Ngày 13/10 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, đồng thời là Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai. Năm nay, Văn phòng Liên Hợp Quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai lựa chọn chủ đề “Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà”.
Thông điệp nhấn mạnh rằng, nhà ở không chỉ là nơi người dân chịu tác động trực tiếp khi thiên tai xảy ra, mà còn là nơi cần bắt đầu xây dựng năng lực phòng ngừa và ứng phó.
Để bảo đảm an toàn cho người dân, chính quyền địa phương cần tính đến rủi ro thiên tai trong quy hoạch sử dụng đất, thực hiện các tiêu chuẩn xây dựng an toàn và đưa thông tin cảnh báo đến cộng đồng. Mỗi gia đình cũng cần chủ động nhận diện nguy cơ, chuẩn bị phương án ứng phó và thực hiện các hành động cần thiết khi có cảnh báo.
Theo ông Moriyasu Kunihiro, chuyên gia của JICA, thông tin cảnh báo sớm phải đến được với tất cả những người có nguy cơ bị ảnh hưởng. Người dân không chỉ cần nhận được cảnh báo kịp thời mà còn phải biết cách hành động để bảo vệ bản thân và gia đình.
“Một điểm quan trọng trong văn hóa phòng chống thiên tai là luôn giả định cả những điều ‘ngoài dự tính’. Bởi vì những thảm họa chưa từng có trong tiền lệ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Do đó, mỗi cá nhân phải suy nghĩ và hành động để tự bảo vệ mình, không phó mặc sinh mệnh cho người khác”.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông qua Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và tổ chức quốc tế triển khai nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục về phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tại Ninh Bình, Cuộc thi Rung Chuông Vàng được tổ chức tại 5 trường, thu hút hơn 3.000 học sinh trung học cơ sở tham gia. Thông qua hình thức thi tìm hiểu kiến thức, học sinh được nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng, chống thiên tai.
Cũng trong chuỗi hoạt động này, cuộc thi xây dựng và triển khai bài giảng về phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu thu hút hơn 200 bài dự thi của sinh viên 4 trường đào tạo giáo viên. Hoạt động này vừa rèn luyện năng lực xây dựng bài giảng cho sinh viên sư phạm, vừa tạo ra những tài liệu có thể tiếp tục sử dụng trong trường học, đưa kiến thức và kỹ năng đến với học sinh.
Trong khi đó, cuộc thi “Dance Storm – Vũ điệu ứng phó thiên tai” được phát động tới hơn 19.000 học sinh, sinh viên, đoàn viên và hội viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Các hình thức như múa, nhảy hiện đại, hiphop, nhạc kịch và flashmob được sử dụng để truyền tải thông điệp “Chống chịu thiên tai: Bắt đầu từ mỗi ngôi nhà”.
Việc kết hợp kiến thức với các hình thức nghệ thuật góp phần đưa thông điệp phòng, chống thiên tai đến gần hơn với giới trẻ, khuyến khích mỗi người chủ động bảo vệ bản thân và có trách nhiệm với cộng đồng.
Em Nguyễn Học Hiển, học sinh một trường THPT tại Ninh Bình, cho biết: “Vùng núi thường xảy ra thiên tai như lũ quét, sạt lở đất. Những thiên tai như vậy gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và cũng gây ra nhiều thiệt hại về người và của. Cho nên bọn em cũng muốn giúp người dân vùng hay xảy ra thiên tai để có thể giảm thiểu thiệt hại về người và của”.
Tối 13/10, lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai năm 2026 sẽ diễn ra tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, với khoảng 1.000 đại biểu dự kiến tham dự.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, nhà trường và lực lượng trẻ cho thấy phòng, chống thiên tai không phải là nhiệm vụ riêng của một ngành hay chỉ được đặt ra khi thiên tai xảy ra. Đây là công việc cần được chuẩn bị thường xuyên, từ hoạch định chính sách, bảo đảm an toàn nhà ở, cung cấp thông tin cảnh báo đến giáo dục kỹ năng và huy động sự tham gia của cộng đồng.
“Đứng trước thiên tai cực đoan như hiện nay, chúng ta cần cộng đồng, phải có cộng đồng tham gia thì chúng ta mới bảo vệ trên diện rộng hơn. Chúng ta chứng kiến khi trong cộng đồng hỗ trợ nhau thì công tác ứng phó sẽ hiệu quả hơn rất nhiều”.
“Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà” không có nghĩa trách nhiệm phòng, chống thiên tai chỉ thuộc về từng gia đình. Để người dân chủ động ứng phó, cần có quy hoạch an toàn, hệ thống cảnh báo hiệu quả, thông tin dễ tiếp cận và các giải pháp hỗ trợ phù hợp.
Cùng với đó, mỗi gia đình cần trang bị kiến thức, kỹ năng và chuẩn bị phương án bảo vệ các thành viên khi thiên tai xảy ra. Từ sự chuẩn bị của từng hộ đến hành động đồng bộ của chính quyền và cộng đồng, khả năng chống chịu cần được xây dựng từ trước khi thiên tai xuất hiện, nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân.
