ứng nước áp lực OK-650V duy nhất với công suất nhiệt 190 MW, cho phép tàu ngầm đạt tốc độ tối đa khi lặn lên đến 31 hải lý/giờ, trong khi tốc độ trên mặt nước được ghi nhận là 16 hải lý/giờ.
Khả năng tác chiến đáng chú ý
Điểm khác biệt lớn nhất của Murmansk so với các tàu cùng lớp là khả năng mang tên lửa siêu thanh Zircon. Nếu được trang bị loại vũ khí này, Murmansk sẽ nằm trong số rất ít tàu ngầm trên thế giới có khả năng phóng tên lửa hành trình siêu thanh - năng lực mà Hải quân Mỹ hiện vẫn chưa triển khai trên các tàu ngầm của mình.
Về thiết kế, Murmansk được trang bị nhiều trang thiết bị cải tiến nhằm giảm độ ồn, trong đó có các thiết bị lắp trên bệ giảm rung, hệ thống đẩy được tối ưu và lớp phủ hấp thụ âm thanh. Những nâng cấp này giúp tàu có khả năng tàng hình cao hơn, qua đó giảm nguy cơ bị phát hiện trong quá trình hoạt động.
Với lượng giãn nước gần 14.000 tấn, Murmansk cũng được xem là một trong những tàu ngầm tấn công lớn nhất thế giới. Trong khi đó, tàu ngầm tấn công lớp Virginia của Hải quân Mỹ có lượng giãn nước khoảng 7.800 tấn. Murmansk dài khoảng 131 m (430 ft), rộng 13m.
Hỏa lực của Murmansk được đánh giá là đặc biệt mạnh. Tàu được trang bị 8 ống phóng thẳng đứng (VLS), có thể mang tối đa 32 tên lửa các loại, với 4 tên lửa trong mỗi ống phóng. Ngoài ra, tàu còn có 10 ống phóng ngư lôi, đủ khả năng sử dụng các loại ngư lôi hạng nặng tiêu chuẩn của Nga như UGST-M (Futlyar), đồng thời triển khai thủy lôi khi cần thiết.
Với tổ hợp vũ khí đa dạng, tầm hoạt động gần như không giới hạn nhờ động cơ hạt nhân và khả năng hoạt động bí mật dưới biển, Murmansk được đánh giá là một trong những tàu ngầm tấn công đáng gờm nhất của Hải quân Nga.
