Khi người lính trở về

Tôi quen Ước qua một anh bạn, quý nó ở cái tính chân thật, thẳng thắn, bộc trực. Quê nó ở Thanh Oai, Hà Tây, nay đã thành Hà Nội. Nó có vẻ tin tôi, những gì tôi nói, nó đều làm theo. Mấy lần nó mời tôi về thăm quê, nói đúng hơn là mời về uống rượu với những món quê ở trang trại nhà nó. Thêm nữa là gặp, động viên bố nó, một con người gàn gàn như nó kể qua nhiều câu chuyện...

Không có vốn, ông tự mình ngày qua ngày làm hầu hết mọi việc. Lâu lâu có bạn bè, bà con đến giúp làm những việc lớn như đào ao, vật nền làm nhà, tôn vườn. Làm hết buổi thì về, bữa nào lo được thì có rổ khoai, rổ sắn, nồi nước chè xanh. Sau này khi vườn có nguồn thu, ông tích góp tiền trả công cho người đến làm hoặc lo cho họ bữa trưa, bữa tối. Khi về mỗi người còn có quả bòng, nải chuối, túi khoai sọ, con cá xách tay...

Rằng mẹ cậu ta đã sắp cơi trầu sang nhà cô Sáng, xin cho hai gia đình đi lại khi cậu ấy vào chiến trường. Bố của Tài cũng là bộ đội kỳ cựu, đang đi sâu vào phía trong Nam. Ngồi nghe Tài nói chuyện bên con suối róc rách chảy mà lòng tôi rũ rượi. Sao lại như thế nhỉ. Sáng đã hẹn tôi ngày trở về cơ mà. Hèn nào mà có đến gần nửa năm tôi không có thư của Sáng...

Giá như tôi không phải báo cáo việc Vọng có ông bác vào Nam thì chắc nó được lên làm báo của Mặt trận. Có lẽ nó không hy sinh, sau này sẽ thành nhà văn lớn. Tôi buột miệng động viên ông: – Con người ta sống chết có số bác ạ. Ông quắc mắt quay sang nhìn tôi: – Số má gì mà mỗi trận vài chục, vài trăm người trai trẻ ngã xuống. Một người, vài người thì nói là do số. Mấy triệu con người mất mạng mà nói là tại số à?

Ông già chẳng phản ứng gì, đưa tay xoa cằm lởm chởm râu rồi kể tiếp: – Vết thương tạm lành, cầm giấy chứng thương, với bức thư của Sáng gửi cho Tài, tôi theo đoàn thương binh ra Bắc, cũng không kịp xin quyết định kết nạp Đảng vì cho rằng như thế cũng là một sự đòi hỏi không đáng làm. Như thằng Vọng, thằng Tài và bao nhiêu người nữa nằm xuống vĩnh viễn mà có yêu cầu, đòi hỏi gì đâu...